Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί νέο πλαίσιο που θα υποχρεώνει τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας να παρέχουν διαφανή και ασφαλή πρόσβαση στα πιο εξελιγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να μπορούν να αξιολογούνται οι κίνδυνοί τους πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά. Παράλληλα, σχεδιάζεται η δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού δοκιμών έως το 2027, ενισχύοντας τη στρατηγική αυτονομία της Ενωσης στον κρίσιμο τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας.
Η ΕΕ εντείνει τις προσπάθειές της για την αποτελεσματικότερη εποπτεία των προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, επιδιώκοντας να θεσπίσει ενιαίους κανόνες που θα διασφαλίζουν τη διαφάνεια και την ασφαλή πρόσβαση στα ισχυρότερα μοντέλα AI. Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής για την ενίσχυση της ψηφιακής ασφάλειας και της τεχνολογικής ανεξαρτησίας της Ευρώπης.
Η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδια για την ψηφιακή πολιτική, Χένα Βίρκουνεν, υπογράμμισε ότι σήμερα η πρόσβαση στα πλέον εξελιγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ελέγχεται κυρίως από μη ευρωπαϊκές εταιρείες, οι οποίες αποφασίζουν ποιοι οργανισμοί και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν. Οπως σημείωσε, η κατάσταση αυτή δημιουργεί προβλήματα διαφάνειας, καθώς δεν υπάρχουν κοινά και σαφώς καθορισμένα κριτήρια για την πρόσβαση στις συγκεκριμένες τεχνολογίες. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι περιορισμοί που επιβάλλουν οι εταιρείες δικαιολογούνται για λόγους ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μοντέλα με προηγμένες δυνατότητες στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.
Ωστόσο, θεωρεί απαραίτητο να θεσπιστούν κανόνες που θα επιτρέπουν στις ευρωπαϊκές αρχές να αποκτούν πρόσβαση στα μοντέλα αυτά προκειμένου να αξιολογούν τους πιθανούς κινδύνους πριν από την ευρεία διάθεσή τους στην αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) θα διαμορφώσουν κοινά κριτήρια που θα υποχρεώνουν τις εταιρείες τεχνολογίας να επιτρέπουν την πρόσβαση στα μοντέλα τους σε ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, δημόσιους οργανισμούς, επιχειρήσεις και διαχειριστές κρίσιμων υποδομών. Παράλληλα, θα δημιουργηθούν μηχανισμοί αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών σε περιπτώσεις όπου οι εταιρείες περιορίζουν ή ανακαλούν την πρόσβαση, ώστε να μην τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Κεντρικό στοιχείο της νέας στρατηγικής αποτελεί και η δημιουργία, έως το 2027, ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού αξιολόγησης προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Μέσω αυτού, η Ενωση θα αποκτήσει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί ανεξάρτητες δοκιμές και τεχνικές αξιολογήσεις, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τις διαδικασίες που εφαρμόζουν οι ίδιες οι εταιρείες ανάπτυξης των μοντέλων. Η ανάγκη για ένα τέτοιο πλαίσιο αναδείχθηκε κατά τις διαπραγματεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την αμερικανική εταιρεία Anthropic για την πρόσβαση στο προηγμένο μοντέλο Mythos. Αν και η εταιρεία επέτρεψε τελικά στον ENISA να αποκτήσει πρόσβαση στο σύστημα, οι δοκιμές καθυστέρησαν λόγω διαπραγματεύσεων σχετικά με τους όρους αξιολόγησης.
