Ιστορικές αναφορές επέλεξε να προβάλει ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ στον φιλοξενούμενό του πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη συνάντησή τους στο Πεκίνο που ολοκληρώνεται σήμερα. Μεταξύ αυτών η επίσκεψη στον Ναό του Ουρανού και της Γης, που χτίστηκε στις αρχές του 15ου αιώνα – εκεί όπου οι αυτοκράτορες των δυναστειών Μινγκ και Τσινγκ απέτιναν φόρο τιμής στις ανώτερες δυνάμεις και εκεί όπου οι σημερινοί Κινέζοι εξασκούν το τάι-τσι.
Ο πρόεδρος Σι εξάσκησε τις διπλωματικές του ικανότητες, κάνοντας στον αμερικανό ομόλογό του άλλη μια ιστορική αναφορά, ρωτώντας τον εάν οι δύο χώρες θα μπορούσαν να αποφύγουν την περίφημη «παγίδα του Θουκυδίδη». Πρόκειται για μια έννοια που διέδωσε ο καθηγητής του Χάρβαρντ Γράχαμ Αλισον και αναφέρεται στο πώς οι εντάσεις μεταξύ μιας ανερχόμενης και μιας κυρίαρχης δύναμης συχνά οδηγούν σε πόλεμο. Δανείστηκε την ιδέα από τον Θουκυδίδη, ο οποίος κατέγραψε τον Πελοποννησιακό Πόλεμο μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης πριν από 2.000 χρόνια και έγραψε ότι «η άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που αυτή ενστάλαξε στη Σπάρτη» ήταν εκείνο που έκανε τον πόλεμο αναπόφευκτο. Ο Αλισον μιλώντας στο CNBC αναρωτήθηκε εάν οι επιχειρηματικές συμφωνίες – καθώς ο Τραμπ συνοδεύεται από 17 επικεφαλής πολυεθνικών – θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις ΗΠΑ και την Κίνα να αποφύγουν την παγίδα του Θουκυδίδη.
Παρά τις πολλές διαφορές που συνεχίζουν να έχουν οι δύο χώρες, ο πρόεδρος Σι χαρακτήρισε τις διμερείς σχέσεις «γενικά σταθερές». Και συνέχισε: «Σήμερα, ο πρόεδρος Τραμπ και εγώ είχαμε εις βάθος ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις σχέσεις Κίνας – ΗΠΑ και τη διεθνή και περιφερειακή δυναμική. Πιστεύουμε και οι δύο ότι η σχέση Κίνας – ΗΠΑ είναι η πιο σημαντική διμερής σχέση στον κόσμο. Πρέπει να την κάνουμε να λειτουργήσει και να μην την καταστρέψουμε ποτέ. Τόσο η Κίνα όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν να κερδίσουν από τη συνεργασία και να χάσουν από την αντιπαράθεση. Οι δύο χώρες μας θα πρέπει να είναι εταίροι και όχι αντίπαλοι».
Δεν παρέλειψε πάντως να κάνει ξεκάθαρες και τις κόκκινες γραμμές του Πεκίνου. Προειδοποίησε ότι Κίνα και ΗΠΑ «θα συγκρουστούν», εάν το μακροχρόνιο ζήτημα της ανεξαρτησίας της Ταϊβάν δεν αντιμετωπιστεί σωστά. «Τότε όλη η σχέση μπορεί να τεθεί σε μεγάλο κίνδυνο», τόνισε, χαρακτηρίζοντας «το θέμα της Ταϊβάν ως το πιο σημαντικό ζήτημα» στις σχέσεις των δύο χωρών. Και κατέληξε επαναλαμβάνοντας την πάγια θέση του ότι η ανεξαρτησία της Ταϊβάν και η ειρήνη στα Στενά της Ταϊβάν «είναι ασυμβίβαστες όπως η φωτιά με το νερό».
Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν, ένα δημοκρατικά αυτοδιοικούμενο νησί, μέρος της επικράτειάς του. Οι ΗΠΑ έχουν από καιρό αναγνωρίσει την άποψη της Κίνας, αλλά διατηρούν ισχυρές σχέσεις με την Ταϊπέι και έχουν κρατήσει ασαφείς τις απόψεις τους σχετικά με το πώς θα αντιδράσουν σε μια επίθεση στην Ταϊβάν. Στην ομιλία του, ο Ντόναλντ Τραμπ περιέγραψε τον Σι Τζινπίνγκ ως «φίλο» χαρακτηρίζοντας τη σχέση των δύο χωρών ως μια από τις πιο σημαντικές στην παγκόσμια ιστορία και αναφέρθηκε στο εμπόριο του αμερικανού εμπόρου Σάμουελ Σο με την Κίνα πριν από 250 χρόνια, στα όσα έγραφε ο Μπέντζαμιν Φράνκλιν για τον Κομφούκιο στην εφημερίδα του, στις προσπάθειες του Θίοντορ Ρούζβελτ να βοηθήσει στην ίδρυση του πανεπιστημίου από το οποίο αποφοίτησε ο Σι, καθώς και σε πιο σύγχρονα παραδείγματα, για να περιγράψει με τον δικό του τρόπο τους ιστορικούς δεσμούς των δύο χωρών.
Προσκάλεσε, μάλιστα, τον κινέζο πρόεδρο να επισκεφθεί τις ΗΠΑ στις 24 Σεπτεμβρίου. Μιλώντας αργότερα στο Fox News ο Τραμπ δήλωσε ότι η Κίνα δέχθηκε να βοηθήσει στον πόλεμο με το Ιράν, ότι συμφώνησαν πως η Τεχεράνη δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και ότι ο Σι τον διαβεβαίωσε ότι δεν θα προμηθεύσει με όπλα το Ιράν. Ο πρόεδρος Σι δήλωσε ότι και οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι η οικοδόμηση μιας «εποικοδομητικής, στρατηγικά σταθερής σχέσης» θα καθοδηγήσει τους δεσμούς τα επόμενα χρόνια.
Η αναφορά στην «εποικοδομητική στρατηγική σταθερότητα» – μια έννοια που είχε υιοθετηθεί για πρώτη φορά επί Κλίντον το 1997 – δείχνει, σύμφωνα με αναλυτές, ότι η Κίνα ακολουθεί ένα πλαίσιο διπλωματίας στο οποίο μπορεί να διαχειριστεί πολύπλευρους δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το νέο πλαίσιο σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση από τους «αρνητικούς χαρακτηρισμούς» του παρελθόντος, όπως ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων, εκτιμά ο Ουάνγκ Ουέν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ρενμίν του Πεκίνου.
«Η βασική διάκριση έγκειται στην έμφαση που δίνει σε ένα θετικό μοντέλο αλληλεπίδρασης το οποίο χαρακτηρίζεται από τη συνεργασία ως βασικό στήριγμα, μαζί με μετρημένο ανταγωνισμό, διαχειρίσιμες διαφορές και μια προβλέψιμη προοπτική ειρήνης». Ωστόσο, οι τριβές, όπως αυτές για τη σύγκρουση στο Ιράν και οι πρόσφατες κυρώσεις των ΗΠΑ σε κινεζικές εταιρείες, συνεχίζουν να «περιπλέκουν τη δυναμική ΗΠΑ – Κίνας και ενδέχεται να δοκιμάσουν την ανθεκτικότητα του νέου πλαισίου», λέει στην «Wall Street Journal» ο Ζάο Μινγκάο, ειδικός διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Φουντάν της Σαγκάης.
Ο Μάρκο Ρούμπιο έγινε… «Μάρκο Λου»
Στην αλλαγή του ονόματος του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προχώρησαν οι Κινέζοι, προκειμένου να παρακαμφθούν οι κυρώσεις που του έχουν επιβάλει και να μπορέσει να πατήσει το πόδι του στη χώρα: του έδωσαν το όνομα «Μάρκο Λου». Το Πεκίνο είχε επιβάλει κυρώσεις στον Ρούμπιο δύο φορές όταν ήταν ακόμα γερουσιαστής επειδή είχε μιλήσει κατά της καταστολής του Πεκίνου στο Χονγκ Κονγκ και της καταστολής των Ουιγούρων, και ισχύουν ακόμα. Για να μπορέσει να προσγειωθεί στην κινεζική πρωτεύουσα μαζί με τον Ντόναλντ Τραμπ, οι Κινέζοι προχώρησαν σε μια γλωσσική παράκαμψη χάριν διπλωματικού πρωτοκόλλου. «Η Κίνα το έκανε αυτό με μια ταχυδακτυλουργία: το όνομά του γράφεται διαφορετικά στα επίσημα έγγραφα για αυτήν την επίσκεψη», ανέφερε ο Αλαν Φίσερ, ανταποκριτής του Al Jazeera, από την κινεζική πρωτεύουσα. Δηλαδή, η διπλωματική λύση ήταν να μεταγραφεί η πρώτη συλλαβή του επωνύμου του με διαφορετικό κινεζικό χαρακτήρα. Η αλλαγή ονόματος σε «Μάρκο Λου» επέτρεψε στο Πεκίνο να καλωσορίσει τον Ρούμπιο χωρίς να άρει τις κυρώσεις.
Σέλφι με τον Ιλον Μασκ
Ενα σχόλιο που έκανε ο Ντόναλντ Τραμπ στον Σι Τζινπίνγκ σχετικά με τους ηγέτες της τεχνολογίας που τον συνόδευσαν στο ταξίδι του στην Κίνα αποδείχθηκε δημοφιλές στους κινέζους χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. «Δεν ήθελα τον δεύτερο ή τον τρίτο στην εταιρεία. Ηθελα μόνο τους κορυφαίους, και είναι εδώ σήμερα για να αποτίσουν φόρο τιμής σε εσάς και στην Κίνα», είπε ο Τραμπ στον κινέζο πρόεδρο. Το σχόλιο αυτό κατέλαβε τη δεύτερη θέση στα δημοφιλή θέματα στο κινεζικό κοινωνικό δίκτυο Weibo. Ο Ιλον Μασκ και ο Τομ Κουκ είναι από τους πιο δημοφιλείς επιχειρηματίες της αμερικανικής αποστολής, με αποτέλεσμα ακόμα και οι κινέζοι μεγιστάνες να τους ζητούν να βγουν μια σέλφι μαζί, γράφει ο «Guardian». Παρών στο Πεκίνο και ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Γιένσεν Χουάνγκ, καθώς έγινε γνωστό ότι οι ΗΠΑ ενέκριναν πωλήσεις σε 10 κινεζικές εταιρείες του δεύτερου πιο ισχυρού τσιπ της Nvidia, σε μια κίνηση που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για το τέλος της αντιπαράθεσης σχετικά με τον τεχνολογικό ανταγωνισμό.
Επίδαμνος, όπως Ταϊβάν
Η Κέρκυρα ιδρύθηκε ως αποικία το 730 π.Χ. από τους Κορίνθιους στο πλαίσιο της επέκτασης των εμπορικών δραστηριοτήτων τους. Σύντομα απέκτησε οικονομική και στρατιωτική δύναμη, ανεξαρτητοποιήθηκε από τη μητρόπολή της και προχώρησε στην ίδρυση δικών της αποικιών, όπως η Επίδαμνος (στη θέση του σημερινού Δυρραχίου). Η Επίδαμνος αναπτύχθηκε γρήγορα και αποσπάστηκε από την Κέρκυρα, οπότε οι δημοκρατικοί της πόλης ζήτησαν την επέμβαση της τελευταίας για να δώσει τέλος στον εμφύλιο με τους ολιγαρχικούς.
Οι Κερκυραίοι όμως αρνήθηκαν και οι Επιδάμνιοι στράφηκαν προς τους Κορίνθιους, οι οποίοι έστειλαν εκστρατευτικό σώμα προχωρώντας παράλληλα σε διαπραγματεύσεις. Οι Κορίνθιοι τελικά απέρριψαν τις προτάσεις των Κερκυραίων και τους κήρυξαν τον πόλεμο. Το 435 π.Χ. οι Κορίνθιοι με 70 πλοία και οι Κερκυραίοι με 80 συγκρούστηκαν στην περιοχή της Λευκίμμης – η ναυμαχία κατέληξε στην ήττα των Κορινθίων.
Την ίδια ημέρα οι πολιορκούμενοι Επιδάμνιοι συνθηκολόγησαν και παραδόθηκαν στους Κερκυραίους. Οι Κορίνθιοι, ωστόσο, οργισμένοι με την ήττα τους, άρχισαν να ετοιμάζονται πυρετωδώς για να αντιμετωπίσουν ξανά τους Κερκυραίους. Οι τελευταίοι έστειλαν πρέσβεις στην Αθήνα ζητώντας τη συμμαχική της συνδρομή, κάτι που έκαναν ταυτόχρονα και οι Κορίνθιοι. Τελικά οι Αθηναίοι υπό τον Περικλή σύναψαν επιμαχίαν, δηλαδή αμυντική συμμαχία με τους Κερκυραίους στέλνοντας 10 πολεμικά πλοία. Το καλοκαίρι του 433 π.Χ. στη ναυμαχία κοντά στα Σύβοτα οι Κερκυραίοι νίκησαν τους Κορίνθιους, με σοβαρές απώλειες. Οι Αθηναίοι αρχικά δίσταζαν, αλλά μέσα στη γενική αναστάτωση συγκρούστηκαν με τους Κορίνθιους. Η εμπλοκή τους προκάλεσε όξυνση των σχέσεων Αθήνας – Κορίνθου και αποτέλεσε μία από τις αφορμές για το ξέσπασμα του Πελοποννησιακού Πολέμου.
