«Ανακαλύπτεις πολλές όψεις των μύθων»

Τον Νοέμβριο του 1778 ο Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ φτάνει στο Παρίσι για να διευθύνει τις πρόβες του έργου «Ιφιγένεια εν Ταύροις», το οποίο έκανε πρεμιέρα στις 18 Μαΐου 1779. Την ίδια εποχή ο Γκαίτε τελείωνε την αρχική εκδοχή του θεατρικού του με το ίδιο θέμα, που ανέβασε το 1801 στη Βαϊμάρη μαζί με τον Σίλλερ. Το σπουδαίο αυτό έργο του ανανεωτή της όπερας Γκλουκ παρουσιάζεται στο Θέατρο Παλλάς από τον Δήμο Αθηναίων, στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, σε μουσική διεύθυνση Γιώργου Πέτρου και σκηνοθεσία Θάνου Παπακωνσταντίνου. Οπως λέει ο σκηνοθέτης «το έργο αυτό είναι μια τομή στην ιστορία της όπερας – σε πρώτο πλάνο βρίσκονται τα πρόσωπα, οι σχέσεις τους, οι ψυχικές τους συγκινήσεις και οι ψυχολογικές τους μεταπτώσεις και όχι τόσο η μουσική δεξιοτεχνία». Για τον ίδιο είναι καθοριστικός ο τρόπος που χειρίζεται το λιμπρέτο ο συνθέτης. «Πάντα υπάρχει αυτή η ζυγαριά: πότε κλίνει προς τη φωνητική δεξιοτεχνία και επίδειξη ή προς το λιμπρέτο και το κείμενο. Το συγκεκριμένο έργο είναι από τις περιπτώσεις που υπάρχει ισορροπία». Αν το δει κανείς μέσα το πλαίσιο της εποχής του, συνεχίζει, «θα διαπιστώσει ότι πρόκειται για κάτι προχωρημένο και διαφορετικό στο τότε μουσικό τοπίο. Αυτή η ισορροπία την κατατάσσει στις καλύτερες περιπτώσεις στην ιστορία της όπερας. Προγενέστερα αυτά τα χαρακτηριστικά, κατ’ εμέ, τα βρίσκουμε στον Μοντεβέρντι ή μεταγενέστερα στον Βάγκνερ, πάλι σε διάλογο με τους αρχαίους ελληνικούς ή γερμανικούς μύθους».

Εχοντας τη δυνατότητα να χειριστεί τον μύθο των Ατρειδών είτε θεατρικά είτε ως ολοκληρωμένη τραγωδία, είτε ως μια προσωπική σκηνική σύνθεση όπως έχει κάνει παλαιότερα, είτε με τη μορφή όπερας, είναι μια γοητευτική διαδικασία. «Είναι απολύτως συναρπαστικό διότι ανακαλύπτεις πολλές διαφορετικές πτυχές των μύθων. Μέσα σε αυτή τη διαδικασία επιχειρώ να βρω τη δική μου προσωπική σύνθεση. Αυτό που με γοήτευσε στη συγκεκριμένη όπερα είναι ότι ξεκινά με την ξακουστή σκηνή καταιγίδας η οποία ησυχάζει. Σε αυτό τον δραματουργικό πυρήνα εστίασα. Ενώ, στο έργο, τα πάντα αρχίζουν με τους χειρότερους οιωνούς, σταδιακά όλα βαίνουν στην ηρεμία και στο φως. Από την άλλη υπάρχει η σχέση της Ιφιγένειας με την θεά Αρτεμη: την έσωσε από την Αυλίδα και τη μετέφερε στην Ταυρίδα. Το πιο εμβληματικό πρόσωπο του Τρωικού Πολέμου βρίσκεται εγκλωβισμένο σ’ ένα σφαγείο, που θυσίαζε άλλους ανθρώπους στο όνομα της ίδιας θεάς που την έσωσε. Η Ιφιγένεια από θύμα έγινε θύτης. Η βάρβαρη και ματωμένη εκδοχή λατρείας της θεάς που επικρατεί στην Ταυρίδα εξευγενίζεται κατά τη διάρκεια του έργου. Βγαίνει ίδια η θεά στο τέλος της όπερας και καταργεί τις ανθρωποθυσίες στο όνομά της, με αποτέλεσμα να περάσει η λατρεία στο πρόσωπό της σε ένα επόμενο στάδιο, απαλλαγμένο από τις ανθρωποθυσίες. Από τη βαρβαρότητα στην εξημέρωση».

* Παλλάς, Βουκουρεστίου 5, Σάββατο και Κυριακή. Εισιτήρια: τηλ. 210 7234567, ticketservices. gr. Παίζουν: Ιφιγένεια – Σούλα Παρασίδη, Ορέστης – Philippe-Nicolas Martin, Πυλάδης – Juan Francisco Gatell, Θόας – Γιάννης Σελητσανιώτης, Αρτεμις / Πρώτη Ιέρεια – Maria Novella Malfatti, μία Ελληνίδα / Δεύτερη Ιέρεια – Χρυσάνθη Σπιτάδη, ένας Σκύθης / ένας Λειτουργός – Florent Leroux-Roche και με τη συμμετοχή σπουδαστών της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης