ΕλλάδαΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ζωή και η ελευθερία είναι συνώνυμα

Η ζωή και η ελευθερία είναι συνώνυμα

Μαύρη γάτα στο παράθυρο ΙΙ. Υδατογραφία του αμερικανού Ντέιβιντ Ρότζερς

5 λεπτά

Το προηγούμενο βιβλίο της Ελέν Σιξού, που κυκλοφόρησε τον περασμένο Δεκέμβριο με τον τίτλο «Ερείπια καλά τακτοποιημένα», πραγματεύεται τη μνήμη του ιστορικού πόνου και τη φεμινιστική μάχη κατά των ανδρικών τερατωδιών. Και τα άλλα της βιβλία, όμως, με πιο γνωστό «το Γέλιο της Μέδουσας», ασχολούνται κυρίως με τη φεμινιστική θεωρία, τη λογοτεχνική κριτική, τη σχέση ανάμεσα στη σεξουαλικότητα και τη γλώσσα, τον Τζόυς, τον Μπέκετ, τον Ντεριντά.

Ηταν λοιπόν κάπως απροσδόκητο να εκδώσει στα 83 της η γαλλοαλγερινή συγγραφέας και ποιήτρια ένα βιβλιαράκι για τις σχέσεις της με τα ζώα, προϊόν μιας διάλεξής της για παιδιά. Κι όμως, με τα ζώα μεγάλωσε στο Οράν τη δεκαετία του 1940, εκείνα τα «μαύρα πεταινικά χρόνια». Αυτά την έμαθαν ότι η ζωή είναι ωμή και ότι δεν έχουμε άλλο όπλο από το να προσπαθούμε να φανταζόμαστε και να σκεφτόμαστε. Αυτά της έδωσαν τη δύναμη να προσπαθήσει να είναι ελεύθερη. «Ξέρω τι είναι η κόλαση», γράφει στο Animal amour. «Είναι ο παράδεισος όπου ο σκύλος πέφτει θύμα προδοσίας».

Το 1946, η Ελέν και η οικογένειά της μετακομίζουν στο Αλγέρι, σε ένα σπίτι με κήπο. Ο πατέρας χαρίζει σ’ εκείνη και τον αδελφό της ένα υπέροχο κουτάβι, τον Fips, τα παιδιά ενθουσιάζονται, είναι ο παράδεισος μετά τη κόλαση. Του ετοιμάζουν μια φωλιά σε ένα κουτί από παπούτσια, ο Fips όμως θέλει να είναι ελεύθερος, δεν θέλει να παίξει με τα παιχνίδια τους κι εκείνα δεν ξέρουν να παίξουν με τα δικά του. Το 1948 ο πατέρας πεθαίνει από φυματίωση. «Κι εμείς», λέει η Σιξού σε μια συνέντευξή της στη «Libération», «βρισκόμαστε πολιορκημένοι. Μας κατηγορούν επειδή είμαστε Εβραίοι, ακόμη χειρότερα, μας ταυτίζουν με τους Γάλλους που δίωκαν τους Εβραίους. Μας πετούν πέτρες, στον Fips επίσης, εκείνος δεν καταλαβαίνει, “μα κι εγώ Εβραίος είμαι;”, μια μέρα δαγκώνει τον ταχυδρόμο, αναγκαζόμαστε να τον δέσουμε, μετά δαγκώνει εμένα, χάνω πολύ αίμα, τον φοβάμαι, τον αποφεύγω, ύστερα από λίγο καιρό θα χάσει τη ζωή του, θύμα της ανθρώπινης μοχθηρίας. Εχω τον τάφο του στο μυαλό μου. Κάναμε το λάθος να του ζητήσουμε να φερθεί σαν άνθρωπος. Θα ήθελα να έχω κάνει τη μισή διαδρομή προς το μέρος του και σέβομαι εκείνους που το κάνουν, όπως η ανθρωπολόγος Τζέιν Γκούντολ, που ζει κοντά στους χιμπατζήδες και τους βαφτίζει με ονόματα, όχι με αριθμούς».

Η Σιξού χρησιμοποιεί το περιβάλλον της Αλγερίας για να εξηγήσει τη βία εναντίον των ζώων, αλλά γνωρίζει καλά ότι η αδυναμία του ανθρώπου να καταλάβει τα ζώα είναι γενικότερη. Απλώς το αποικιοκρατικό πλαίσιο πολλαπλασιάζει μια αρχαϊκή και πάντα παρούσα βία. «Δεν έχουμε αλλάξει πολύ από τη Βίβλο», τονίζει. «Στη Γένεση, τα ζώα δημιουργούνται πριν από τον άνθρωπο, αλλά σ’ εκείνον αναθέτει ο Θεός να τα καθυποτάξει: “Κι ας εξουσιάζει στης θάλασσας τα ψάρια, στου ουρανού τα πτηνά, στα ζώα και γενικά σ’ όλη τη γη και στα ερπετά που σέρνονται πάνω σ’ αυτήν”. Αυτή η αντίληψη υιοθετείται πλήρως από τη δυτική φιλοσοφία. Για τον Αριστοτέλη, τα ζώα δεν έχουν λογική, για τον Χάιντεγκερ “έχουν φτωχό κόσμο”.  Μόνο ο Montaigne αποτελεί ευτυχή εξαίρεση: “Οταν παίζω με τη γάτα μου, πώς ξέρω ότι δεν παίζει εκείνη μαζί μου;”».

Η Θεσσαλονίκη έχει πια πεθάνει. Και η συγγραφέας ζει με δύο γατάκια, τη Χάγια και την Ισα. «Μιλάμε μια δική μας γλώσσα, που αποτελείται από λεξήματα, τραγούδια, μελωδίες, χειρονομίες και κινήσεις του σώματος. Οταν λέω ορισμένα πράγματα, η αντίδρασή τους είναι άμεση. Δεν τολμώ, ας πούμε, να προφέρω μπροστά τους τη λέξη “πάρκο”, γιατί νομίζουν ότι θα τις πάω».

Και η ανάγκη των ζώων για ελευθερία μπορεί να αποτελέσει ένα μοντέλο για τη δική μας ελευθερία; «Τουλάχιστον έναν καθρέφτη. Η ζωή και η ελευθερία είναι συνώνυμα. Στα κείμενά του για τα κάτεργα, ο Ντοστογιέφσκι παρατηρεί ότι κανείς δεν νιώθει μια τόσο δυνατή και επείγουσα ανάγκη για ελευθερία όσο οι θαμμένοι ζωντανοί. Η στέρηση της ελευθερίας μπορεί να γίνει με ένα λουρί, ένα κλουβί, κάγκελα, μπουντρούμια, συρματοπλέγματα, εγκλεισμούς πραγματικούς ή συμβολικούς, απορρίψεις, προκαταλήψεις, διώξεις, συλλήψεις, εκτοπίσεις. Οπως με τους ανθρώπους, έτσι και με τα ζώα. Οταν περπατάω στο πάρκο, είναι σαν να αρχίζει να γαβγίζει ο Fips στο κλουβί του, επικεφαλής μιας χορωδίας σκύλων. Πώς γίνεται τόσοι άνθρωποι να κακομεταχειρίζονται τα σκυλιά τους; Είναι τρομερή αυτή η καταπίεση. Θα μου πείτε, το ίδιο συμβαίνει μεταξύ των ανθρώπων. Μα ναι!».

 

Οπως το σκυλί στο χώμα

Γεννημένη στο Οράν της γαλλικής Αλγερίας από εβραίους γονείς, η Ελέν σπούδασε στο Παρίσι, όπου μετά τα γεγονότα του Μάη του ’68 επιφορτίστηκε να ιδρύσει το Paris VII, ως εναλλακτική λύση στο παραδοσιακό γαλλικό ακαδημαϊκό κατεστημένο. Το 1974 θέσπισε το κέντρο γυναικείων σπουδών του Πανεπιστημίου, το πρώτο στην Ευρώπη. Μαζί με τη Λις Ιριγκαρέ και την Τζούλια Κρίστεβα θεωρούνται οι μητέρες της μεταστρουκτουραλιστικής φεμινιστικής θεωρίας, σύμφωνα με την οποία η σεξουαλικότητά μας συνδέεται άμεσα με το πώς επικοινωνούμε στην κοινωνία. Κι όταν σημειώνει στο τελευταίο της βιβλίο ότι γράφει «σαν ένα ζώο», εννοεί ότι το σώμα της χρησιμοποιεί όλες τις αισθήσεις του, νιώθει να πάλλεται η καρδιά του, ακολουθεί την πορεία του αίματος κάτω από το δέρμα. Κάπως σαν το σκυλί στο χώμα: δεν το πατάει, το ξύνει, το μυρίζει, το ακούει.

 

 

Επόμενο άρθρο

Google news

Ακολουθήστε tanea.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Σχετικά άρθρα

Τα Νεότερα

  1. Γουιάνα: Απίστευτη παρέμβαση στελέχους της κυβέρνησης Τραμπ: Πρότεινε στην Τζορτζτάουν να παραχωρήσει εδάφη στη Βενεζουέλα
  2. Σινσινάτι: Πέθανε ο ιπποπόταμος που είχε γίνει παγκόσμιο viral – Κατάπιε πλεκτό σκουφί που πέταξε επισκέπτης στο κλουβί της
  3. Εξιχνιάστηκε απάτη με λεία 100.000 ευρώ, χρυσές λίρες και τιμαλφή στην Κηφισιά – Συνελήφθη στο Αγρίνιο 21χρονος

Πιο Σχολιασμένα

Πιο Διαβασμένα

Cookies