Μυστηριώδη ραδιοσήματα από απόσταση 5.000 ετών φωτός αποκαλύπτουν ένα παράξενο αστρικό σύστημα
Οι επιστήμονες εντόπισαν ενδείξεις ισχυρής μαγνητικής δραστηριότητας και έναν μεγάλο βρόχο πλάσματος στον συνοδό αστέρα του συστήματος GPM J071507−114153

Ένα από τα πιο αινιγματικά φαινόμενα του Γαλαξία αποκτά πλέον μια νέα διάσταση, χάρη στην ανακάλυψη ενός ασυνήθιστου αστρικού συστήματος, σε απόσταση μεγαλύτερη των 5.000 ετών φωτός από τη Γη.
Αστρονόμοι εντόπισαν μυστηριώδεις ραδιοεκπομπές από ένα ζεύγος άστρων, αποτελούμενο από έναν λευκό νάνο και έναν συνοδό αστέρα παρόμοιο με τον Ήλιο. Το εύρημα προσφέρει σημαντικές ενδείξεις για την προέλευση των παράξενων ραδιοπαλμών που προβληματίζουν τους επιστήμονες τα τελευταία χρόνια.
Το σύστημα, με την ονομασία GPM J071507−114153, ανήκει στην κατηγορία των λεγόμενων «παροδικών πηγών μεγάλης περιόδου» (Long Period Transients – LPTs).
Πρόκειται για σπάνια αστρονομικά αντικείμενα που εκπέμπουν ισχυρούς ραδιοπαλμούς, με χρονική διάρκεια και περιοδικότητα που κυμαίνονται από λεπτά έως ώρες. Από την πρώτη ανακάλυψη τέτοιου αντικειμένου, το 2021, έχουν εντοπιστεί περίπου δώδεκα αντίστοιχες πηγές.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο λευκός νάνος —ο εξαιρετικά πυκνός πυρήνας που απομένει μετά το τέλος της ζωής ενός άστρου— ολοκληρώνει μία περιστροφή γύρω από τον άξονά του κάθε οκτώ λεπτά.
Το ιδιαίτερο στοιχείο είναι ότι, για πρώτη φορά σε ένα τέτοιο σύστημα με συνοδό άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο, οι ραδιοπαλμοί ήταν αρκετά καθαροί ώστε να καταστεί ορατή η κίνηση του λευκού νάνου στην τροχιά του. Έτσι, οι ερευνητές μπόρεσαν να συνδέσουν τις εκπομπές με μια περιοχή κοντά στον λευκό νάνο ή ενδεχομένως με τον ίδιο.
Η ανακάλυψη, ωστόσο, έκρυβε και μια δεύτερη έκπληξη. Καθώς τα ραδιοσήματα περνούσαν από την περιοχή γύρω από τον συνοδό αστέρα, οι επιστήμονες εντόπισαν ενδείξεις ισχυρής μαγνητικής δραστηριότητας.
Ειδικότερα, διαπίστωσαν την παρουσία μιας δομής που πιθανότατα αντιστοιχεί σε αστρική προεξοχή: έναν μεγάλο βρόχο πλάσματος που εκτείνεται από την επιφάνεια ενός άστρου και συγκρατείται από το μαγνητικό του πεδίο.
Για την έρευνα συνεργάστηκαν τρεις σημαντικές αστρονομικές υποδομές: το ραδιοτηλεσκόπιο Murchison Widefield Array στην Αυστραλία, το MeerKAT στη Νότια Αφρική και το τηλεσκόπιο Keck στη Χαβάη.
Περισσότερες από 100 ώρες ραδιοπαρατηρήσεων υποβλήθηκαν σε επεξεργασία με τη βοήθεια των υπολογιστικών υποδομών του Pawsey Supercomputing Research Centre.
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στις 19 Νοεμβρίου 2026, αναδεικνύουν μια νέα δυνατότητα της ραδιοαστρονομίας: τη μελέτη της μαγνητικής δραστηριότητας άστρων σε τεράστιες αποστάσεις, μέσα από τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζονται τα ραδιοσήματα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα μελλοντικά τηλεσκόπια του διεθνούς δικτύου Square Kilometre Array (SKA), που αναπτύσσεται στην Αυστραλία και τη Νότια Αφρική, θα επιτρέψουν τον εντοπισμό πολύ περισσότερων τέτοιων συστημάτων. Ενδεχομένως, έτσι, να αποκαλυφθεί μια ολόκληρη κατηγορία αστρικών φαινομένων που μέχρι σήμερα παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη.














