Κολοσσοί

Στα χρονικά της διπλωματίας του 21ου αιώνα, ελάχιστες δηλώσεις έχουν προκαλέσει τόση ενόχληση, με τόσο λίγες λέξεις, όσο ο χαρακτηρισμός της Ρωσίας ως «περιφερειακής δύναμης» από τον Μπαράκ Ομπάμα το 2014.
Η πολιτική του Βλαντίμιρ Πούτιν καθοριζόταν τότε, όπως και σήμερα, από μια εκδικητική πικρία, επειδή η χώρα του έπαψε να αποτελεί υπερδύναμη έπειτα από τον Ψυχρό Πόλεμο. Η κοσμοθεωρία του διαστρεβλώνεται από την εμμονική πεποίθηση ότι το ΝΑΤΟ δεν σταμάτησε ποτέ να επιδιώκει την ενίσχυση αυτής της ταπείνωσης, ακόμη και μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Από τον θρόνο του στο Κρεμλίνο, ο ρώσος πρόεδρος απαιτεί να του φέρονται ως κολοσσό της παγκόσμιας ιστορίας. Είναι δύσκολο να περιγράψει κανείς πόσο τον εξόργισε το γεγονός ότι ο Ομπάμα τον υποβάθμισε σε γεωπολιτικό παίκτη Β΄ κατηγορίας.
Στο πρόσωπο του Ντόναλντ Τραμπ, ο Πούτιν βρίσκει το ιδανικό βάλσαμο για να επουλώσει την πληγωμένη του ματαιοδοξία. Ο αμερικανός πρόεδρος έχει μια ρηχή, ιδιοτελή αντίληψη περί ισχύος. Εντυπωσιάζεται από τα επιχρυσωμένα παλάτια και τους οπλισμένους τραμπούκους. Αισθάνεται ότι η αμερικανική δημοκρατία τού βάζει εμπόδια και φθονεί τους τυράννους που δρουν χωρίς ανάλογους περιορισμούς.
Δεδομένου ότι ο Τραμπ μετρά το μεγαλείο μιας χώρας με βάση την περιφρόνηση του ηγέτη της προς τα μικρότερα έθνη και την όρεξή του για πλιάτσικο προς ίδιον όφελος, προάγει πρόθυμα τη Ρωσία ξανά στην κορυφαία κατηγορία.
Αυτή ακριβώς είναι η σημασία που έχει για τον Πούτιν η σημερινή τριμερής σύνοδος κορυφής στη Σενζέν, με τον Τραμπ και τον κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Του προσφέρει τα προσχήματα της ισοτιμίας με τις δύο πραγματικές υπερδυνάμεις του κόσμου. Πρόκειται για νίκη της Ρωσίας, ανεξάρτητα από τις οποιεσδήποτε συμφωνίες.
Η εικόνα των τριών ηγετών έχει συγκριθεί με τη Γιάλτα του Φεβρουαρίου του 1945, όταν ο Ρούζβελτ, ο Στάλιν και ο Τσόρτσιλ χάραζαν τον χάρτη της μεταπολεμικής Ευρώπης. Εκείνη, ωστόσο, ήταν μια διάσκεψη διάρκειας μίας εβδομάδας, όπου στρατιωτικοί σύμμαχοι ρύθμιζαν την τύχη ενός ηττημένου εχθρού. Η αναλογία με τη Γιάλτα αποκαλύπτει πρωτίστως την ανησυχία όσων δεν βρίσκονται εκεί.
Μια σύνοδος όπου οι Σι, Πούτιν και Τραμπ αξιώνουν ότι αποφασίζουν για την τύχη του κόσμου εμπεριέχει μια προειδοποίηση προς τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες. Και ένα δίλημμα. Η μία επιλογή είναι η ενίσχυση της διαπραγματευτικής ισχύος μέσω στενότερης ευρωπαϊκής συνεργασίας. Η εναλλακτική είναι οι φαντασιώσεις περί αμόλυντης εθνικής κυριαρχίας και αναβίωσης του ιστορικού μεγαλείου. Ο ένας δρόμος οδηγεί την Ευρώπη στην ενίσχυση της αυτονομίας, της ασφάλειας και της ευημερίας της στον 21ο αιώνα. Ο άλλος είναι το μονοπάτι της πικρής αυτοϋπονόμευσης, στα πρότυπα του Brexit.













