Η βρετανική ποινική Δικαιοσύνη θα είναι αμείλικτη
Τα όσα παρακολουθούμε να εκτυλίσσονται στη Βρετανία αυτή τη στιγμή προκαλούν βαθύτατη θλίψη, αίσθημα φόβου, αγανάκτησης, απελπισίας. Εως και η πιθανότητα οι αναταραχές και οι βίαιες επιθέσεις σε βάρος μειονοτικών ομάδων να οδηγήσουν σε εθνοτικές συγκρούσεις συζητήθηκε, με αφορμή το σχετικό σχόλιο του Ιλον Μασκ. «Δεν υπάρχει καμία περίπτωση να πραγματοποιηθεί ένα τέτοιο σενάριο», διαβεβαιώνει ο επίτιμος καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, Ρόμπερτ Τομπς, με άρθρο του στο περιοδικό «Σπεκτέιτορ», πολύ απλά λόγω της ασυμμετρίας δυνάμεων μεταξύ των κρατικών αρχών, όπως η αστυνομία, και αυτών που προκαλούν βίαια επεισόδια στον δρόμο. Προσθέτει, ωστόσο, από την άλλη πλευρά, ότι «γενικευμένες και επαναλαμβανόμενες κοινωνικές αναταραχές είναι κάτι περισσότερο από πιθανό» να συμβούν στο προσεχές μέλλον, όπως έχει συμβεί πολλές φορές τα τελευταία χρόνια στη Γαλλία για παράδειγμα.
Η Βρετανία των τελευταίων ημερών δεν είναι η χώρα που ξέρουμε. Ακόμη και αν επανειλημμένα κατά το πρόσφατο παρελθόν, ως ακαδημαϊκοί αναλυτές, έχουμε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου ως προς φαινόμενα αποψίλωσης αρχών της φιλελεύθερης δημοκρατίας, για παράδειγμα στο πλαίσιο του Brexit και της προσχώρησης του Συντηρητικού Κόμματος και τότε κυβέρνησης σε μια ξεκάθαρα ακροδεξιά φιλοσοφία, η βιαιότητα με την οποία εκφράζεται τώρα το αντιμεταναστευτικό κίνημα, με τα βίαια επεισόδια από ακροδεξιά στοιχεία, δεν έχει προηγούμενο. Πρέπει να γυρίσει κάποιος πίσω τον χρόνο στη δεκαετία του 1960 και 1970 για να συναντήσει ρατσιστικές επιθέσεις παρόμοιας έντασης.
Τι θα συμβεί ακριβώς τις επόμενες εβδομάδες είναι δύσκολο φυσικά να το προβλέψει κάποιος. Ξέρουμε, όμως, ήδη ποιος είναι ο μηχανισμός στον οποίο θα στηριχθεί το κράτος ώστε αρχικά να μειώσει την ένταση και στη συνέχεια να αποτρέψει την τέλεση νέων επεισοδίων ώστε σταδιακά να αρχίσει η διαδικασία της επούλωσης του πληγέντος κοινωνικού ιστού: το σύστημα ποινικής Δικαιοσύνης – αστυνομικές, εισαγγελικές και δικαστικές αρχές – θα έχει τον πρώτο λόγο. Με διαδικασίες «εξπρές» θα δοθεί έμφαση στην αυστηρή, παραδειγματική τιμωρία των αυτουργών, αλλά και όσων με τρόπο συστηματικό ή απλά λόγω παρόρμησης είτε συνέπραξαν μαζί τους είτε τους υποκίνησαν να τελέσουν βίαιες πράξεις. Με τη βοήθεια της τεχνολογίας, όπως η ανάλυση βίντεο από κάμερες που φέρουν επάνω τους οι αστυνομικοί ή η χρήση τεχνολογίας αναγνώρισης προσώπου (μέσω αντιστοίχησης βίντεο από τα επεισόδια με φωτογραφίες καταχωρημένες σε βάσεις δεδομένων) η αστυνομία θα προχωρήσει σε ταυτοποίηση των δραστών και σύλληψή τους, οι συλληφθέντες συλλήβδην θα τεθούν σε προσωρινή κράτηση, με τρόπο που θα παραπέμπει σε εκ των πραγμάτων ανατροπή του τεκμηρίου απόλυσης (υπό όρους ή χωρίς), ενώ οι δικαστικές αρχές θα κρίνουν σε ένα κλίμα που θα απαιτεί στην ουσία από αυτούς να εξαντλήσουν την αυστηρότητά τους, με δικαστήρια που θα κληθούν να λειτουργήσουν επί 24ώρου βάσεως, εάν κάτι τέτοιο κριθεί αναγκαίο. Οι δικαιοκρατικές αρχές θα έλθουν κατ´ανάγκη σε δεύτερη μοίρα. Το ότι η δικαιοσύνη θα απαντήσει με τρόπο ιδιαζόντως αυστηρό το διεμήνυσε ήδη ο πρωθυπουργός, με τις βαρύνουσες πρώτες δηλώσεις του ως προς τα βίαια επεισόδια, ενώ το ίδιο ακριβώς προκύπτει από τις δηλώσεις της υπουργού Εσωτερικών, Ιβέτ Κούπερ. Σε κάθε περίπτωση, τα ανωτέρω αναλυθέντα προκύπτουν από τη μελέτη του τρόπου ακριβώς με τον οποίο απάντησε το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης το 2011, όταν δριμύτατες κοινωνικές αναταραχές ακολούθησαν τη δολοφονία του Μαρκ Ντάγκαν στο Τότεναμ στο βορειοανατολικό Λονδίνο. Γενικός εισαγγελέας της Βρετανίας εκείνη την εποχή ήταν ο νυν πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, ο οποίος πιστώνεται την επιτυχή αντιμετώπιση των βίαιων επεισοδίων τότε, αλλά έχει γίνει και αντικείμενο κριτικής λόγω των σοβαρών δικαιοκρατικών κενών που εν καιρώ εντοπίστηκαν στον τρόπο με τον οποίο επήλθε αυτή.
Αναλυτικές σκέψεις ως προς τα βαθύτερα αίτια της κρίσης δεν είναι επί του παρόντος πρέπον να εκφράσω. Βάναυσα έκοψε το νήμα της ζωής σε τρεις αγγέλους ηλικίας έξι, επτά και εννέα ετών ένας (αιμοσταγής, φανατικός, διανοητικά άρρωστος, κανείς δεν ξέρει) 17χρονος. Αυτοί που πρωτοστατούν στα επεισόδια ούτε τη μνήμη αυτών των αθώων παιδιών σεβάστηκαν ούτε τον πόνο των γονιών τους αφουγκράστηκαν. Μία τελευταία παρατήρηση. Τόσο μίσος για τον «άλλον», τέτοια πόλωση, αυτά καθαυτά απαιτούν απάντηση. Η κοινωνία πρέπει να κοιτάξει κατάματα τους παράγοντες που τα αναπαράγουν.
Ο Δημήτρης Γιαννουλόπουλος είναι καθηγητής Ποινικού Δικαίου και πρόεδρος του νομικού τμήματος στο Πανεπιστήμιο Goldsmiths University of London και επισκέπτης καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο














