ΣΕΛΙΔΟΔΕΙΚΤΗΣ

Πόσο καλά γνωρίζουμε άραγε τη δανέζικη λογοτεχνία; Η απάντηση μπορεί να περιοριστεί στο ότι ξέρουμε το έργο του πολυμεταφρασμένου παραμυθά Χανς Κρίστιαν Αντερσεν, αυτό της Κάρεν Μπλίξεν ή του Γιενς Πέτερ Γιάκομπσεν, αν και κυκλοφορούν στη γλώσσα μας βιβλία μερικών ακόμα συγγραφέων.

Γι’ αυτό και είναι ευχάριστη έκπληξη η πρόσφατη κυκλοφορία του μυθιστορήματος Ενας ευτυχισμένος άνθρωπος (Τυχερό μαργαριτάρι), που μας φέρνει κοντά στο έργο του σπουδαίου δανού συγγραφέα, του Χένρικ Ποντόπινταν (1857-1943), Βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας 1917, το οποίο μοιράστηκε με τον επίσης δανό ομότεχνό του, τον Κάρλ Αντολφ Γκγιέλερουπ, με το σκεπτικό ότι «περιγράφει με αυθεντικό τρόπο τη σύγχρονη ζωή στη Δανία».

Το έργο του ανήκει στον ρεαλισμό και τον νατουραλισμό και είναι επηρεασμένο από αυτό του Ζολά, ενώ η ιστορία του μυθιστορήματος Ενας ευτυχισμένος άνθρωπος παρουσιάζει όλες τις κοινωνικές τάξεις της χώρας, τη σύγκρουση των Συντηρητικών και των Φιλελευθέρων, την ισχύ της θρησκείας, των προκαταλήψεων και δεισιδαιμονιών, την αμφισβήτηση της θρησκείας, την ορμή και το πάθος ορισμένων νέων επιστημόνων που επιδιώκουν να δημιουργήσουν μια σύγχρονη κοινωνία, η οποία είναι ανοιχτή στις προκλήσεις και τις επιστημονικές ανακαλύψεις, την ανάγκη για συνεργασία με άλλους λαούς και την ανάπτυξη της βιομηχανίας που συμβάλλει στην πρόοδο της χώρας.

Γραμμένο στα τέλη του 19^ου αιώνα και τις αρχές του 20^ου (1898-1904), εξετάζει τον βίο και την πολιτεία του ήρωά του, ενός φιλόδοξου άντρα που εγκαταλείπει το συντηρητικό περιβάλλον της οικογένειας και του χωριού του για να κατακτήσει την προσωπική και επαγγελματική επιτυχία. Οι περιπέτειές του, οι συγκρούσεις του με το παρελθόν, οι αγώνες και οι υπαρξιακές αγωνίες του περιγράφονται εναργέστατα με φόντο τις κοινωνικές συνθήκες της φτωχής και άτολμης, για εκείνη την εποχή, Δανίας η οποία παραλληλίζεται, σιωπηρά σχεδόν, με τη δυναμική και ταχέως αναπτυσσόμενη γειτονική της Γερμανία.

Η πλοκή αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς, τίποτε δεν περισσεύει σ’ αυτήν, ενώ αποδίδονται με την ίδια ζωντάνια τα εσωτερικά και εξωτερικά τοπία, οι ψυχολογικές διακυμάνσεις των ηρώων – με ευστοχία περιγράφονται τα συμπτώματα της κατάθλιψης -, οι ανατροπές των επιλογών, η κόπωση που επέρχεται όταν η συναισθηματική φόρτιση δεν συγκρατείται από τον ορθολογισμό.

Στις κυρίαρχες προκαταλήψεις της εποχής και τη φοβική συμπεριφορά απέναντι στο καινούργιο, το ταλέντο και το δημιουργικό πνεύμα που αναζητεί διεξόδους μέσα από τη στασιμότητα και την οπισθοδρόμηση, προστίθεται η απάθεια, που μπορεί να απορρέει από τις πρώτες, και ο συμβιβασμός με όσα ελάχιστα έχουν επιτευχθεί, ενώ αναπαριστάται η δυναμική μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

Αν το εκλάβουμε ως μυθιστόρημα μαθητείας μπορούμε να το συγκρίνουμε είτε με το μυθιστόρημα του Σόμερσετ Μομ  Ανθρώπινη δουλεία είτε με αυτό του Γκότφριντ Κέλερ Ο πράσινος Χάινριχ.