Ηχοδύναμα

Ιταλικό Κουαρτέτο: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στη Warner, 14 cd

Αν και τελικά δεν απείλησε τη μεταπολεμική ηγεμονική πρωτοκαθεδρία του Κουαρτέτου Αμαντέους, το Ιταλικό Κουαρτέτο είναι ίσως το μοναδικό σχήμα του είδους που έφτασε πολύ κοντά στο να το πετύχει. Και, πάντως, είναι το «άλλο» κορυφαίο τέτοιο σύνολο της εποχής του, το οποίο είναι σήμερα κυρίως γνωστό από τις ηχογραφήσεις του στη PHILIPS, που συνιστούν ογκόλιθο της δισκογραφίας. Ομως δεν είναι μόνον αυτές. Τώρα η WARNER άνοιξε, επιτέλους, τα ντουλάπια της και συγκέντρωσε εδώ όλες τις ηχογραφήσεις των Ιταλών στην πάλαι ποτέ ΕΜΙ, οι οποίες και προηγούνται χρονικά εκείνων της PHILIPS.

Κάποιες – λίγες – από αυτές, είχαν εκδοθεί στο παρελθόν από τη βρετανική TESTAMENT με άδεια από την ΕΜΙ, έχοντας πετύχει τότε, και δικαίως, εξαιρετική κριτική υποδοχή. Αλλά ποτέ μέχρι σήμερα οι ακροατές δεν είχαν τη δυνατότητα να βρουν όλες αυτές τις ηχογραφήσεις και μάλιστα μαζεμένες και, εξίσου σημαντικό, σε εξαιρετική ηχητική επεξεργασία. Το γεγονός μοιάζει παράδοξο δεδομένης της σημασίας και της φήμης του Κουαρτέτου, όμως δεν είναι. Οφείλεται κυρίως στο ότι το έργο τους στη PHILIPS, που είναι ολόκληρο από την καλύτερη εποχή της στερεοφωνίας, δεν άφηνε χώρο για τίποτα άλλο – τόσο ταυτισμένο υπήρξε το Κουαρτέτο με την ολλανδική εταιρεία. Είναι άλλωστε η εποχή της ωριμότητας του Κουαρτέτου που κάθεται τόσο βαριά στο ρεπερτόριο, ώστε επίσης ο χώρος λιγοστεύει. Τόσο από ερμηνευτικής πλευράς, όσο και από το γεγονός ότι περιλαμβάνει πλήρεις σειρές, όπως των έργων του Μπετόβεν ή του Μότσαρτ. Επίσης, οφείλεται στο ευρύτερο γεγονός ότι τα αρχεία της παλιάς ΕΜΙ έχουν τέτοια και τόση σημαντική ύλη, που πραγματικά απαιτήθηκαν δεκαετίες για να φτάσουν στο σημερινό σημείο, να έχει επανεκδοθεί ένα πολύ μεγάλο, πλέον, μέρος τους.

Οι ηχογραφήσεις αυτές ξεκινούν συστηματικά το 1953, αν και καλύπτουν όλη την πρώτη μεταπολεμική περίοδο, από το 1946, ένα χρόνο μετά την ίδρυση του Κουαρτέτου η πρώτη, μέχρι το 1959, η τελευταία, οπότε και το Κουαρτέτο άλλαξε δισκογραφική στέγη. Τι βρίσκει κανείς εδώ; Πρώτον, αρκετές ηχογραφήσεις εντελώς ανέκδοτες μέχρι σήμερα σε CD. Δεύτερον, έργα που το Ιταλιάνο δεν ηχογράφησε ξανά στη συνέχεια. Τρίτον, ένα μείγμα ρεπερτορίου που αντιπροσωπεύει πολύ διαφορετικά τους τέσσερις μουσικούς από ότι γενικά τους ξέρουμε: ξεκινώντας από το ιταλικό μπαρόκ και τον Βιβάλντι, περνούν στον κλασικισμό, που υπήρξε πάντοτε το δυνατό τους χαρτί, αλλά φτάνουν ως τον Ραβέλ, τον Προκόφιεφ, τον Στραβίνσκι, τον Μιγιό και τον Μαλιπιέρο. Τέλος, σε αυτά πρέπει να προστεθούν με ειδική έμφαση και οι ανέκδοτες μέχρι τώρα ηχογραφήσεις τους σε έργα Μότσαρτ και Μπετόβεν, με τα οποία ταυτίστηκαν στη συνέχεια. Ακούγοντάς τους, μπαίνει κανείς στον πειρασμό να σκεφτεί ότι η κρίση του Βίρτζιλ Τόμσον μετά την πρώτη τους εμφάνιση στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1951, δηλαδή στην εποχή αυτών των ηχογραφήσεων, όσο κι αν ήταν άδικα ενθουσιώδης για άλλα μεγάλα σχήματα, τελικά, δεν ήταν τόσο υπερβολική, ή χωρίς βάση: «αδιαμφισβήτητα το τελειότερο κουαρτέτο του 20ου αιώνα».