Επιστροφή στην απλότητα

Πριν από σχεδόν 35 χρόνια, το 1986, η απάντηση της Ευρώπης στην πρόκληση της παγκοσμιοποίησης ήταν η υιοθέτηση της Ενιαίας Πράξης. Αναφερόταν σε έξι πολιτικές: μια μεγάλη αγορά χωρίς σύνορα, οικονομική και κοινωνική συνοχή, κοινή πολιτική επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης, ενίσχυση του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος, ευρωπαϊκή κοινωνική διάσταση, δράση στον τομέα του περιβάλλοντος. Η Πολιτική της Συνοχής δημιουργήθηκε ως αντιστάθμισμα της Ενιαίας Αγοράς. Η κεντρική ιδέα του Ζακ Ντελόρ ήταν απλή: στο παιχνίδι του ανταγωνισμού, το γήπεδο έπρεπε να είναι επίπεδο γιατί αλλιώς θα έβαζαν όλα τα γκολ οι Βόρειοι στους Νότιους.
Οι εξελίξεις στις διάφορες πολιτικές ακολούθησαν μια σχεδόν γραμμική πορεία. Τα τελευταία χρόνια όμως είχαμε δραματικές εξελίξεις: την οικονομική κρίση που ανάγκασε την ΕΕ να λάβει νέα μέτρα και να δημιουργήσει νέους μηχανισμούς, την αμφισβήτηση των βασικών αρχών της Ενωσης από κάποια κράτη – μέλη του πρώην κομμουνιστικού μπλοκ, την έλλειψη ουσιαστικής ώθησης της ευρωπαϊκής ιδέας από τους μεγάλους παίκτες, κυρίως τη Γερμανία, τη γιγάντωση του μεταναστευτικού / προσφυγικού προβλήματος.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η πολιτική συνοχής εξελίχθηκε και σταδιακά έχασε τον αρχικό της σκοπό και έγινε μια πολιτική στήριξης επενδύσεων σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο. Παράλληλα οι σχετικοί κανονισμοί για την υλοποίηση της πολιτικής κάθε χρόνο γίνονταν όλο και πιο πολύπλοκοι και πιο ισοπεδωτικοί. Είχε δυστυχώς ξεχαστεί η βασική αρχή της Ενωσης «δύναμή μας είναι η διαφορετικότητα» και ότι η διαδικασία πρέπει να υποτάσσεται στην ουσία και όχι το αντίστροφο.
Σήμερα ένας κεραυνός χτύπησε την Ευρώπη, αλλά και ολόκληρο τον κόσμο. Δεν ξέρουμε πώς θα είναι η επόμενη μέρα, όταν θα σβήσουν οι φωτιές, όταν τα κράτη θα προσπαθούν να ξανασταθούν στα πόδια τους και όταν όλος ο κόσμος θα προσπαθεί να βρει την όποια νέα ισορροπία.
Εχουν ήδη γραφτεί πάρα πολλά για το πώς θα είναι ο κόσμος μετά: νέες παγκόσμιες ισορροπίες, νέες οικονομικές σχέσεις, τα προσωπικά δεδομένα και η δημοκρατία, το αβέβαιο μέλλον της ΕΕ, η επέκταση των νέων τεχνολογιών, η μετανάστευση και το Προσφυγικό.
Σε ένα αβέβαιο και πολύπλοκο μέλλον πρέπει να ξαναγυρίσουμε πίσω στην απλότητα.
Να συμφωνήσουν οι αρχηγοί των κρατών – μελών στην υιοθέτηση μιας Νέας Ενιαίας Πράξης, με πολιτικές που θα εξασφαλίσουν την επιβίωση της ΕΕ, όπως:
Πολιτική υγείας
Νέες τεχνολογίες
Κλιματική αλλαγή
Πολιτική ασφάλειας
Μετανάστευση
Δεν χρειάζεται να συμφωνήσουν όλοι. Θα οδηγηθούμε σε μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων; Ισως.
Στη νέα εποχή, θα πρέπει να διατυπωθεί και μια νέα Πολιτική Συνοχής. Ενα απλό σχέδιο, καταργώντας τις εκατοντάδες σελίδες των Κανονισμών (25 σελίδες το 1988, 250 για την περίοδο 2021-2027), με την απίστευτη πολυπλοκότητά τους που οδήγησαν σε ένα διαχειριστικά αποτυχημένο σύστημα. Χάρη στον κορωνοϊό, το Συμβούλιο επέβαλε διατάξεις, όπως για τις απευθείας αναθέσεις και τις κρατικές ενισχύσεις, που μέχρι χθες οι αρμόδιοι της Επιτροπής ορκίζονταν ότι είναι αδύνατον να εφαρμοστούν.
Δεν θα χρειάζονται κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για κάθε κράτος – μέλος. Οι εθνικοί εμπειρογνώμονες είναι σε θέση να γνωρίζουν καλύτερα τι είναι καλό για τη χώρα και τι όχι. Φτάνει ένας οδηγός ιδεών, αλλά όχι υποχρεωτικών, για δραστηριότητες και έργα, τεχνική βοήθεια αν χρειάζεται και δικλίδες ασφαλείας για να μη γίνονται απάτες. Κάθε κράτος – μέλος ετοιμάζει το σχέδιό του, το στέλνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία εξετάζει μόνο αν υπάρχει κάτι που είναι ασύμβατο με τις αρχές της ΕΕ και το χρηματοδοτεί. Το κράτος – μέλος υλοποιεί και μαζί με την ΕΕ ελέγχει τη χρηστή χρήση των κονδυλίων.
Ο Μάριος Καμχής είναι πρώην στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρώην πρόεδρος της ΜΟΔ ΑΕ















