Πολιτισμός

Η εθνική μας φάρσα

Από αριστερά, ο Γιάννης Τσιμιτσέλης, η Νικολέτα Βλαβιανού και ο Αλέξανδρος Αντωνόπουλος στην παράσταση «Γαμπροί για πούλημα» που παίζεται στο θέατρο Ακροπόλ

Από αριστερά, ο Γιάννης Τσιμιτσέλης, η Νικολέτα Βλαβιανού και ο Αλέξανδρος Αντωνόπουλος στην παράσταση «Γαμπροί για πούλημα» που παίζεται στο θέατρο Ακροπόλ

Σχόλια
5 λεπτά
Αμαρτία εξομολογημένη δεν είναι αμαρτία. Εχω κι άλλοτε ομολογήσει τον θεατρικό μου έρωτα για τη φάρσα. Και δεν είναι μόνο θεωρητική η προσέγγιση αλλά κυρίως εμπειρικά βιωματική. Μεγάλωσα και μυήθηκα στο θέατρο σε μια μικρή τότε επαρχιακή πόλη που την επισκέπτονταν κυρίως το καλοκαίρι σε υπαίθρια σινεμά τροποποιημένα σε απλοϊκές σκηνές θεάτρου, θίασοι που υποτιμητικά ονομάζονταν μπουλούκια. Για μένα αυτοί οι άκρως επαγγελματίες του θεάτρου που κουβαλούσαν θεατρική παράδοση ενός αιώνα ελληνικής αυτοσχέδιας υποκριτικής ήταν η αποθέωση της μιμητικής λειτουργίας. Ναι, λειτουργία, αφού λειτουργία είναι ένα έργο που απευθύνεται στον λαό και από αυτόν πηγάζει ως γούστο, ιδεολογία και θεματική.
Από αυτούς τους γενναίους μίμους της αυτοσχέδιας θεατρικής τελετουργίας έμαθα πως το μεγάλο θέατρο είναι πηγαίο, διαρκές και ανθεκτικό όταν αναφέρεται στις ρίζες του.
Και οι ρίζες του θεάτρου, δεν το λέω εγώ, ο Αριστοτέλης το λέει, πηγάζουν από τον αυτοσχεδιασμό, ιδιαίτερα η κωμωδία που πίσω της έχει τον αυτοσχεδιαστικό οίστρο της μεγαρικής φάρσας. Οσο κι αν ο Αριστοφάνης συχνά σατιρίζει τα μεγαρικά φαλλικά και βωμολοχικά στερεότυπα, μέσα από τις αναφορές του ερεθίζει τα βωμολοχικά βιώματα του μέσου κοινού. Ετσι συχνά τα «πολιτικά» πρόσωπα των κωμωδιών του, πολιτικά γιατί γνοιάζονται και διακωμωδούν τις επιπτώσεις των δημοσίων ηθών και πέρδονται και αφοδεύουν επί σκηνής και τα «αιδοία δεικνύασιν» παραπέμποντας σε αθάνατα μεγαρικά φαρσικά και σικελικά μοτίβα. Εξάλλου, και έχω και άλλοτε αναφερθεί, ο Ξενοφώντας στο δικό του «Συμπόσιον» παρεμβάλλει μια άκρως σεξουαλική σκηνή που μιμούνται σικελοί μίμοι, πότε; την ίδια εποχή που οι συμποσιαστές πιθανόν μία μέρα πριν είχαν δει στο θέατρο του Διονύσου Σοφοκλή ή Ευριπίδη. Η φάρσα, ουσιαστικά καταγωγικό είδος θεάτρου απ’ όπου εκκίνησε η θεατρική εποποιία, είναι ο παππούς της θεατρικής ιστορίας. Φαρσικά στοιχεία και πυρήνες αφηγηματικοί και «δραματικοί» υπάρχουν στα ομηρικά έπη. Και θα αναφέρω μόνο την πρώτη φαρσική θεματική του μπουλβάρ στην ιστορία. Οταν ο Δίας έχει απαγορεύσει στους θεούς να επεμβαίνουν στη μάχη, υποστηρίζοντας άλλοι τους Ελληνες και άλλοι τους Τρώες, η Ηρα, πάντα με τους Ελληνες, για να παραβεί την απαγόρευση κάθεται μπροστά στον καθρέφτη της, βάφεται, σενιαρίζεται, παρφουμαρίζεται, φοράει νεγκλιζέ και όταν έρχεται ο Δίας, σύζυγός της, από το «Γραφείο» του Ολύμπου, του κάνει επανειλημμένα σεξ που τον ξεθεώνει. Κι όταν εκείνος πέφτει σε βαθύ ύπνο, εκείνη βρίσκει την ευκαιρία να μπει στη μάχη βοηθώντας τους Ελληνες να απωθήσουν τους επιτιθέμενους Τρώες! Η φαρσάρα!!
Αλλά να πάμε και στο άλλο μεγάλο καταγωγικό κείμενο του πολιτισμού της Μεσογείου, την Παλαιά Διαθήκη. Το γυμνό πρωτόγονο ζεύγος των τρωτών πρωτόπλαστων εξαπατάται από τον δόλιο όφι και λιγουρεύεται τον καρπό της Γνώσεως. Κι όταν τον δρέψει αυτομάτως ανακαλύπτουν και οι δύο πως είναι γυμνοί και αναζητούν φύλλο συκής για να καλύψουν τα αιδοία!
Απλώς για το φιλολογικό και θεολογικό ενδιαφέρον των αναγνωστών μου αναφέρω πως η βιβλική φράση «και εγνώρισεν την γυναίκα αυτού» σημαίνει συνουσιάστηκαν. Γκέγκε;
ΑΠΟΘΕΩΣΗ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ. Η φάρσα ως θεατρικό είδος είναι η αποθέωση του ρυθμού. Αδιαφορεί για χαρακτήρες, για αίτια και αιτιατά, για επιχειρήματα, για ήθη και διάνοιες, για κοινωνικά, πολιτικά, ηθικά, οικονομικά πλαίσια της δράσης. Είναι απλώς μίμησις πράξεως όχι απαραίτητα σπουδαίας ή φαύλης, αλλά σίγουρα μέγεθος εχούσης πράξις δρώντων. Εξάλλου ο ιδιοφυής μελετητής του θεάτρου, ο πρώτος θεατρολόγος, Αριστοτέλης ορίζει: «Η τραγωδία (και η κωμωδία, σαφώς) είναι μίμησις ουχί ανθρώπων αλλά πράξεων». Καμία σχέση με την αναγεννησιακή εκδοχή του θεάτρου που δημιούργησε το θέατρο χαρακτήρων που εξαγγέλλονται ήδη στον τίτλο «Φιλάργυρος», «Μισάνθρωπος», «Ο Αρχοντοχωριάτης», «Ο Χαρτοπαίκτης», «Ο Φον Δημητράκης», «Ο Καραγκιόζης μάγειρας» κ.λπ.
Οχι, η φάρσα δεν αναλύει κοινωνικούς χαρακτήρες, πολιτικά σύνδρομα, αλλά είναι όμως βαθιά πολιτική γιατί ο ρυθμός της, οι ανατροπές της, ο παραλογισμός των σχέσεων, το απροσδόκητο των συναντήσεων, ο αιφνιδιασμός των αντιδράσεων εγγράφονται μέσα σ’ ένα απροσδιόριστο εθνικά, ιδεολογικά, ιστορικά τοπίο αλλά εξόχως ανθρώπινο διαχρονικά.
Γι’ αυτό και η φάρσα διαρκεί και είναι ουσιαστικά αθάνατη.
Ας θυμίσω μονάχα πως μία από τις σημαντικότερες κωμωδίες-φάρσες της ιστορίας του θεάτρου, «Ο Επιθεωρητής» του Γκόγκολ, βασίζεται σε μια θεμελιώδη απολογία του συγγραφέα της όταν αντιμετώπισε τη λογοκρισία του Τσάρου: «Μη σπάζετε τον καθρέφτη, χαστουκίστε τα μούτρα σας που βλέπετε στον καθρέφτη»!!
Στην Ελλάδα έχουμε έξοχη παράδοση φάρσας. Αυτοσχέδιας και λόγιας. Εξάλλου εδώ στα θεατρικά μας μονοπάτια άνθησε το υβρίδιον «Φαρσοκωμωδία», άγνωστο είδος στην ευρωπαϊκή θεατρική παράδοση. Σημαίνει μια κωμωδία κοινωνικής κριτικής και κοινωνικών χαρακτήρων σε μια θεατρική ροή φαρσικού οίστρου.
Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Στο θέατρο Ακροπόλ, θεσμικό θέατρο της φαρσοκωμωδίας και της επιθεώρησης, οι Ρέππας – Παπαθανασίου φέτος γράφουν και σκηνοθετούν τη φαρσάρα «Γαμπροί για πούλημα». Θα είμαι τάχα τολμηρός αν ισχυριστώ πως συλλαμβάνουν το θέμα τους μέσα από τον χείμαρρο των ερωτικών παράνομων σχέσεων, μέσα από ένα παραλήρημα σεξουαλικών εναλλαγών, όπου τα πάντα θυσιάζονται μέσω του σεξ στον βωμό των συμφερόντων, θα ήταν τολμηρό να ισχυριστώ ότι θεατρικά αξιοποιούν τη φροϊδική δογματική ότι τα πάντα ξεκινούν και καταλήγουν στο υπογάστριο;
Η φάρσα των δύο σημαντικών εθνικών φαρσαδόρων είναι ένα γαϊτανάκι όπου τα αιδοία υποκαθιστούν τη σκυτάλη της πάλαι ποτέ κοινωνικής και προσωπικής άμιλλας. Υπερβάλλουν; Οχι. Αποτυπώνουν την κυρίαρχη ιδεολογία: απάτη, υποκρισία, αφομοίωση, μεταμόρφωση, επιβίωση, μαϊμουδισμός, ψευδαισθήσεις, μικροφιλοδοξίες, ευτελισμός των πάντων και ένα κερασάκι πάνω σε μια τούρτα από προϊόντα του απόπατου.
Ναι, οι Παπαθανασίου – Ρέππας είναι ένας καθρέφτης του Γκόγκολ όπου η σύγχρονη Ελλάδα με αυταρέσκεια καμαρώνει τον εαυτό της.
Η σπουδαία αυτή ελληνική αυτοκριτική φάρσα υπηρετείται από ένα εξιδανικευμένο και ικανό επιτελείο ηθοποιών που κατορθώνουν ακόμη και να κάνουν αυτοκριτική για τους επαγγελματικούς ευνόητους λόγους που έχουν υποχρεωθεί να υπηρετήσουν τον τελεοπτικό απόπατο του σιριαλισμού!
Δεν κάνω διακρίσεις: Κόκλας, Αλ. Αντωνόπουλος, Νικ. Βλαβιανού, Τσιμιτσέλης, Βογιατζάκη, Πούλης, οι νεότεροι Λάμη, Νάκα, Μάνος Ιωάννου και η απροσδόκητη Παρθένα Χοροζίδου.

Κείμενο – σκηνοθεσία:
Θανάσης Παπαθανασίου, Μιχάλης Ρέππας
Σκηνικά:
Μαίρη Τσαγκάρη 
Κοστούμια:
Μαρία Καραπούλιου
Παίζουν: Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, Νικολέτα Βλαβιανού, Σοφία Βογιατζάκη, Μάνος Ιωάννου, Κώστας Κόκλας, Αντιγόνη Νάκα, Νίκη Λάμη, Σπύρος Πούλης, Γιάννης Τσιμιτσέλης, Παρθένα Χοροζίδου
Πού:
Θέατρο Ακροπόλ, Ιπποκράτους 9, τηλ. 210-3648.303

Επόμενο άρθρο

Google news

Ακολουθήστε tanea.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Σχετικά άρθρα

Σχόλια
Σχολίασε εδώ
0 /50
0 /2000

Τα Νεότερα

  1. Apple: Τέλος εποχής για το ιστορικό φόρουμ τεχνικής υποστήριξης μετά από 28 χρόνια λειτουργίας
  2. Βρετανικές κυβερνοεπιθέσεις κατά Ρωσίας, Κίνας, Ιράν και Βόρειας Κορέας – Σε επιφυλακή η Ευρώπη για ψηφιακό πόλεμο
  3. Από το ChatGPT έως τις ηλεκτρονικές συναλλαγές: Οι νέες ψηφιακές συνήθειες των Ελλήνων

Πιο Σχολιασμένα

Πιο Διαβασμένα

Cookies