ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ Νέο «γερμανικό πρόβλημα»;

Ένα νέο γερμανικό πρόβλημα φαίνεται να προβάλλει στον ορίζοντα. Αφετηρία
αποτέλεσε η Διάσκεψη Κορυφής της Νίκαιας, τον περασμένο Δεκέμβριο, για τη
θεσμική μεταρρύθμιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). Η «Νίκαια» αποτέλεσε, κατά
κάποιον τρόπο, πολιτική ήττα της Γαλλίας. Τόσο η προσπάθειά της να επιβάλει
την άποψή της για τη συγκρότηση της Ένωσης (σε διακυβερνητικές βάσεις) όσο και
ο τρόπος με τον οποίο η γαλλική πολιτική ηγεσία χειρίστηκε το όλο θέμα της
Διακυβερνητικής Διάσκεψης προκάλεσαν την έντονη αντίδραση του συνόλου σχεδόν
των μικρότερων κρατών-μελών της Ένωσης αλλά και άλλων. Η Γαλλία κατάφερε μεν
να διατηρήσει τη θεσμική πολιτική ισότητα με τη Γερμανία (ίδιο αριθμό ψήφων
στο Συμβούλιο – 29), αλλά είναι εμφανές ότι το πολιτικό κέντρο βάρους της
Ένωσης έχει μετατοπισθεί από το Παρίσι στο Βερολίνο.

Η Γερμανία εμφανίζεται τώρα με νέες πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη της Ένωσης
που καλύπτουν τόσο τον άξονα της «διεύρυνσης» όσο και της «εμβάθυνσης» με
προτάσεις για τη μετεξέλιξη της Ένωσης σε ομοσπονδιακό σύστημα με σύνταγμα,
κατανομή των εξουσιών και αρμοδιοτήτων ανάμεσα στην Ένωση, το εθνικό κράτος,
τις περιφέρειες, κ.ά. Αντίθετα η Γαλλία εμφανίζεται επιφυλακτική για τη
διεύρυνση, απορρίπτει το πρότυπο της ομοσπονδιακής μετεξέλιξης της Ένωσης,
αλλά χωρίς και να παρουσιάζει ένα πειστικό εναλλακτικό πρότυπο που θα μπορούσε
να συγκεντρώσει ευρύτερη υποστήριξη.

Οι πρωτοβουλίες και θέσεις της Γερμανίας έχουν δημιουργήσει ορισμένους φόβους
και ανησυχίες. Άποψή μου είναι ότι, στο μέτρο που η Γερμανία στηρίζει την
ομοσπονδιακή προσέγγιση στη βάση του «κοινοτικού προτύπου ολοκλήρωσης», δεν
δικαιολογούνται οι φοβίες. Η Γερμανία ως η ισχυρότερη δύναμη της Ευρώπης,
αντιλαμβάνεται ότι θα πρέπει «να πειθαρχήσει» τη δύναμή της ­ που θα ενισχυθεί
μετά τη διεύρυνση ­ μέσα σ’ ένα ευρωπαϊκό θεσμικό πολιτικό σύστημα, το οποίο
θα εξασφαλίζει σταθερότητα και δημοκρατία. Μια Γερμανία «έξω» από την
πειθαρχία των ευρωπαϊκών θεσμών θα συνάσπιζε σχεδόν τους πάντες εναντίον της.
Η Ελλάδα, χωρίς να χρειάζεται να συντάσσεται με οποιαδήποτε συγκεκριμένη
πλευρά στην ενδο-ευρωπαϊκή διαμάχη, είναι εμφανές ότι έχει κάθε συμφέρον να
στηρίζει την ομοσπονδιακή μετεξέλιξη της Ε.Ε.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.