Από Αθήνα και Λευκωσία: Κοινό μήνυμα στην Αγκυρα μέσω καλωδίου
Η διακυβερνητική Ελλάδας - Κύπρου και o συντονισμός Μητσοτάκη - Χριστοδουλίδη για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI

«Το έργο προχωρά ομαλά, σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό» και «παρά τα εμπόδια». Με αυτές τις φράσεις ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε χθες από τη Λευκωσία ένα μήνυμα με σαφή αποδέκτη την Αγκυρα: το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου δεν πρόκειται να μπει ξανά στο συρτάρι. Και δεν ήταν καθόλου τυχαία η έμφαση. Πίσω από τις κλειστές πόρτες τής κατ’ ιδίαν συνάντησής του με τον Νίκο Χριστοδουλίδη το Great Sea Interconnector κυριάρχησε στις συνομιλίες ως το σημαντικότερο πολιτικό ζήτημα της 4ης Διακυβερνητικής Συνόδου, και ας μη βρισκόταν στην ατζέντα της.
Η επιβεβαίωση της επανέναρξης των ερευνών βυθού την περασμένη εβδομάδα αποτέλεσε την ουσιαστική είδηση των κοινών δηλώσεων των δύο ηγετών στο τέλος της διάσκεψης. Η πολιτική σημασία της, ωστόσο, υπερβαίνει την τεχνική πρόοδο του έργου. Αθήνα και Λευκωσία θέλησαν να καταστήσουν σαφές ότι η ηλεκτρική διασύνδεση παραμένει στον σχεδιασμό τους, παρά τις τουρκικές παρεμβάσεις και τα εμπόδια που είχαν παρουσιαστεί στην περιοχή της Κάσου.
Η γαλλική και η ευρωπαϊκή παράμετρος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του Νίκου Χριστοδουλίδη στον συνεχή συντονισμό όχι μόνο με την ελληνική κυβέρνηση, αλλά και με τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η γαλλική παράμετρος όπως και η ευρωπαϊκή αξιολογούνται ως ιδιαίτερα σημαντικές από τη Λευκωσία, η οποία κρίνει ότι το έργο δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως διμερής ηλεκτρική διασύνδεση, αλλά ως ευρωπαϊκή υποδομή με ευρύτερες στρατηγικές προεκτάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι έχουν ξεπεραστεί όλες οι εκκρεμότητες. Νέο δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα δεν ανακοινώθηκε, ενώ το πραγματικό τεστ παραμένουν η απρόσκοπτη συνέχιση των ερευνών και η αντιμετώπιση ενδεχόμενων νέων τουρκικών αντιδράσεων. Στο Κυπριακό, η Σύνοδος δεν έφερε κάποια νέα πρωτοβουλία. Οι δύο ηγέτες επαναβεβαίωσαν την κοινή γραμμή για επανέναρξη των συνομιλιών, με επόμενο βήμα την Τριμερή υπό τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ και ακολούθως μια διευρυμένη Πενταμερή. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας σε λύση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, χωρίς εγγυήσεις και κατοχικά στρατεύματα.
Σημειώνεται επίσης και η αναφορά του Πρωθυπουργού στην προοπτική ένταξης της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν την 1η Ιουλίου 2027, με την προσδοκία να αποτελέσει την πρώτη ουσιαστική απόφαση της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Μόνιμος μηχανισμός συντονισμού
Κατά τα άλλα, η Διακυβερνητική επιβεβαίωσε τη σταδιακή μετατροπή της διμερούς συνεργασίας σε μόνιμο μηχανισμό συντονισμού. Υπογράφηκαν τρία κείμενα συνεργασίας για την εκπαίδευση πληρωμάτων ασθενοφόρων, κύπριων αστυνομικών και στελεχών της κυπριακής Ακτοφυλακής, ενώ ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στην τεχνητή νοημοσύνη, την ψηφιακή διακυβέρνηση και την πολιτική προστασία, με αναφορά και στο περιφερειακό κέντρο αεροπυρόσβεσης της Πάφου. Στα ευρωπαϊκά ζητήματα, Αθήνα και Λευκωσία εμφανίστηκαν πλήρως ευθυγραμμισμένες ενόψει των κρίσιμων διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, με κοινή επιδίωξη τη διαφύλαξη της αγροτικής πολιτικής και των πόρων συνοχής.
Ωστόσο, πέρα από τις συμφωνίες και τον ευρωπαϊκό συντονισμό, ουσιαστικότερη πολιτική διάσταση της χθεσινής Συνόδου παρέμεινε το καλώδιο. Εκεί θα κριθεί στην πράξη κατά πόσο ο κοινός σχεδιασμός Αθήνας και Λευκωσίας μπορεί πράγματι να προχωρήσει, παρά τις αντιξοότητες.













