ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ

Η κουλτούρα του Remix

4 λεπτά

Ζούμε σε μια εποχή όπου όλα μοιάζουν να έχουν σε μια συνεχή και ακατάπαυστη επανερμηνεία των κλασικών έργων. Εχουμε εισέλθει σε μια περίοδο πολιτισμικού déjà vu. Το κλασικό μυθιστόρημα Φρανκενστάιν της Mary Shelley αφού διέσχισε τον εικοστό αιώνα μέσα από δεκάδες κινηματογραφικές εκδοχές, παρερμηνείες και διακωμωδήσεις, ξαναεμφανίζεται στις μέρες μας μέσα από τη μεταμοντέρνα ενατένιση του Alasdair Gray στο Το Χαμένα κορμιά: Επεισόδια από τη νεανική ζωή ενός γιατρού του Δημόσιου Οργανισμού Υγείας της Σκωτίας, το οποίο πρωτοεκδόθηκε το 1992, όμως επανήλθε πρόσφατα στη δημοσιότητα μέσα από την κινηματογραφική του διασκευή από τον Γιώργο Λάνθιμο.

Νέες εκδοχές των Ανεμοδαρμένων Υψών, της Οδύσσειας και του Περηφάνια και Προκατάληψη σχεδόν μονοπωλούν την κινηματογραφική συζήτηση σήμερα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η μεταφορά του ομηρικού έπους από τον Christopher Nolan το οποίο προκάλεσε, ήδη πολλούς μήνες πριν βγει στις αίθουσες, ένα πρωτοφανές κύμα αντι-woke ρητορικής και ελληνικού εθνικισμού. Απότοκο των πρώτων αντιδράσεων ήταν και η απόφαση του Elon Musk να κυκλοφορήσει τη δική του, «ιστορικά ακριβή» εκδοχή, χρησιμοποιώντας προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης. Τα αποτελέσματα απ’ ό,τι φάνηκε μέχρι στιγμής ήταν μάλλον τραγελαφικά.

Ομως και η ποπ μουσική δεν έχει μείνει εκτός της κατάστασης. Η Taylor Swift αντλεί αναφορές από τον Σαίξπηρ, ενώ οι Tame Impala εμπνέονται από τον Δράκουλα. Εχουμε, λοιπόν, καταλήξει προσκολλημένοι στα προνεωτερικά, «κλασικά» πρότυπα, καταδικασμένοι να τα αναπαράγουμε στο διηνεκές, ανανεωμένα και παραλλαγμένα ασφαλώς σε μια συνεχή αέναη διαδικασία Remix;

Ο συνθέτης Brian Eno σε μια βιβλιοκριτική για το περιοδικό τέχνης Artforum το 1991 έγραφε ότι  «το Curatorship [δεν επιχειρώ να το μεταφράσω εδώ] είναι αδιαμφισβήτητα η μεγάλη νέα επαγγελματική ενασχόληση της εποχής μας: είναι η αποστολή της επανεξέτασης, φιλτραρίσματος, αφομοίωσης και επανασύνδεσης. Σε μια εποχή κορεσμένη από νέα καλλιτεχνικά έργα και πληροφορία, είναι ίσως ο Curator, ο δημιουργός συνδέσεων δηλαδή, ο νέος αφηγητής, ο Μετα-Δημιουργός». Ο Eno θα επιστρέψει στο θέμα, όχι για να μιλήσει για τους Curators, αλλά για τους Καλλιτέχνες. To 1995 σε συνέντευξή του στο τεχνολογικό περιοδικό Wired, ισχυρίστηκε ότι η καινοτομία κατέχει πια «πολύ μικρότερο ποσοστό της πολιτισμικής δραστηριότητας απ’ ό,τι συνήθως πιστεύουμε» και αντιπροτείνει την ιδέα του «remixing» ως πολύ πιο κατάλληλη για τη μεταμοντέρνα εποχή στην οποία βρισκόμαστε. Ο σύγχρονος καλλιτέχνης, επιμένει, «διαιωνίζει ένα μεγάλο κομμάτι των αποδεκτών πολιτισμικών και στυλιστικών δεδομένων» και επαν-αξιολογεί και επαν-εισάγει κάποιες ιδέες, όχι πλέον τρέχουσες και όχι ακριβώς καινοτόμες. O σύγχρονος καλλιτέχνης δεν είναι πλέον δημιουργός αλλά ένα είδος «Συνδέσμου Πραγμάτων» και γι’ αυτό τον λόγο στις μέρες μας, κατηγορίες όπως ο Curator, ο Επιμελητής, ο Compiler και ο Ανθολόγος εξελίχτηκαν σε τόσο επιδραστικές περιπτώσεις.

Κι αν εφαρμόζαμε την ιδέα του Remix στις πόλεις; Γιατί πρέπει να αλλάζουν και οι πόλεις; Γιατί να µη µένουν ίδιες; Ναι, ασφαλώς τίποτα δεν μπορεί να μένει ακριβώς ίδιο, όλα αλλάζουν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, όμως δεν θα μπορούσε να μένουν περίπου ίδιες. Δεν αναφερόμαστε ασφαλώς σε πόλεις μουσεία όπως η Βενετία ή η Μονεμβασιά όπου πράγματι, δεν αλλάζει σχεδόν τίποτα. Προφανώς πρωταγωνιστές σε αυτή τη διαδικασία αλλαγής είναι οι πολιτικοί, δήμαρχοι, υπουργοί, πρωθυπουργοί, αλλά και ο ίδιος ο επαγγελματικός κλάδος των αρχιτεκτόνων, του οποίου φαγουρίζουν τα χέρια να προβεί σε κάποια, οποιαδήποτε, επέμβαση στην πόλη. Και εκεί οι αρχιτέκτονες είναι διχασμένοι. Κάποιοι προτείνουν συνεχή κατεδάφιση και νέα ανοικοδόμηση, το μοντερνίστικο μοντέλο, και άλλοι, οι θιασώτες της αναστήλωσης/επανάχρησης, δίνοντας στα κτίρια νέες χρήσεις που δεν είχαν παλιά, μονότονα πλέον ξενοδοχειακές μονάδες. Remix, δηλαδή… Οι σχετικά πρόσφατες προσπάθειες για ένα ριζικό remix του ιστορικού κέντρου της Αθήνας από ιδιωτικά ιδρύματα, δημάρχους και πανεπιστημιακούς, ουσιαστικά άλλοτε παραλλάσσουν ελαφρώς τη διαδικασία (Rethink Athens, αντί του σωστότερου Athens Remix ή, ίσως, Athens Redux) και άλλοτε προτιμούν μια γελοία ποιητικότητα (Μεγάλος Περίπατος).

Τα 90s θα μπορούσαν (σχηματικά) να χαρακτηριστούν ως η πρώτη Remix δεκαετία της ανθρωπότητας. Δηλαδή μια εποχή όπου το παρελθόν ξανασερβίρεται, ελαφρά ή ακόμα και έντονα, τροποποιημένο. Με έναν τρόπο, διακριτά remix σε σχέση με τις αναβιώσεις του παρελθόντος ή τον πρώτο μεταμοντερνισμό, και βέβαια από τις πρώτες νύξεις remix των 80s, είναι πλέον η νόρμα. Ομως οι δεκαετίες που θα ακολουθήσουν, εξακολουθώντας να έχουν το ίδιο αυτό χαρακτηριστικό, άνοιξαν τον Ασκό του Αιόλου για κάτι πολύ τρομακτικότερο.

Ο Θανάσης Μουτσόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ.

Go Deeper

Remix κινηματογράφος ταινίες

Επόμενο άρθρο

Google news

Ακολουθήστε tanea.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Σχετικά άρθρα

Τα Νεότερα

  1. Δανία: Σάλος με το ναζιστικό παρελθόν της 112χρονης που κατέκτησε το ρεκόρ μακροζωίας
  2. Θεσσαλονίκη: Μια ιστορία παραγωγής, καινοτομίας και δημιουργίας αξίας με την υπογραφή της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας
  3. Τα προβλήματα παραμένουν για τον Άρη – Στο Βελιγράδι ο Ράτσιτς

Πιο Σχολιασμένα

Πιο Διαβασμένα

Cookies