Κρίστοφ Χόισγκεν στα «ΝΕΑ»: «Δεν πρέπει να τρέφουμε ψευδαισθήσεις για τον Ερντογάν»

«Το ΝΑΤΟ πρέπει να γίνει ευρωπαϊκότερο, για να μπορέσει να παραμείνει διατλαντικό». Αυτή είναι η γραμμή του Βερολίνου για την κρίσιμη σύνοδο της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας αυτή την εβδομάδα στην Άγκυρα. Τη διατύπωσε ο σοσιαλδημοκράτης υπουργός Αμυνας, Μπόρις Πιστόριους, τη συμμερίζεται ο χριστιανοδημοκράτης καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, που πηγαίνει στην Αγκυρα με έναν στόχο: «Να πούμε στους Αμερικανούς: Μας χρειάζεστε εσείς. Σας χρειαζόμαστε κι εμείς. Από κοινού μπορούμε να είμαστε ασφαλείς», είπε ο Μερτς μετά τη συνάντηση στα μέσα της εβδομάδας με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο υπουργείο Αμυνας στο Βερολίνο.

Είχε προηγηθεί η συνάντηση με τους ηγέτες της ομάδας «Ε5» (Γερμανίας, Γαλλίας, Μεγάλης Βρετανίας, Ιταλίας, Πολωνίας) για την προετοιμασία της συνόδου του ΝΑΤΟ. Για τον ίδιο σκοπό ο Μερτς κάλεσε την Παρασκευή στο Βερολίνο τους ηγέτες των τριών βαλτικών χωρών (Λιθουανία, Λετονία, Εσθονία), το λεγόμενο σχήμα «3+1».

Η δημόσια δήλωση του Τραμπ ότι θα μεταβεί στην Αγκυρα «μόνο από σεβασμό προς τον πρόεδρο Ερντογάν» προδιαγράφει ένα σκηνικό αυτοπροβολής των δύο ηγετών. Σε ποιο βαθμό κινδυνεύουν οι άλλοι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων να υποβιβαστούν σε απλές μαριονέτες στην Αγκυρα; «Ακολουθώντας το γνωστό πρότυπο των αυταρχικών ηγετών, ο Ερντογάν θα χρησιμοποιήσει επίσης τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ για αυτοπροβολή. Θα είναι ενδιαφέρον να δούμε, ποιο από τα δύο υπερεγώ, ο Τραμπ ή ο Ερντογάν, θα επισκιάσει τελικά τον άλλον», λέει στα «ΝΕΑ» ο Κρίστοφ Χόισγκεν, τέως πρόεδρος της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια (MSC).

O γερμανός διπλωμάτης, επί χρόνια σύμβουλος της καγκελαρίου, Αγκελα Μέρκελ, δεν περιμένει να ξεπεραστούν στη σύνοδο της Αγκυρας οι εντάσεις στους κόλπους του ΝΑΤΟ μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης. Σε αυτό βλέπει βαθύτερα αίτια, πέρα από την πρόσφατη κόντρα εξαιτίας της απροθυμίας των Ευρωπαίων να συνδράμουν τον Τραμπ στις πολεμικές επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν. «Ο Ντόναλντ Τραμπ τρέφει μια βαθιά αποστροφή για την Ευρώπη, την οποία θεωρώ ανυπέρβλητη», λέει ο Χόισγκεν.

Η παρουσία του αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, στην Αγκυρα αξιολογείται στο Βερολίνο ήδη ως διπλωματική επιτυχία του τούρκου προέδρου, Ταγίπ Ερντογάν, ανεξάρτητα από την εξέλιξη και τα αποτελέσματα της συνόδου. Σε ποιο βαθμό μπορεί ο Ερντογάν το αξιοποιήσει έναντι των Ευρωπαίων; «Οχι, δεν μπορεί να αξιοποιήσει αυτό το χαρτί. Οι Ευρωπαίοι θα προσποιηθούν ότι δεν συμβαίνει τίποτα. Θα υπομείνουν την παράσταση του Ερντογάν, αλλά δεν θα αλλάξουν τη γνώμη τους γι’ αυτόν», εκτιμά ο γερμανός διπλωμάτης.

Ο πρόεδρος Ερντογάν διεκδικεί ενεργό ρόλο στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας και συμμετοχή της Τουρκίας στα εξοπλιστικά προγράμματα της ΕΕ. Είναι δυνατόν να συμβεί αυτό, την ώρα που η Τουρκία απειλεί την Ελλάδα, χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, με casus belli στο Αιγαίον Πέλαγος; «Αυτό είναι αδύνατον. Η Τουρκία είναι ένας σημαντικός εταίρος, αλλά ο τούρκος πρόεδρος Ερντογάν δεν πρέπει να συμπεριληφθεί στον στενό κύκλο ηγετών των κρατών που αποφασίζουν για τα υπαρξιακά ζητήματα της Ευρώπης», λέει ο Χόισγκεν.

Η Αγκυρα δείχνει ενδιαφέρον για συνεργασία με την ΕΕ όχι μόνον για τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας και ασφάλειας. Η στροφή προς την Ευρώπη αντιμετωπίζεται θετικά στο Βερολίνο και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ωστόσο, πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η αναθέρμανση των σχέσεων με την Τουρκία, δεδομένου του δημοκρατικού ελλείμματος της Τουρκίας; «Η Τουρκία έχει διολισθήσει σημαντικά από τη δημοκρατία στην απολυταρχία, όπως αποδεικνύεται από την αποκαθήλωση του σημαντικότερου κόμματος της αντιπολίτευσης. Πρέπει να συνεργαστούμε με την Τουρκία ως σημαντικό περιφερειακό παράγοντα. Αλλά δεν πρέπει να τρέφουμε ψευδαισθήσεις για το καθεστώς Ερντογάν», διαπιστώνει ο Χόισγκεν. Πάντως, προοπτική ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ δεν βλέπει πλέον. «Εκτιμώ ότι η ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ αποκλείεται πλήρως», λέει ο πρώην σύμβουλος της Μέρκελ, η οποία δεν ήθελε την ένταξη, αλλά μία «προνομιακή σχέση» Τουρκίας – ΕΕ. «Ωστόσο, δεν έχω εγκαταλείψει την ελπίδα ότι μια μέρα η Τουρκία θα επιστρέψει στο μονοπάτι του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι σε αυτή την όμορφη χώρα, οι οποίοι επίσης επιθυμούν να συμβεί αυτό».