Σε μια εποχή που ο επικοινωνιακός ντόρος είναι το ζητούμενο, η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα θεωρητικά πέτυχε τον σκοπό της: το όνομα έγινε viral μέσα σε μερικά λεπτά και πρόσφερε άπλετο υλικό για memes, εικόνες ΑΙ, τρολαριστικά βίντεο και χιουμοριστικά τραγουδάκια. Συνδυάζει όσα θέλει να εκφράσει ο πρώην πρωθυπουργός – από τη μια την πατριωτική πλευρά της προοδευτικής παράταξης, έστω κι αν το «λ» είναι ένα, από την άλλη την αναφορά στην τελευταία φορά που ο προοδευτικός χώρος της Ελλάδας, όλος μαζί, συμπαρατάχθηκε με μετωπικά χαρακτηριστικά κάτω από την ίδια σημαία, με κοινό στόχο. Είναι επιλογή πολιτικής ρίζας και ιδεολογικής καταγωγής, που απαντάει και στην κριτική που δέχεται ο πρώην πρωθυπουργός ότι εγκατέλειψε την Αριστερά για τα μάτια του πολιτικού κέντρου. Θεωρητικά, τίποτα δεν έχει πάει λάθος.
Στην πράξη, ωστόσο, γιατί όλα έμοιαζαν στημένα; Κανονικές παρέες, κανονικοί άνθρωποι που έφευγαν από το Θησείο την Τρίτη το βράδυ (όχι στελέχη, όχι δημοσιογράφοι) υποδέχτηκαν την ονομασία μουδιασμένα – «τι σημασία έχει;», έλεγαν ο ένας στον άλλο. «Εμείς Τσίπρα ψηφίζουμε». Οντως, και «Αρη Βελουχιώτη» να το ονόμαζε, όσοι βρέθηκαν στην ιδρυτική πράξη γέννησης του κόμματος αυτού, με το ψηφοδέλτιό του θα φτάσουν στην κάλπη. Τους άρεσε όμως; Αν ΕΛΑΣ ήταν το όνομα ενός σχηματισμού φτιαγμένου από στελέχη του ΠΑΣΟΚ ή του ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ ή αν το είχε χρησιμοποιήσει ο Στέφανος Κασσελάκης θα ανασήκωναν με την ίδια αμηχανία τους ώμους τους ή θα έβγαζαν πύρινους λόγους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Το ιστορικό βάρος του ακρωνυμίου δεν περνάει απαρατήρητο, γιατί ως τώρα στην αριστερή πολιτική είναι ένα από τα σημεία που κανείς δεν τολμούσε να αγγίξει. Οχι για τα ιερά και τα όσια της Εθνικής Αντίστασης, που ούτε αυτά αναγνωρίστηκαν μέσα σε μια νύχτα, αλλά για τις πραγματικές ιστορίες, τους αληθινούς ανθρώπους πίσω από τα μεγάλα και τα σπουδαία, πίσω από τους συμβολισμούς – είναι πολύ πρόσφατες οι φωτογραφίες της Καισαριανής.
Και οι αριστερές ευαισθησίες, βέβαια, μπροστά σε μια σκληρή προεκλογική μάχη, ξεπερνιούνται. Αρκεί η αστραπιαία διάδοση ενός μηνύματος για να στεφθεί η καμπάνια με επιτυχία; Ο Τσίπρας μιλάει για το μέλλον, οι συνυποδηλώσεις του κομματικού ονόματος ωστόσο επιμένουν να περιορίζονται σε παρελθοντικό χρόνο. Το ίδιο πρόσωπο που πριν από δεκαπέντε χρόνια έλεγε «ή εμείς ή αυτοί» και σήμερα δηλώνει πως «δεν είναι ο ίδιος Τσίπρας που ήταν παλιά» συνεχίζει να χρησιμοποιεί διχαστικούς διαχωρισμούς: απαντάει σε μετεμφυλιακές αναφορές που κάνουν (σχεδόν υστερικά) στελέχη της ΝΔ, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να θέσει τους όρους της διαμάχης μεταξύ τους, να δημιουργήσει δηλαδή την ατζέντα των επόμενων εκλογών. Και συμβολικά, βολεύει τη ΝΔ να μιλάει για ζητήματα που έληξαν τη δεκαετία του ’80 – και η ΕΛΑΣ, ως όνομα, δίνει την αφορμή αυτή η συζήτηση να συνεχιστεί όπως θα ήθελε το Μέγαρο Μαξίμου.
Το νέο κόμμα επιδιώκει να είναι συμπεριληπτικό, με έναν τρόπο που έχει ξαναϋπάρξει στο παρελθόν – τα χρόνια που κάποιος άλλος ηγέτης, πρώτος, σήκωσε την Ιδρυτική Διακήρυξη και την έδειξε, τυπωμένη, προς τις φωτογραφικές κάμερες. Η κληρονομιά των μεγάλων προοδευτικών ρευμάτων, όπως την περιέγραψε ο Τσίπρας, περιλαμβάνει «το ΠΑΣΟΚ των πρώτων χρόνων της Αλλαγής» και «τον ΣΥΡΙΖΑ της πρώτης φοράς Αριστερά». Ομως στις δύο αυτές περιπτώσεις μιλάμε για ενεργά κόμματα, λειτουργικά. Τόσο λειτουργικά, που το ένα κατάφερε να μείνει ζωντανό παρά την επέλαση του δεύτερου στα μνημονιακά χρόνια, και το δεύτερο είναι η δεξαμενή από την οποία ο Τσίπρας θα αντλήσει τα βασικά πρόσωπα που θα του στελεχώσουν τα ψηφοδέλτια στις επόμενες εκλογές. Δεν έχουν βάλει λουκέτο, δεν έχουν γίνει ανάμνηση: είναι ακόμα παρόντα. Και αυτή η έμμεση απαίτηση αυτοδιάλυσης, η αίσθηση της επέλασης που εκπέμπεται, μπορεί να ήταν τρομακτική ή πραγματικά διλημματικού χαρακτήρα το 2010, σήμερα όμως μοιάζει τετριμμένη. Πολλή ιστορία έχει γραφτεί – και η επικοινωνία ενίοτε ούτε τη χωράει ούτε την αντέχει.
