Η Μάργκαλιτ Φίνκελμπεργκ, πιθανότατα, δεν σας λέει τίποτα. Την ξέρουν όμως οι σοβαροί κλασικοί φιλόλογοι – και τη θαυμάζουν. Είναι μια από τις διεισδυτικότερες μελετήτριες του Ομήρου και, ευρύτερα, της αρχαίας ελληνικής ποίησης, πριν απ’ τον Αριστοτέλη. Μεταξύ άλλων, είχε την επιμέλεια της πρώτης Εγκυκλοπαίδειας του Ομήρου, που θεωρείται το πρώτο ολοκληρωμένο έργο αναφοράς στα ομηρικά έπη. Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, συνεργάτρια μεταξύ άλλων των Πανεπιστημίων του Πρίνστον και της Οξφόρδης, συγγραφέας του βιβλίου «Ελληνες και Προ-Ελληνες: Προϊστορία του Αιγαίου και ελληνική ηρωική παράδοση» και ακαδημαϊκός στο Ισραήλ, ήταν ίσως η πιο εκλεκτή προσκεκλημένη σε διεθνές συνέδριο για τις «Σύγχρονες τάσεις στην Κλασική Φιλολογία», διοργανωμένο από το Τμήμα Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Εδώ αρχίζουν οι κραδασμοί. Επειδή η παρουσία της Μάργκαλιτ Φίνκελμπεργκ στο συγκεκριμένο συνέδριο τάραξε την ηρεμία μιας ομάδας αριστεριστών στο Πανεπιστήμιο που επ’ ουδενί ήθελαν να βγάζει λόγους στο μαγαζί του πατέρα τους μια Εβραία, μπήκαν στην αίθουσα του συνεδρίου φωνάζοντας συνθήματα κατά του Ισραήλ και απαιτώντας την εκδίωξή της. Το συνέδριο διακόπηκε, και ευτυχώς συνεχίστηκε αργότερα, αφού απομακρύνθηκαν οι αγανακτισμένοι. Προς τιμήν του συνεδρίου, φτιάχτηκαν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε η Μάργκαλιτ Φίνκελμπεργκ να μπορέσει να κάνει την εισήγησή της. Τέλος του επεισοδίου.
Κάτι αντίστοιχο έγινε στην Αθήνα, στο Εθνικό Θέατρο. Το οποίο ακύρωσε περφόρμανς, η οποία θα διεξαγόταν στο ξενοδοχείο Brown. Επίσης, ακυρώθηκε δημόσια συζήτηση για τον χαρακτήρα της Πλατείας Ομονοίας που θα γινόταν χθες, επειδή στη συζήτηση θα συμμετείχε στέλεχος της Brown Hotels στην Ελλάδα, ενώ το Εθνικό Θέατρο αφαίρεσε την αλυσίδα των συγκεκριμένων ξενοδοχείων από τον κατάλογο των χορηγών. Ο λόγος; «Η δημόσια κατακραυγή απέναντι σε μια βαθιά προβληματική επιλογή ενός κρατικού θεσμού, που χρηματοδοτείται από την κοινωνία, να συνδεθεί με επιχειρηματικά συμφέροντα τα οποία μάλιστα συνδέονται με το κράτος απαρτχάιντ του Ισραήλ».
Εχω εξηγήσει πολλές φορές γιατί η στοχοποίηση από δυτικούς ακτιβιστές των ισραηλινών πολιτών και των εβραίων όπου Γης, επειδή το Ισραήλ διεκδικεί το δικαίωμά του να υπάρχει, δεν είναι αντιφασισμός αλλά αντισημιτισμός – έστω, προοδευτικός αντισημιτισμός, επειδή οι επιθέσεις γίνονται στο όνομα του αντισιωνισμού, του σύγχρονου δηλαδή αντισημιτισμού.
Είναι γεγονός ότι τον εικοστό αιώνα ο αντιφασισμός αποτελούσε καθοριστικό χαρακτηριστικό της αριστερής ή της προοδευτικής πολιτικής. Αλλά από τα χρόνια του 1960, οι αριστεροί του δυτικού κόσμου άλλαξαν νόημα στον αντιφασισμό για να τον στρέψουν εναντίον του Ισραήλ. Με αποτέλεσμα, σήμερα, πογκρόμ που αντλούν έμπνευση από πρακτικές διωγμών του εβραϊκού πληθυσμού στην Ευρώπη να εμπνέουν τη δράση του προοδευτισμού – ο οποίος υιοθετεί στην πράξη συνεπείς ρατσιστές και αντισημίτες όπως π.χ. οι ισλαμιστές τρομοκράτες της Χαμάς.
Από τα παραπάνω, προκύπτει μια εύλογη ενόχληση από όσους ανησυχούν για τη δημοκρατία στη χώρα και τις αξίες της. Ιδίως η αποδοχή του εκβιασμού μιας ομάδας αντισημιτών στο όνομα της Αριστεράς από τη διοίκηση του Εθνικού Θεάτρου (πρόεδρος Βασίλης Πουλαντζάς) και η ανοχή αυτής της επιλογής από την καλλιτεχνική διευθύντρια Αργυρώ Χιώτη είναι συμπεριφορές απαράδεκτες και, πάντως, ελέγξιμες. Από πότε σε αυτή τη χώρα αποκλείονται, βίαια ή μη, συμμετέχοντες στην ακαδημαϊκή, την καλλιτεχνική και γενικότερα στη δημόσια ζωή της Ελλάδας επειδή είναι Εβραίοι; Από πότε οι ακαδημαϊκοί και οι καλλιτεχνικοί θεσμοί ανέχονται μειοψηφίες να τους επιβάλλουν όρια στην ακαδημαϊκή και την καλλιτεχνική ελευθερία;
Και εν τέλει, θα ανεχτεί η δημοκρατία μας μια επερχόμενη ελληνική Νύχτα των Κρυστάλλων;
Να μη γυρίσουμε πίσω
Δεν υπάρχει αναπτυξιακό έργο στη μεταπολιτευτική Ελλάδα που να μην πολεμήθηκε με σφοδρότητα από το λεγόμενο προοδευτικό κίνημα. Το αεροδρόμιο των Σπάτων; Το μετρό, Αθήνας και Θεσσαλονίκης; Οι ανεμογεννήτριες; Τα παραδείγματα είναι πολλά και τα επιχειρήματα συνήθη: η βασική αντίρρηση επικαλείται τη διατάραξη της περιβαλλοντικής ισορροπίας, στο όνομα του περιβάλλοντος γίνονταν τα παλιότερα χρόνια οι διαμαρτυρίες. Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει προστεθεί και η αρχαιότητα.
Το αρχαίο κλέος, η συνέχεια του έθνους από την αρχαιότητα έως σήμερα τις πρώτες δεκαετίες της μεταπολίτευσης δεν συγκινούσαν την Αριστερά. Επιχειρήματα που αντλούνταν από αυτές τις ιδέες θεωρούνταν εθνικιστικά, και η Αριστερά διεκδικούσε την αντεθνικιστική καθαρότητα. Ωστόσο, με αποκορύφωμα την προσπάθεια να μη γίνει το μετρό Θεσσαλονίκης και να ακυρωθεί η ανάπλαση του Ελληνικού, υιοθετήθηκαν ως προοδευτικά επιχειρήματα και τα αρχαία, η παράδοσή μας, η τρισχιλιετής ιστορία μας. Πιο πρόσφατη διαμαρτυρία αυτής της αισθητικής είναι η σύγκριση της Ακρόπολης με τον ουρανοξύστη του Ελληνικού. Τον βέβηλο ουρανοξύστη, κάρφο στον οφθαλμό της αθώας ελληνοπρεπούς τσιμεντούπολης. Διαβάζω μια πονεμένη αρχαιολάτρη αριστερίστρια κι είναι σαν να ακούω κάτι γυμνασιάρχες μας, τον μακαριστό Χριστόδουλο – ή έστω τον πατέρα Πλεύρη. Θαύμα, θαύμα, που έλεγε κι ο Γιάννης Ιωάννου: η επέλαση της μετανεωτερικότητας διεκδικεί να γυρίσουμε πίσω.
