Υποκλοπή της ελπίδας

Ηταν μια χώρα με πολύπλοκη ιστορία, καίρια γεωπολιτική θέση, ποικίλες οικονομικές δυνατότητες, αλλά αδύναμη κοινωνική ανάπτυξη. Παραδοσιακές συγκρουσιακές αντιπαραθέσεις ναρκοθετούσαν κάθε προσπάθεια επίλυσης προβλημάτων με μεταρρύθμιση. Κανόνας, οι προσωπικές επιθέσεις κατά προσώπων, σε υστερικούς τόνους. Ελλειψη θετικού πνεύματος και περιφρόνηση προς πρακτικές λύσεις έριχναν λάδι στη φωτιά. Οργανα αποφάσεων, με μέλη κυρίως δικηγόρους, πολιτικούς επιστήμονες, κοινωνιολόγους, «ανθρώπους του πολιτισμού» και τηλεπερσόνες, όπως και επιπόλαιοι δημοσιογράφοι και μέσα μαζικής ενημέρωσης, υποστήριζαν ότι και τα πιο πρακτικά ζητήματα επιλύονται μόνο μέσω πολιτικών ανατροπών, αφού όλα τα προβλήματα είναι δήθεν πολιτικά.

Εντεχνα, εμφάνιζαν σαν τεράστια σκάνδαλα τις χρόνιες δυσλειτουργίες και λανθασμένες πρακτικές του κρατικού συστήματος. Ετσι, π.χ., υποκλοπές τηλεφωνημάτων, λωποδυτικές αγροτικές επιδοτήσεις, πολύνεκρα δυστυχήματα προκαλούμενα από κακοφορμισμένους κρατικούς μηχανισμούς τροφοδοτούσαν αδιάκοπο πολιτικό σάλο. Η σκανδαλολογία ήταν ο εύκολος δρόμος για την αναρρίχηση στην εξουσία, η κατοχή της οποίας, στη συγκεκριμένη χώρα, εξασφάλιζε ανομολόγητη πρόσβαση στον υπερτροφικό και σπάταλο δημόσιο τομέα της οικονομίας.

Οι ατελείωτες ώρες αδυσώπητων πολιτικών αντιπαραθέσεων ελάχιστη συνάφεια είχαν με τις πολλές επαχθείς δυσλειτουργίες που βάραιναν την καθημερινότητα των πολιτών. Ούτε λόγος για ριζικές μεταρρυθμίσεις, όπως υποδείκνυαν έμπειροι τεχνοκράτες και διεθνείς ειδικοί. Τα μεγάλα καθημερινά προβλήματα της χώρας συνέχιζαν να φρενάρουν την ανάπτυξη, ναρκοθετούσαν ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα, ταλαιπωρούσαν τους ανθρώπους.

Το καθημερινό μποτιλιάρισμα στην πρωτεύουσα έφερνε έμφραγμα στη συνολική οικονομική δραστηριότητα, με άπειρες χαμένες παραγωγικές ώρες και αφόρητη ψυχολογική πίεση στους δραστήριους ανθρώπους. Το χάλι των πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων σχολείων υπονόμευε επικίνδυνα το μέλλον. Ανίκανα να δώσουν ικανά στελέχη για την παραγωγή τα υποβαθμισμένα πανεπιστήμια. Χρόνια ανέμεναν από το δικαστικό σύστημα οι επενδυτές και οι αδικημένοι πολίτες την έκβαση των εκκρεμών υποθέσεών τους. Μια σαδιστική γραφειοκρατία σχεδίαζε πολύπλοκες διαδικασίες, βασανίζοντας τον κόσμο και σπρώχνοντας μακριά τους νέους.

Αναχρονιστική νοοτροπία, αμορφωσιά και ανοργανωσιά έφερναν σε αδιέξοδο γεωργία και κτηνοτροφία. Απουσίαζε μια σοβαρή πολιτική για την κλιματική αλλαγή που εκδηλωνόταν βίαια με δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες, καύσωνες και λειψυδρία. Ακλόνητος ο αναχρονιστικός έλεγχος της Εκκλησίας πάνω σε εκπαίδευση και διοίκηση. Απουσία μέτρων ενσωμάτωσης των περιφερόμενων μεταναστών ή των αγράμματων μειονοτήτων. Ανασφάλεια και ανομία σε δημόσιους χώρους, αποκλεισμοί δρόμων και παρεμπόδιση εκδηλώσεων, ασυδοσία συκοφαντών και παραπληροφόρησης σε μέσα ενημέρωσης και Διαδίκτυο.

Για όλα αυτά και άλλα πραγματικά προβλήματα δεν εμφανιζόταν καμία σοβαρή και μελετημένη πρόταση, το πολιτικό σύστημα σνομπάριζε κάθε αναζήτηση ρεαλιστικών λύσεων. Τελικά, η χώρα ξαναγύρισε στο σκοτεινό παρελθόν. Η διακυβέρνηση ανατέθηκε σε ένα ανομοιογενές κράμα πολιτευτών, συνονθύλευμα ανικανότητας, ευτέλειας και ανορθολογισμού.

Σε χρόνο μηδέν είχε ανατραπεί κάθε ανασυγκρότηση, χάθηκαν τα όποια θετικά αποτελέσματα είχαν παραχθεί. Ακόμα και τα πιο ικανά πρόσωπα απαξιώθηκαν, επιβεβαιώνοντας την αποτελεσματικότητα της γκεμπελικής μεθόδου «ρίξε λάσπη, κάτι θα μείνει». Επαιξε τον ρόλο της και η παραδοσιακή ραστώνη της κοινωνίας, που κάποτε είχε οδηγήσει στον εξοστρακισμό του Αριστείδη με τη δικαιολογία ότι πολλοί βαρέθηκαν να τον αποκαλούν «δίκαιο». Η χώρα επέστρεψε σε αδιέξοδη κατάσταση μη διαχειρίσιμου χρέους. Σκανδαλολογία και έλλειψη πατριωτικής συνείδησης μοιραία σήμαναν την υποκλοπή της ελπίδας για βελτίωση της καθημερινότητας και τελικά της ποιότητας ζωής του πολίτη.

Ο Κίμων Χατζημπίρος είναι καθηγητής ΕΜΠ