Κάποτε, στην προ παγκοσμιοποίησης εποχή, ο επί Ρίγκαν Δημοκρατικός πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων Τίp O’Neill, εξηγούσε στους συνομιλητές του γιατί η πολιτική είναι πάντοτε μια υπόθεση «τοπικού ενδιαφέροντος». Ηθελε με άλλα λόγια να πει ότι οι ψηφοφόροι δεν ενδιαφέρονται παρά μόνον για τα εσωτερικά ζητήματα που άπτονται άμεσα της καθημερινότητάς τους, ενώ ουδόλως νοιάζονται για θέματα εξωτερικής πολιτικής και διεθνών εξελίξεων.
Εκτοτε το απόφθεγμα «politics is always local» έγινε πασίγνωστο ως το εξαγώγιμο δόγμα που κανοναρχούσε τις στρατηγικές που εφάρμοζε ο πέραν του Ατλαντικού κομματικός ανταγωνισμός, αν και το βάρος που είχε ανέκαθεν η ιστορία στις υπόλοιπες δυτικές χώρες έκανε λιγότερο άκριτη τη διάδοσή του τουλάχιστον μεταξύ των ευρωπαϊκών πολιτικών δυνάμεων.
Εξαίρεση αποτέλεσαν οι δυνάμεις της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς που ήταν και αυτές που επωφελήθηκαν τα μάλα από την προσαρμογή του στις αντίστοιχες πολιτικές πραγματικότητες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η λεπενική Εθνική Συσπείρωση που έκανε τη μεγάλη διαφορά όταν στις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2022 έδινε τη μάχη της, υπεραμυνόμενη πεισματικά της ανάγκης να μην περιοριστεί η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων την ίδια ώρα που οι ανταγωνιστές της ασχολούνταν με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Κάπως έτσι άλλωστε κέρδισε και τη στήριξη των λαϊκών στρωμάτων και των παραδοσιακών κοινωνικών ερεισμάτων της Αριστεράς, συμβάλλοντας με τη σειρά της στη συντριβή της γαλλικής σοσιαλδημοκρατίας που είχε ήδη αρχίσει να αποδεκατίζεται από τον επελαύνοντα εναντίον του παλιού πολιτικού κατεστημένου Εμανουέλ Μακρόν.
Στην Ελλάδα, της οποίας η νεότερη ιστορία υπήρξε αμεσότερα συνδεδεμένη με τους κατά καιρούς εντεινόμενους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς και τις αντίστοιχες ανακατατάξεις, το δόγμα O’Neill ακουγόταν εξαρχής παράδοξο. Πολύ δε περισσότερο που εδώ το ενδιαφέρον για τα θέματα εξωτερικής πολιτικής ήταν εντονότερο εξαιτίας της σημασίας των ελληνοτουρκικών σχέσεων και των ζητημάτων που είχαν υποδαυλίσει τον Εθνικό Διχασμό.
Δεν ήταν εξάλλου καθόλου τυχαίο που στο τέλος της δεκαετίας του 1950 ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας των Κυπρίων λειτούργησε ως καταλύτης που πυροδότησε τη δυναμική με την οποία θα αναπτύσσονταν τις επόμενες δεκαετίες δημοκρατικά κινήματα που στην υπόλοιπη μεταπολεμική Ευρώπη θα έπαιρναν μια πολύ διαφορετική τροπή, καθιστώντας υποχρεωτική την αναζήτηση πολιτικών συναινέσεων και κυβερνητικών συνεργασιών που στην Ελλάδα φάνταζαν ως αδιανόητοι συμβιβασμοί.
Παρά ταύτα, ενώ στην Ελλάδα ο παραταξιακός ανταγωνισμός οδηγούσε κάθε αναμέτρηση σε ακραία πόλωση, το τελικό αποτέλεσμα ήταν να κατισχύσει ένας λειτουργικός, ισορροπημένος και ανθεκτικός δικομματισμός, η κατάρρευση του οποίου το 2012 συνέτεινε στη σημερινή κονιορτοποίηση και απονομιμοποίηση του κομματικού συστήματος ανοίγοντας τον δρόμο στην άνοδο των αντισυστημικών σχηματισμών.
Το φαινόμενο, βέβαια, του πολιτικού κατακερματισμού και της ενίσχυσης των μικρότερων κομμάτων υπερβαίνει κατά πολύ τα ελληνικά σύνορα προσλαμβάνοντας πανευρωπαϊκές διαστάσεις. Πλην, όμως, μένει να φανεί αν και πώς θα μεταφερθούν στην προεκλογική Ελλάδα οι μεταβολές της πολιτικής συμπεριφοράς που συντελούνται ήδη στην Ευρώπη υπό το κράτος των ραγδαίων γεωπολιτικών εξελίξεων.
Το σίγουρο σε κάθε περίπτωση είναι ότι ενώ από τη μια ενισχύονται οι δυνάμεις που συντηρητικοποιούνται υπό την πίεση των γεωπολιτικών αναταράξεων και των αυξανόμενων ανησυχιών για την εξέλιξη των δημόσιων οικονομικών, από την άλλη πληθαίνουν οι δυνάμεις των εξοργισμένων πολιτών που ριζοσπαστικοποιούνται αναζητώντας την πολιτική αλλαγή και ταυτόχρονα την απαλλαγή από ηγεσίες που αδυνατούν να τους προστατεύσουν από την αυξανόμενη ακρίβεια και τη διεύρυνση των ανισοτήτων.
Από την έκβαση της σύγκρουσης μεταξύ αυτών των αντίρροπων δυνάμεων θα κριθεί η διαμόρφωση των νέων πολιτικών ισορροπιών. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι προς το παρόν ότι με την ίδια ταχύτητα με την οποία μεταβάλλεται το γεωπολιτικό περιβάλλον, μεταβάλλονται και τα χαρακτηριστικά των προτεινόμενων εναλλακτικών λύσεων προκαλώντας σύγχυση στην ήδη συγχυσμένη κοινή γνώμη.
