1963 – 2026

Την εβδομάδα που μας πέρασε, το δεύτερο κατά σειρά σπουδαιότητας σοσιαλμιντιακό γεγονός, μετά τα μαγιάτικα τερτίπια του καιρού και εξαιρουμένων των πολιτικών, ήταν η επαναλειτουργία του πάλαι ποτέ Χίλτον, ως Conrad Athens The Ilisian, πλέον.

Φωτογραφίες από μέσα, φωτογραφίες απ’ έξω, αναμνήσεις και κείμενα υπαγορευμένα από τα δελτία Τύπου της εταιρείας στους επίσημους καλεσμένους δημοσιογράφους. Με εμφανή και απολύτως δικαιολογημένο στόχο να αναδειχθεί η συνέχεια της παράδοσης που συνδέει το ξενοδοχείο του 1963 με το σημερινό.

Μια συσχέτιση του τότε με το τώρα, ως ένα από τα πιο γνωστά τοπόσημα της πρωτεύουσας που όντως είναι. Υπάρχει μάλιστα και μια «σύμπτωση» που τονίζει η εταιρεία. Στις 25 Απριλίου 1963 το Χίλτον δέχθηκε τον πρώτο του πελάτη. Και την ίδια ημερομηνία του 2026 έγιναν τα επίσημα εγκαίνια του The Ilisian. Μόνο που, όπως τίποτα σχεδόν δεν θυμίζει σήμερα την Αθήνα εκείνης της εποχής, έτσι και η λειτουργία ενός ξενοδοχείου δεν είναι δυνατόν να έχει την ίδια επιδραστικότητα στη ζωή της πόλης.

Για να δούμε λίγο τις ημερομηνίες. 1963, 2026. Δηλαδή 63 χρόνια. Κι επειδή είναι το αγαπημένο μου παιχνίδι, όσα χρόνια έχουν περάσει από τα εγκαίνια του Χίλτον έως σήμερα, είχαν περάσει και από το 1900 έως τα εγκαίνια. Σε ποιες από αυτές τις δύο περιόδους των 63 χρόνων έχουν γίνει οι μεγαλύτερες αλλαγές στην πόλη; Ας μη βιαστούμε να απαντήσουμε. Δεν είναι τόσο απλό. Το 1900 η Αθήνα είχε 100.000 κατοίκους, μαζί με τα περίχωρα 128.000. Ασφαλτος δεν υπήρχε πουθενά· έπειτα από δύο χρόνια άρχισαν οι ασφαλτοστρώσεις με πρώτη αυτή στην οδό Αιόλου. Ηλεκτρικό είχε μόνο το κέντρο, ενώ στις συνοικίες της πόλης δεν υπήρχε ούτε καν υδροδότηση. Το τηλέφωνο ήταν άγνωστη συσκευή και η Πατησίων είχε δεξιά – αριστερά περιβόλια. Τα αυτοκίνητα τα έλεγαν ακόμη «άμαξες δίχως άλογα» και ζήτημα ήταν αν υπήρχαν δυο-τρία στην πρωτεύουσα.

Να θυμηθούμε όμως και την Αθήνα του 1963, έτσι όπως τη βλέπουμε στις ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου; Με ελάχιστα αυτοκίνητα στους δρόμους. Με πολλές μονοκατοικίες ακόμη. Με λίγα τηλέφωνα. Χωρίς τηλεόραση. Με μπακάλικα αντί σουπερμάρκετ. Με μετρημένα στα δάχτυλα εστιατόρια με διεθνή κουζίνα. Και με κανένα κατάστημα αλυσίδας του εξωτερικού. Και, κυρίως, με μια χαώδη διαφορά, ως προς τα ήθη των κατοίκων, τον τρόπο ζωής, τις αντιλήψεις, την πληροφόρηση, την ερμηνεία των όρων που αποκωδικοποιούν αυτό που σήμερα λέμε «lifestyle». Και κυρίως, με εντελώς διαφορετικές ανάγκες και προτεραιότητες που προσομοίαζαν περισσότερο με αυτές του 1900 παρά με τις σημερινές.

Το αρχιτεκτονικό γεγονός της πόλης

Τι ήταν λοιπόν το Χίλτον για την Αθήνα του 1963; Ενα τεράστιο και αδιαμφησβήτητα μοντέρνο κτίριο που «συνομιλούσε» αυθάδικα με τις απέναντι πολυκατοικίες της Βασιλίσσης Σοφίας. Τότε σήμαινε πολλά· σήμερα, αναρωτιέμαι πώς εννοεί ο καθένας τον όρο «μοντέρνο κτίριο». Επίσης, το πρώτο που με τις ανάγλυφες συνθέσεις του Μόραλη ενέταξε την Τέχνη στην κατασκευή του, αλλά και η πρώτη ξένη φίρμα σε μια χώρα που ακόμη σμίλευε το διεθνές προφίλ της παπαγαλίζοντας τα στροματέξ και τα σπορτέξ, δηλαδή μια Ελλάδα, Ελλαδέξ.

Το Χίλτον έφερε επίσης καινούργιες γεύσεις, και μάλιστα μαζικής κατανάλωσης. Εκεί πρωτοφάγαμε χάμπουργκερ και μπανάνα σπλιτ. Διότι, παρά την «πολυτέλεια» της ξενικής του καταγωγής, η τότε διεύθυνση κατάφερε να το κάνει προσιτό σε μια μεγάλη μερίδα του κόσμου που, όπως σωστά υπολόγισε, θα έμπαινε να το δει, ως αξιοθέατο. Σήμερα μπορεί να ισχύει λόγω σόσιαλ το δεύτερο, αλλά αναρωτιέμαι τι μπορεί να θεωρηθεί «νέα» γεύση στην Αθήνα όπου μόνο τηγανητά έντομα δεν μας έχουν ακόμη σερβίρει.

Αψογο το σημερινό The Ilisian, μπορεί και καλύτερο σε κάποια σημεία από το παλιό ξενοδοχείο. Χίλτον όμως δεν μπορεί να γίνει και δεν ξέρω πόσο εξυπηρετεί το να πλασάρεται ως συνέχειά του. Διότι αλλάξαμε εμείς· και η εποχή του «ψαρώματος» και της καταναλωτικής αθωότητας ανήκει αμετάκλητα στο παρελθόν.