Χιλιάδες στρέμματα που για δεκαετίες καλλιεργούνταν ή χρησιμοποιούνταν από ιδιώτες χαρακτηρίζονται πλέον οριστικά ως δασικές εκτάσεις και, σε πολλές περιπτώσεις, περιέρχονται στην κυριότητα του Δημοσίου. Το θέμα ήρθε στην επιφάνεια με την κύρωση των δασικών χαρτών καθώς και τις απορριπτικές αποφάσεις των Επιτροπών Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠΕΑ). Τίθενται έτσι, μια σειρά από ερωτήματα: τι συμβαίνει πλέον με αυτές τις εκτάσεις; Μπορούν όσοι τις χρησιμοποιούσαν μέχρι σήμερα, να συνεχίσουν να τις αξιοποιούν; Και αν ναι, υπό ποιες προϋποθέσεις και με ποιο τίμημα; «ΤΑ ΝΕΑ» με τη βοήθεια της τοπογράφου–πολεοδόμου μηχανικού Γραμματής Μπακλατσή, παρουσιάζουν μέσα από 15+3 ερωτήσεις –απαντήσεις όλες τις πληροφορίες για την αξιοποίηση αυτών των εκτάσεων μετά τις τελεσίδικες αποφάσεις.
Μπορεί ένας ιδιώτης να χρησιμοποιήσει δασική έκταση του Δημοσίου;
Μπορεί αλλά μόνο με άδεια. Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να διευκρινιστεί πως ο ιδιώτης δεν αποκτά ιδιοκτησία, αλλά ένα περιορισμένο δικαίωμα χρήσης, το οποίο παραχωρείται για συγκεκριμένο σκοπό και χρονικό διάστημα.
Η χρήση αυτή ελέγχεται συνεχώς από τις δασικές υπηρεσίες και μπορεί να ανακληθεί, εφόσον δεν τηρούνται οι προβλεπόμενοι όροι.
Ποιες δράσεις/ επεμβάσεις επιτρέπονται εντός των δασικών εκτάσεων;
Η δασική νομοθεσία επιτρέπει την επέμβαση σε δασικές εκτάσεις, πάντα όμως εντός του προβλεπόμενου νομικού πλαισίου: δηλαδή της μη μεταβολής του προορισμού του δάσους. Κι αυτό ύστερα από έγκριση.
Ετσι, οι δράσεις/επεμβάσεις που είναι κατ’ εξαίρεση επιτρεπτές, μεταξύ άλλων, αφορούν:
- Εκμεταλλεύσεις πρωτογενούς τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία κ.λπ.).
- Κατασκευή κοινόχρηστων – κοινωφελών υποδομών αλλά και έργων υποδομών (οδοποιία κ.ά.).
- Βιομηχανικές εγκαταστάσεις (όπως μονάδες μεταποίησης γεωργικών προϊόντων, οινοποιεία, αποσταγματοποιεία, ποτοποιεία, εμφιαλωτήρια, ελαιοτριβεία, σφαγεία, δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαιοειδών).
- Μεταλλεία – λατομεία.
- Εργα πολιτιστικού χαρακτήρα.
- Εγκαταστάσεις αθλητισμού, εκπαίδευσης, περίθαλψης, έρευνας, υδατοδρομίων, διαδρομών αγώνων μοτοποδηλάτων, θρησκευτικής φύσεως κ.ά.
Τι απαγορεύεται;
Απαγορεύεται ξεκάθαρα η ανέγερση κατοικιών. Επιπλέον, απαγορεύονται οι αυθαίρετες εκχερσώσεις, η αλλαγή χρήσης της γης χωρίς άδεια αλλά και κάθε δραστηριότητα που οδηγεί σε ουσιαστική υποβάθμιση του δασικού οικοσυστήματος.
Ποιες τουριστικές εγκαταστάσεις επιτρέπονται εντός των δασικών εκτάσεων;
Επιτρέπονται, ύστερα από σχετικό αίτημα, οι επεμβάσεις που αφορούν στη δημιουργία ξενοδοχειακών καταλυμάτων κατηγορίας 4 ή 5 αστέρων, χιονοδρομικών κέντρων, εγκαταστάσεων αξιοποίησης ιαματικών πηγών υδροθεραπευτηρίων, κέντρων θαλασσοθεραπείας, εγκαταστάσεων ιατρικού τουρισμού καθώς και η δημιουργία γκολφ.
Από τι συνοδεύεται το σχετικό αίτημα;
Το σχετικό αίτημα για τη χορήγηση έγκρισης επέμβασης, συνοδεύεται από έκθεση τουριστικής αξιοποίησης στην οποία αιτιολογείται ότι η επέμβαση αυτή αποτελεί το μόνο πρόσφορο μέσο για την ικανοποίηση του δημοσίου συμφέροντος, κι αυτό με τη μικρότερη δυνατή απώλεια δασικού πλούτου.
Τι ισχύει για τα σύνθετα τουριστικά καταλύματα;
Επιτρέπεται η επέμβαση σε ιδιωτικά δάση και δασικές εκτάσεις για τη δημιουργία σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων.
Το ίδιο ισχύει και για εγκαταστάσεις Ειδικής Τουριστικής Υποδομής, κάτω όμως από ειδικούς όρους και προϋποθέσεις.
Κι αν η επέμβαση γίνει σε ιδιωτική δασική έκταση;
Οταν η επέμβαση για τη δημιουργία των προαναφερόμενων σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων και εγκαταστάσεων Ειδικής Τουριστικής Υποδομής, γίνεται εξ ολοκλήρου σε ιδιωτική έκταση αμιγώς δασικού χαρακτήρα, τότε το εμβαδόν της έκτασης αυτής πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστο 500 στρέμματα.
Τι ισχύει για την κάλυψη;
Η συνολική έκταση των χώρων που καταλαμβάνουν οι τουριστικές εγκαταστάσεις (δηλαδή η κάλυψη) δεν μπορεί να υπερβεί το 10% της έκτασης για την οποία εγκρίνεται η επέμβαση προς τουριστική αξιοποίηση.
Και για τον συντελεστή δόμησης;
Ο συντελεστής δόμησης υπολογίζεται στο ως άνω του 10% της έκτασης και καθορίζεται κλιμακωτά. Στην πράξη, εγκρίνονται εγκαταστάσεις όπως ορειβατικά καταφύγια, μικρές υποδομές αναψυχής ή οικοτουριστικά καταλύματα περιορισμένης κλίμακας.
Διευκρίνιση: οι παρεμβάσεις αυτές, σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο που θα πρέπει να μην αλλοιώνεται το τοπίο και να αποφεύγεται η εκτεταμένη δόμηση.
Τι ισχύει με τα φωτοβολταϊκά για τις δασικές εκτάσεις;
Γενικά ισχύει ο εξής κανόνας: εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης ηλιακής ενέργειας από φωτοβολταϊκούς σταθμούς σε δάση και αναδασωτέες εκτάσεις απαγορεύονται.
Σε ποια όμως περίπτωση επιτρέπεται;
Επιτρέπεται σε δασικές εκτάσεις που εκχερσώθηκαν ή παραχωρήθηκαν για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια. Κι αυτό υπό την προϋπόθεση, ότι μετά το πέρας της νόμιμης λειτουργίας των εγκαταστάσεων αυτών, σύμφωνα και με τους όρους της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ή την για οποιονδήποτε λόγο απομάκρυνσή τους, η έκταση θα πρέπει να επανέλθει στην πρότερη κατάσταση.
Τι ισχύει για τις χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις;
Με βάση τα προβλεπόμενα (σ.σ.: ν. 4859/2021) επιτρέπεται η επέμβαση σε δάση και δασικές εκτάσεις ως και σε δημόσιες χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις, ύστερα από έγκριση του συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, και έπειτα από εισήγηση της οικείας Δασικής Αρχής.
Τι γίνεται στην περίπτωση που υπάρχουν κυρωμένοι δασικοί χάρτες;
Οταν πρόκειται για επέμβαση σε χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις που βρίσκονται σε περιοχές όπου υπάρχουν κυρωμένοι δασικοί χάρτες, η εισήγηση της οικείας Δασικής Αρχής χορηγείται εντός προθεσμίας 2 μηνών από το αίτημα του ενδιαφερομένου. Σημείωση: σε περίπτωση επέμβασης από τρίτους στις ιδιωτικού χαρακτήρα εκτάσεις που προστατεύονται από τις διατάξεις του προαναφερόμενου νόμου, απαιτείται και η έγγραφη συναίνεση του ιδιοκτήτη.
Τι ισχύει για τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις σε δάση, δασικές ή δημόσιες εκτάσεις;
Εδώ ισχύουν τα εξής: ύστερα από εισήγηση της Επιτροπής Σταυλισμού, με απόφαση του αρμοδίου δασάρχη, χορηγείται άδεια για την εγκατάσταση εντός δασών και δασικών εκτάσεων, καθώς και δημοσίων εκτάσεων κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, εκτροφείων θηραμάτων, ιχθυοτροφείων, εκτροφείων γουνοφόρων και ιδίως επισκέψιμων κτηνοτροφικών μονάδων εκτροφής απειλουμένων με εξαφάνιση αυτοχθόνων φυλών αγροτικών ζώων, με σκοπό τη διάσωση, διάδοση, προβολή και παραδοσιακή διαχείριση του προαναφερθέντος ζωικού κεφαλαίου και των προϊόντων του.
Πού δεν επιτρέπεται;
Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση των προαναφερόμενων μονάδων, με εξαίρεση τη μελισσοκομία, σε δάση και δασικές εκτάσεις που προστατεύονται, σε εκτάσεις που βρίσκονται εντός λεκανών απορροής χειμάρρων πόλεων ή οικισμών, σε δάση και δασικές εκτάσεις που προσφέρονται για αναψυχή και τον τουρισμό.
Τι ισχύει για τη γεωργική εκμετάλευση
Πότε επιτρέπεται η γεωργική εκμετάλλευση των δασικών εκτάσεων;
Η εκχέρσωση δασών προς απόδοση σε αγροτική οποιασδήποτε φύσης καλλιέργεια απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η από γεωργικούς συνεταιρισμούς, ομάδες παραγωγών ή φυσικά πρόσωπα εκχέρσωση δασικών εκτάσεων ή η χρήση από αυτούς ασκεπούς έκτασης ή διάκενου (δηλαδή «ξέφωτου») εντός δάσους ή δασικής έκτασης, εμβαδού έως 30 στρέμματα όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα, για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια ή για φύτευση σε ανάμειξη αγρίων και οπωροφόρων ή καρποφόρων δένδρων ή για φύτευση δασικών ειδών για την απόδοση προϊόντων, ιδίως κάστανων, καρυδιών και τρούφας, ή για δημιουργία αμπελώνων ή φυτειών αρωματικών φυτών.
Τι άλλο επιτρέπεται;
Επιτρέπεται, επίσης, η διά εμβολιασμού εξημέρωση άγριων οπωροφόρων ή καρποφόρων δένδρων. Δηλαδή το μπόλιασμα. Επίσης εντός των ως άνω εκτάσεων επιτρέπονται κατασκευές που εξυπηρετούν τη γεωργική εκμετάλλευση, κατ΄ εφαρμογή της σχετικής περί των κατασκευών αυτών νομοθεσίας.
Πώς χορηγείται η έγκριση;
Η έγκριση για τη γεωργική εκμετάλλευση χορηγείται κατόπιν σχετικής οικονομοτεχνικής μελέτης βιωσιμότητας της γεωργικής εκμετάλλευσης. Οι δημόσιες εκτάσεις ως και οι κοινόχρηστες και διαθέσιμες εποικιστικές δασικές εκτάσεις μπορούν να διατεθούν σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα για δενδροκομική ή γεωργική καλλιέργεια και εκμετάλλευση κατόπιν της σχετικής μελέτης και κάτω από ειδικές προϋποθέσεις.
