Non paper

Ας υποθέσουμε ότι κάποιος αλλοδαπός προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει και να περιγράψει την τρέχουσα πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. Μιας χώρας που τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια έχει βρεθεί, για πολλούς λόγους, στην κορυφή της πολιτικής ειδησεογραφίας – τουλάχιστον στην Ευρώπη – και έχει ζήσει μεγάλες εσωτερικές αναταραχές. Και σε μια εποχή διεθνούς γεωπολιτικής κρίσης, οικονομικής ύφεσης και […]

Μα πάλι Γιουροβίζιον; Ναι, πάλι, και θα εξηγήσω τον λόγο. Το Σάββατο το βράδυ είχαμε μαζευτεί φίλοι στο σπίτι μου για να δούμε τον τελικό. Η βραδιά είχε προαγγελθεί ως Pizza Eurovision Night και λίγο πριν από τις εννέα είπαμε να παραγγείλουμε, ώστε να είμαστε έτοιμοι στις δέκα που θα άρχιζε η μετάδοση γιατί, όσο […]

Ενα αγόρι 22 ετών. Από κάποιο χωριό της Ανατολικής Μακεδονίας, ένα χωριό της «βαθιάς Ελλάδας». Δέκα παιδιά στην οικογένεια. Μόνο να φανταστούμε μπορούμε τις συνθήκες. Ρούχα που «κληρονομούνται» από τα μεγαλύτερα στα μικρότερα και που σχεδόν ποτέ δεν είναι ολοκαίνουργια, παιχνίδια πάντα χρησιμοποιημένα, περιορισμένος χώρος, η απομόνωση αδύνατη, η ιδιωτικότητα άγνωστη λέξη, συνεχείς μικροτσακωμοί για […]

Στη «σεισμικών διαστάσεων» συναυλία των Metallica στην Αθήνα, η χεβιμεταλάδικη μπάντα έπαιξε ένα απόσπασμα από τον «Ζορμπά» του Μίκη Θεοδωράκη. Στην πρώτη του, νομίζω, πρόβα της Γιουροβίζιον, ο συμπαθέστατος Ακύλας περπάτησε σε γαλάζιο χαλί υπό τους ήχους του «Ζορμπά». Και δεν θυμάμαι σε ποια απονομή αθλητικών μεταλλίων – έχω την εντύπωση στον Λευτέρη Πετρούνια – […]

Αναρωτιέμαι αν αυτή η ιστορία με τον χανταϊό έσκαγε πριν από την πανδημία του κορωνοϊού, θα είχαμε την ίδια ανησυχία; Οχι φυσικά. «Αντε καλέ», θα λέγαμε, «αυτά αφορούν άλλους λαούς που δεν τηρούν τους κανόνες υγιεινής ή ομάδες που ζουν κάτω από ειδικές συνθήκες. Εμείς είμαστε πολιτισμένοι». Εδώ δεν είχαμε τρομάξει με τον Εμπολα ή […]

Πριν από κάμποσα χρόνια έγινε ένα big bang σε ό,τι αφορά στη διαχείριση της δημόσιας εικόνας διάσημων και μη προσώπων. Κυρίως γυναικών που επί δεκαετίες ζούσαν υπό την καταπίεση προτύπων ομορφιάς, σιλουέτας, ηλικιακής ακμής. Ενα, ας το πούμε κίνημα, που έβαζε τέρμα στον ψυχαναγκασμό τον οποίο καλλιεργούσαν αυτά τα πρότυπα. Το σύνθημα ήταν το «be […]

Αρχικά δεν ήθελα να γράψω γι’ αυτό το έγκλημα. Ισως διότι το θύμα είναι ένα παιδί 21 ετών και, παρά τη δημοσιογραφική αποστασιοποίηση, είναι δύσκολο να αναφερθείς ψύχραιμα σε ένα τέτοιο γεγονός. Κυρίως όμως διότι δεν γνωρίζω εις βάθος την Κρήτη και τα ήθη της ούτε τον ψυχισμό των αγέρωχων και γενναίων Κρητικών. Ακούγοντας, όμως, […]

Οι άνθρωποι διαμαρτύρονται για τη Γάζα, και πολύ καλά κάνουν. Ποιος μπορεί να μείνει ασυγκίνητος όταν σκοτώνονται παιδιά; Βέβαια, οι ίδιοι άνθρωποι βλέφαρο δεν κούνησαν όταν μαθεύτηκε ότι οι χαμασίτες στραγγάλισαν τον 4χρονο Αριελ Μπίμπας και τον ενός έτους αδερφό του που κρατούσαν ως ομήρους. Ούτε για κανένα από τα παιδιά που δολοφονήθηκαν στο μακελειό […]

Το διάβασα, κι αν πω ότι εξεπλάγην, ψέματα θα πω. Στις «Βάκχες» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Λένας Κιτσοπούλου, που, στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου, θα ανεβούν τον Ιούλιο στην Οδό Πειραιώς, θα συμμετέχει και ο Λευτέρης Πανταζής αντικαθιστώντας την Κατερίνα Στανίση, της οποίας το όνομα είχε αρχικά ανακοινωθεί. Τώρα, από πού να […]

Ηταν η μέρα που απασφάλισε η συλλογική μας συνείδηση. Που χάθηκε το μέτρο. Που θόλωσαν οι διαχωριστικές γραμμές μεταξύ αιτίας και αιτιατού, δικαιώματος και ευθύνης, θυτών και θυμάτων, γενναιότητας και κουτσαβακισμού, ιδεοληψίας και ιδεολογίας, ψευδαίσθησης και πραγματικότητας, περηφάνιας και προκατάληψης. Εκείνη η 5η Μαΐου πριν από δεξαέξι χρόνια. Λίγες ημέρες πριν, ο τότε πρωθυπουργός Γιώργος […]

Την εβδομάδα που μας πέρασε, το δεύτερο κατά σειρά σπουδαιότητας σοσιαλμιντιακό γεγονός, μετά τα μαγιάτικα τερτίπια του καιρού και εξαιρουμένων των πολιτικών, ήταν η επαναλειτουργία του πάλαι ποτέ Χίλτον, ως Conrad Athens The Ilisian, πλέον. Φωτογραφίες από μέσα, φωτογραφίες απ’ έξω, αναμνήσεις και κείμενα υπαγορευμένα από τα δελτία Τύπου της εταιρείας στους επίσημους καλεσμένους δημοσιογράφους. […]

Κανονικά, η σημερινή ημέρα θα έπρεπε να είναι εθνική γιορτή. Διότι έχει καταγραφεί, ως ημέρα Εθνικής Συμφιλίωσης. Τριάντα τρία χρόνια μετά τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου, στις 30 Απριλίου 1982, ψηφίστηκε ο νόμος που αναγνώριζε την Εθνική Αντίσταση. Το πρόταγμα ήταν η επούλωση των τραυμάτων μίας εμφύλιας σύρραξης που είχε περισσότερα θύματα απ’ όσα ο […]

Το χθεσινό ειδησεογραφικό δελτίο είχε δύο ακραία περιστατικά· που η ακρότητά τους εντείνεται από τις ηλικίες των πρωταγωνιστών. Κοινός παρονομαστής, το ότι δεν χάθηκαν ανθρώπινες ζωές – εντελώς τυχαία, θα έλεγα, και στις δύο περιπτώσεις. Και επίσης, το ότι και τα δύο αποκαλύπτουν κάποιες παθογένειες των καιρών μας. Πρώτα ο 89χρονος. Παρά κάτι 90. Ανθρωπος […]

Είμαι παιδί της γενιάς των πάρτι. Λέξη «παλιά», όσο κι εγώ. Τότε το «θα πάω σε πάρτι», αντί για το «θα πάω σε γιορτή», ήταν αυτόματο ένσημο μοντερνιάς. Τώρα, έχω την εντύπωση ότι σέρνει μαζί της παλιοκαιρίσιο άρωμα Τσάρλι για τα κορίτσια και Μπρουτ για τα αγόρια, μυρωδιά δεκαετιών 1970 και 1980 δηλαδή. Κι όταν […]

Την αγαπώ την Αθήνα, τη θεωρώ μία «πόλη μαγική». Και δεν εννοώ τη «μαγεία» που «είδε» ο κινηματογραφικός φακός του Νίκου Κούνδουρου στην ομώνυμη ταινία του. Ωστόσο, βλέποντας αυτό το φιλμ του 1955, συνειδητοποιώ τι με γοητεύει. Το ότι στα προ εβδομήντα ετών πλάνα δεν αναγνωρίζω σχεδόν πουθενά την πόλη του σήμερα, εκτός από κάτι […]

Τι έλεγε εκείνο το τραγούδι του Κηλαηδόνη, το «Πού βαδίζουμε κύριοι;»; «Τα ‘φτιαξε ο Μηνάς με την Ανέτα / Που τα ‘χε με τον Δήμο τον τρελό / Χώρισε ο Χρηστάκης με την Τέτα / Και τα ‘φτιαξε ξανά με τη Ζωζώ / Και τα ‘φτιαξε η Μάρη με τον Αρη και τον Χάρη / […]

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου σήμερα και αναρωτιέμαι αν το βιβλίο τείνει να γίνει πλέον «είδος προς εξαφάνιση». Πριν από λίγα χρόνια δεν φανταζόμουν ότι θα μπορούσα να διαβάσω έστω και ένα διήγημα στο τάμπλετ ή, ακόμη πιο ακραίο, να το ακούσω ως audio book. Και όμως, τα έκανα και τα δύο. Λίγο από ανάγκη, λίγο από […]

Ας μιλήσουμε περί πτυχίων, αφού αυτή είναι η συζήτηση των ημερών ελέω Μακάριου Λαζαρίδη. Και θα μιλήσω ως γυναίκα μιας γενιάς κι ενός περιβάλλοντος όπου οι σπουδές σε πανεπιστήμιο της Ελλάδας ή του εξωτερικού ήταν το αυτονόητο· όταν συστηνόμασταν με συνομηλίκους μας ρωτούσαμε αμέσως «Τι σπουδάζεις;». Κι όταν ζητούσαμε πληροφορίες για κάποιο «φωτεινό αντικείμενο των […]

Δεν ξέρω τι λέει στις πολύ νέες γενιές η χούντα των συνταγματαρχών. Ειδικά σε αυτές που διαμόρφωσαν πολιτική συνείδηση στα χρόνια της κρίσης, που βγήκαν στο ιδεολογικό κουρμπέτι επί Αγανακτισμένων, τότε που φώναζαν «Η χούντα δεν τελείωσε το ’73» (θυσιάζοντας ακόμη και την Ιστορία για να τους βγει η ρίμα της οργής) και θεωρούν τη […]

Το βράδυ της Ανάστασης φάγαμε, κατά το έθιμο, όλο το σόι και οι στενοί φίλοι. Καμιά εικοσαριά άτομα σύνολο. Εφέτος, όμως, είχαμε μια ιδιαίτερη ατραξιόν. Ο ξάδελφός μου μάς έβγαζε, χωρίς να το καταλάβουμε, φωτογραφία· έναν-έναν. Στη συνέχεια εμείς έπρεπε να επιλέξουμε τον ζωγράφο με την τεχνοτροπία του οποίου θα μετατρεπόταν η φωτογραφία μας σε […]

Θα μου επιτρέψετε σήμερα να αναφερθώ στην πρωτεύουσα της ιδιαίτερης πατρίδας μου, την Ερμούπολη της Σύρου (ή «της Σύρας», όπως τη λέμε οι ντόπιοι). Διότι φέτος έχει «γενέθλια», συμπληρώνει τα 200 της χρόνια· κι οι Συριανοί το γιορτάζουν. Τις ημέρες του Πάσχα που βρέθηκα στο νησί, διαπίστωσα ότι πολλά μαγαζιά (ζαχαροπλαστεία, καταστήματα τροφίμων, αρτοποιεία, λουκουματζίδικα, […]

Διάβαζα στα «ΝΕΑ» της Τρίτης το εμπεριστατωμένο άρθρο της Εύης Σαλτού για το Δημογραφικό. Ελαβα υπόψη μου τις επισημάνσεις του καθηγητή Δημογραφίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών Βύρωνα Κοτζαμάνη για το πώς και το γιατί οι μετανάστες θα μπορούσαν να είναι μία λύση στο πρόβλημα της υπογεννητικότητας. Δεν είναι, όμως, αυτό το […]

Πώς μας έβαζαν στο Δημοτικό, αμέσως ύστερα από διακοπές, να γράψουμε έκθεση για το πώς περάσαμε; Και συνήθως γράφαμε ψέματα ότι όλα ήταν τέλεια και ειδυλλιακά, ενώ, στην πραγματικότητα, είχαμε καταπιεστεί για άλλη μία φορά από γονείς και συγγενείς, τους οποίους σκυλοβρίζαμε από μέσα μας; Ε, αυτό περίπου θα κάνω και τώρα. Θα γράψω όχι […]

…Και τίποτα δεν είναι όπως παλιά», για να συμπληρώσω τη φράση του τίτλου σύμφωνα με το τραγούδι των Χάρη και Πάνου Κατσιμίχα, «Γέλα πουλί μου». Και τι λέει μετά; «Μένει όμως ακόμη ένα πείσμα που δεν είναι συνήθεια μοναχά». Τι σχέση έχει τώρα αυτό με το Πάσχα; Εξηγούμαι. Προσπαθούσα να ανασύρω την πρώτη μου πασχαλινή […]

Ηταν 3 Απριλίου του 1973. Να φανταστούμε τον κόσμο μας εκείνη την εποχή; Δεν υπήρχε Διαδίκτυο. Τα κομπιούτερ ήταν κάτι θηριώδη σε μέγεθος μηχανήματα, «κρυμμένα» σε κρατικά κέντρα πληροφοριών και πολυεθνικές επιχειρήσεις. Δεν υπήρχαν, τουλάχιστον στην Ελλάδα, ΑΤΜ· για 100 δραχμές έπρεπε να ξεροσταλιάσεις στην ουρά της τράπεζας. Στη χώρα μας μόλις είχε αρχίσει να […]

Οχι, δεν έκανα λάθος ως προς την απόδοση των στίχων του δημώδους άσματος. Απλά, έτσι μου ήρθε στο μυαλό όταν διάβασα την είδηση για τη στάνη και το κοτέτσι στην ταράτσα πολυώροφου κτιρίου στους Αμπελοκήπους. Μιλάμε για την πλήρη αναστροφή των όρων της υπαίθρου, την απόλυτη σύγχυση μεταξύ αστικού και αγροτικού τοπίου. Για να το […]

Παλιά, αυτή την ημέρα τη «γιορτάζαμε» επισήμως. Στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, στις ραδιοφωνικές εκπομπές ή τις τηλεοπτικές ειδήσεις υπήρχε στάνταρ ένα θέμα που εμφανιζόταν ως αποκλειστική είδηση. Αν και το καταλάβαινες σχετικά εύκολα, το στοίχημα ήταν πόσο ευφάνταστο θα ήταν το ψέμα και όχι αν θα πείσει ως αλήθεια. Που σημαίνει ότι το ψέμα είχε […]

Εκτός από τον Θεοδωράκη και τον Σαββόπουλο, καλλιτέχνες μεν αλλά με πολύ έντονο και καθοριστικό ιδεολογικό και πολιτικό αποτύπωμα, δεν θυμάμαι άλλο πρόσωπο από αυτόν τον χώρο που ο θάνατός του να προκάλεσε τόση συγκίνηση αλλά και ειδησεογραφικό ενδιαφέρον όσο της Μαρινέλλας. Να, για παράδειγμα, ακόμη και το χθεσινό κύριο άρθρο των «ΝΕΩΝ» σε αυτήν […]

Από τον Σεπτέμβριο του 2024 που κατέρρευσε ενώ τραγουδούσε στη σκηνή του Ηρωδείου, δεν υπήρξε κάποιο νέο για την εξέλιξη της υγείας της Μαρινέλλας. Ουσιαστικά είχε «αποχωρήσει». Ωστόσο, όταν προχθές ανακοινώθηκε από την οικογένειά της ο θάνατός της, καταλάβαμε πόση «Μαρινέλλα» υπήρχε στη ζωή μας έστω και χωρίς να το έχουμε συνειδητοποιήσει. Να, εδώ που […]

Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου σήμερα, μια παγκόσμια ημέρα με άρωμα Ελλάδας αφού σε ετούτα εδώ τα μάρμαρα που δεν πιάνει κακιά σκουριά πρωτοεμφανίστηκε η «αρχαία σκουριά» του θεάτρου. Πριν ακόμη από τους μεγάλους μας τραγικούς, από τον 6ο π.Χ. αιώνα και τον Θέσπι, που θεωρείται ο δημιουργός της τραγωδίας και ο πρώτος ηθοποιός. Και, τουλάχιστον στα […]

Συνέβη προχθές, την ημέρα της μαθητικής παρέλασης. Στο τμήμα κάποιου δημοτικού σχολείου της Αττικής, ανάμεσα στους παραστάτες, υπήρχε και ένα παιδί ντυμένο Καποδίστριας. Ενας 11χρονος με μαύρη βελάδα – ή όπως λένε αυτό το σακάκι με την ουρά – και μαλλιά γκρίζα προφανώς με τη βοήθεια κάποιου σπρέι. Μια αμφίεση δηλαδή που, κατά την ταπεινή […]

Είναι η μέρα που τη σηκώνει την εθνική, έστω και παιδική, ποίηση. «Τι είναι η πατρίδα μας; Μην είν’ οι κάμποι; Μην είναι τ’ άσπαρτα ψηλά βουνά;», αναρωτιούνται κάθε χρόνο τέτοιες μέρες οι μικροί μαθητές και μαθήτριες ντυμένοι στα γαλανόλευκα στις σχολικές γιορτές – αν και έχω την εντύπωση ότι το ποίημα του Ιωάννη Πολέμη […]

Πόσα χρόνια θα έχουν περάσει από τότε που πρωτάκουσα το τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι και του Νίκου Γκάτσου το οποίο αναφέρεται στον τίτλο; Τουλάχιστον πενήντα. Ε, επί μισό αιώνα και βάλε, παρ’ όλο που ξέρω τους στίχους απέξω και μολονότι δεν αναφέρεται πουθενά, είμαι σίγουρη για την απάντηση στο «… πού το πάνε το παιδί […]

Ας αρχίσουμε από τα δικά μας. Από την Ελένη Ουράνη. Που υπέγραφε τις κριτικές και τα έργα της ως Αλκης Θρύλος. Βέβαια, δεν κρατούσε κρυφό το ποια κρυβόταν πίσω από αυτό το ανδρικό όνομα. Και μάλιστα εξηγούσε τον λόγο για τον οποίον επέλεξε το συγκεκριμένο ψευδώνυμο. Διότι τη γοήτευε πάντα η δύναμη («αλκή» στα αρχαία) […]

Πριν από λίγα βράδια, ήμουν καλεσμένη στο σπίτι ενός φίλου. Θα μαγείρευε η μητέρα του, παλιά νοικοκυρά, από εκείνες για τις οποίες η μαγειρική είναι τυφλοσούρτης. Ανάμεσα στα άλλα, το μενού είχε και σουφλέ ζυμαρικών. Με παχιές ταλιατέλες, ζαμπόν και μπέικον, τίγκα στα τυριά και την κρέμα γάλακτος και μυρωδιά που μου έσπαγε τη μύτη […]

Τα τριάντα χρόνια που συμπληρώνονται σήμερα από τον θάνατο του Οδυσσέα Ελύτη είναι μόνο η αφορμή για να σκεφτούμε τη σχέση αυτής της χώρας με την ποίηση. Αμφίσημη και μοιραία. Μια σταλιά τόπος με δύο Νομπέλ Ποίησης. Λένε ότι στις χώρες του Νότου ανθεί η ποίηση διότι οι περισσότερες νύχτες του χρόνου είναι μικρές· δεν […]