Με νέα ευχολόγια η Κομισιόν επιδιώκει να αντιμετωπίσει τη μεγάλη ενεργειακή κρίση που έχει δημιουργηθεί στην Ευρώπη από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Το πολυδιαφημισμένο πακέτο «AccelerateEU», μέρη του οποίου είχαν διαρρεύσει στον διεθνή Τύπο τις προηγούμενες ημέρες, με κάποια από αυτά να μην ανακοινώνονται τελικά, όπως η τηλεργασία, περιείχε μη δεσμευτικές συστάσεις, που υπόσχονταν να βοηθήσουν τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν υπάρχοντες κανόνες της ΕΕ. Περιελάμβανε επίσης παράρτημα που απαριθμούσε πρόσθετα μέτρα που θα μπορούσαν να εφαρμόσουν τα κράτη-μέλη για τη μείωση της ζήτησης ενέργειας. Τέτοιες προτάσεις αφορούσαν μέτρα για μείωση στην οδήγηση οχημάτων, εκπαίδευση οδηγών σε πιο οικονομική οδήγηση και μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στα κτίρια.
Το «AccelerateEU» περιελάμβανε τις εξής βασικές προτάσεις:
- Υποσχέσεις για συντονισμό στην ΕΕ ώστε να γεμίσουν ξανά οι αποθήκες φυσικού αερίου και να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα αεροπορικών καυσίμων και ντίζελ. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά ότι μέσα σε πέντε με έξι εβδομάδες η Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπίσει σημαντικά προβλήματα εφοδιασμού σε αεροπορικά καύσιμα.
- Δημιουργία Παρατηρητηρίου Καυσίμων που θα παρακολουθεί την παραγωγή, εισαγωγές, εξαγωγές και στοκ καυσίμων για τον κλάδο των μεταφορών της ΕΕ.
- Εγκαιρα, στοχευμένα και προσωρινά, όπως χαρακτηρίζονται, μέτρα για την «προστασία των καταναλωτών από τα άλματα των τιμών». Η προστασία αυτή σύμφωνα με την Κομισιόν θα μπορούσε να επέλθει μέσω «στοχευμένων προγραμμάτων στήριξης εισοδήματος, κουπόνια ενέργειας και προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης, μειώνοντας τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια για τα ευάλωτα νοικοκυριά».
- Επιτάχυνση της στροφής προς την εγχώρια παραγωγή καθαρής ενέργειας για την αντικατάσταση του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των ορυκτών καυσίμων μεταφορών. Μέχρι το καλοκαίρι η Επιτροπή θα παρουσιάσει ένα ακόμη Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροκίνηση, όπως υποσχέθηκε χθες.
- Βελτίωση του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Γίνεται λόγος ανάληψης δράσης για τη μεγιστοποίηση των υφιστάμενων υποδομών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με βάση τη φρασεολογία της ΕΕ. Η Κομισιόν προσβλέπει σε μεγάλα αιολικά πάρκα και σταθμούς ανανεώσιμης ενέργειας. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται υπεράκτια αιολικά πάρκα και υδροηλεκτρικοί σταθμοί που μπορούν «να προσφέρουν γρήγορα την απαραίτητη πρόσθετη ανακούφιση», χωρίς να προσδιορίζεται ποια θα είναι αυτή ή πότε. Δίνεται επίσης η υπόσχεση ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα φορολογείται λιγότερα από τα ορυκτά καύσιμα.
- Ενίσχυση των επενδύσεων. Οπως αναφέρεται στο σχετικό ανακοινωθέν, σημαντικοί πόροι είναι διαθέσιμοι σε επίπεδο ΕΕ, όπως αυτοί στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και των ταμείων της πολιτικής συνοχής. Η Κομισιόν διαπιστώνει τώρα ότι «στην τρέχουσα κρίση, η ταχύτητα και ο αντίκτυπος είναι ύψιστης σημασίας», όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση.
Το σχέδιο δεν περιείχε σημαντικές αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, με διεξοδική αναθεώρηση να αναμένεται τον Ιούλιο.
Καύσιμα αεροσκαφών και φόροι στην ενέργεια
Τα πιο σημαντικά από τα μέτρα αυτά χαρακτηρίζονταν η βελτιστοποίηση της διανομής καυσίμων αεροσκαφών και η μείωση των φόρων ενέργειας για την αντιμετώπιση της κρίσης που προκαλείται από τον πόλεμο στο Ιράν, κρίση η οποία σύμφωνα με την ΕΕ θα μπορούσε να διαρκέσει για χρόνια.
Το «AccelerateEU» φιλοδοξεί να παρέχει στα κράτη-μέλη τα εργαλεία για να περιορίσουν τις τιμές ενέργειας και να αντιμετωπίσουν πιθανές ελλείψεις καυσίμων, χωρίς να υπονομεύουν τις κλιματικές φιλοδοξίες του μπλοκ ή να πυροδοτούν τον επιζήμιο ανταγωνισμό μεταξύ των εθνών. Ενας μακροπρόθεσμος στόχος είναι η στροφή της οικονομίας προς την ηλεκτρική ενέργεια ώστε να απαλλαγεί η Ευρώπη από τις εξαρτήσεις σε ορυκτά καύσιμα και να αποτρέψει μελλοντικά παρόμοια σοκ.
Αν και η κατάσταση είναι επί του παρόντος λιγότερο δύσκολη για την ΕΕ από την κρίση που ακολούθησε την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η οποία είχε εκτοξεύσει στα ύψη τις τιμές του φυσικού αερίου, μπορεί να αποδειχθεί στην πορεία πιο εκτεταμένη όσον αφορά τα προϊόντα που επηρεάζονται και τον αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία, σχολίαζε το Bloomberg.
Μεγάλη η κρίση
«Βλέπουμε μπροστά μας μερικούς πολύ δύσκολους μήνες, ή ίσως και χρόνια, ανάλογα φυσικά με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες. Η κρίση «είναι πιθανώς τόσο σοβαρή όσο η κρίση του 1973 και του 2022 μαζί», πρόσθεσε. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν από την πλευρά της ανέφερε: «Η στρατηγική μας AccelerateEU θα φέρει τόσο άμεσα όσο και πιο διαρθρωτικά μέτρα ανακούφισης για τους ευρωπαίους πολίτες και τις επιχειρήσεις (…) Πρέπει να επιταχύνουμε τη στροφή προς εγχώριες, καθαρές πηγές ενέργειας. Αυτό θα μας δώσει ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια και θα μας επιτρέψει να αντεπεξέλθουμε καλύτερα στις γεωπολιτικές καταιγίδες».
