Το Πάσχα αποτελεί ίσως την πιο άρρηκτα συνδεδεμένη εορτή με συγκεκριμένες διατροφικές στερήσεις και απολαύσεις. Από τη νηστεία, που για κάποιους ξεκινά νωρίτερα κατά την έναρξη της Σαρακοστής ενώ για κάποιους άλλους λαμβάνει χώρα μόνο κατά την περίοδο της Μεγάλης Εβδομάδας, μέχρι την Ανάσταση, η διατροφή κατέχει σημαντικό κομμάτι της εορταστικής διαδικασίας.
Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που οι περισσότεροι από εμάς είμαστε επιρρεπείς, τις ημέρες που διανύουμε, σε διατροφικές παγίδες που μπορεί να προκαλέσουν από ήπιες έως και σοβαρές ενοχλήσεις. Υπό τα δεδομένα αυτά, το ένθετο «Υγεία» απευθύνθηκε στον διαιτολόγο – διατροφολόγο Νικόλα Παρασκευή για να… χαρτογραφήσει την πιο ήπια διατροφική διαδρομή από σήμερα έως και την Κυριακή του Πάσχα.
Ετσι, στο κείμενο που ακολουθεί, το οποίο και υπογράφει ο ίδιος, εξηγεί γιατί εγκυμονεί ο κίνδυνος υπερφαγίας, δίνει χρήσιμες συμβουλές για μια ομαλή μετάβαση από τη στέρηση στα εορταστικά τραπέζια και αναλύει τι πρέπει να αποφύγουμε.
Οι ημέρες «γέφυρα»
Παρότι η αποχή από κάποιες τροφές (κρέας, ψάρια, αβγά, γαλακτοκομικά κ.τ.λ.) το διάστημα αυτό θα περίμενε κανείς να επιφέρει ηρεμία μέχρι το τέλος της νηστείας, πολλές φορές λειτουργεί αντίστροφα δημιουργώντας συναισθηματικό βάρος. Το βάρος αυτό αφορά τα γιορτινά τραπέζια και το πώς μπορεί να πραγματοποιηθεί η ομαλή μετάβαση από τη νηστεία στην επανένταξη των τροφών με ισορροπία και δίχως υπερβολές.
Η Μεγάλη Πέμπτη και η Μεγάλη Παρασκευή αποτελούν την περίοδο μετάβασης για την προετοιμασία των επόμενων εορταστικών ημερών. Επειδή αυτές οι ημέρες τοποθετούνται χρονικά προς το τέλος της νηστείας, συστήνεται να αποτελέσουν την περίοδο μετάβασης για τις επόμενες ημέρες. Το ζητούμενο για τις ημέρες αυτές, όσον αφορά τον σχεδιασμό των γευμάτων, είναι η απλότητα.
Τη βάση της διατροφής μας θα πρέπει να αποτελέσουν γεύματα βασισμένα σε λαχανικά, όσπρια και ελαφριές επιλογές, οι οποίες βοηθούν το σώμα να παραμείνει σε ισορροπία πριν από τη μετάβαση σε πιο «βαριά» πασχαλινά φαγητά. Η επαρκής ενυδάτωση και η αποφυγή υπερβολών, ακόμη και σε νηστίσιμα γλυκά, μπορούν να ωφελήσουν σε σημαντικό βαθμό.
Το ζητούμενο δεν είναι ο περιορισμός, αλλά η προετοιμασία. Ενας οργανισμός που δεν είναι ήδη επιβαρυμένος ανταποκρίνεται καλύτερα στις αλλαγές που θα ακολουθήσουν.
Ο ρόλος της μαγειρίτσας
Το βράδυ της Ανάστασης αποτελεί για τους περισσότερους τη μετάβαση από τη νηστεία σε πλούσια σε λιπαρά γεύματα, με τη μαγειρίτσα να παίζει τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην ποσότητα και την ταχύτητα κατανάλωσης του γεύματος. Ειδικότερα σε όσους νηστεύουν για μεγάλο χρονικό διάστημα συστήνεται να μην καταναλώσουν μεγάλες ποσότητες, να συνδυάσουν το γεύμα τους με σαλάτες και να το απολαύσουν με αργό ρυθμό. Υστερα από ημέρες πιο ελαφριάς διατροφής, ο οργανισμός μας χρειάζεται χρόνο να προσαρμοστεί.
Ξεκινώντας με μικρή ποσότητα και τρώγοντας πιο αργά, δίνουμε στον οργανισμό μας τη δυνατότητα να «προσαρμοστεί» στο γεύμα χωρίς δυσφορία. Η κατανάλωση αλκοόλ συστήνεται να γίνει με μέτρο, καθώς σε συνδυασμό με το φαγητό μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το πεπτικό σύστημα.
Το τραπέζι της Κυριακής
Το πασχαλινό τραπέζι της Κυριακής αποτελεί την κορωνίδα των εορταστικών ημερών του Πάσχα. Με βάση και τις παραδόσεις, σε κάθε σπίτι υπάρχουν το ψητό ή σουβλιστό αρνί ή κατσίκι, συνοδευτικά, σαλάτες, γλυκά και μια πληθώρα επιλογών που δύσκολα περιορίζεται.
Το κλειδί στη συγκεκριμένη ημέρα δεν είναι το πώς θα τα αποφύγουμε όλα αυτά, αλλά το πώς θα τα απολαύσουμε δίχως ενοχές. Δίνοντας προτεραιότητα στην ισορροπία στο πιάτο μας, η οποία επιτυγχάνεται ξεκινώντας με τη σαλάτα και στη συνέχεια με το κυρίως πιάτο, ούτως ώστε να μπορέσουμε να διαχειριστούμε καλύτερα την ποσότητα.
Επιπρόσθετα, αξίζει να δώσουμε έμφαση στον ρυθμό κατανάλωσης του γεύματος. Το πασχαλινό τραπέζι και το πώς θα το απολαύσουμε δεν θα πρέπει να αποτελέσουν αγώνα ταχύτητας· πρέπει να αναλογιστούμε ότι πρόκειται για μια κοινωνική συνάθροιση μεταξύ συγγενών και φίλων και, συνεπώς, μια ευκαιρία διασκέδασης και ευημερίας που αξίζει να την απολαύσουμε με διάρκεια. Οταν καταναλώνουμε το γεύμα μας πιο αργά και συνειδητά, απολαμβάνουμε περισσότερο και παράλληλα επιτυγχάνουμε καλύτερο έλεγχο του φαγητού. Επίσης, απολαμβάνουμε τις συζητήσεις και τις στιγμές χαλάρωσης με αγαπημένα μας πρόσωπα.
Τα γλυκά και τα συνοδευτικά δεν χρειάζεται να αποκλειστούν ή να δαιμονοποιηθούν. Μικρές ποσότητες και κατάλληλη επιλογή αυτών που πραγματικά επιθυμούμε αποτελούν μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση από την πλήρη στέρηση ή την ανεξέλεγκτη κατανάλωση.
Φυσική δραστηριότητα και ισορροπηµένη ψυχολογία
Κατά τις ημέρες των γιορτών, η φυσική δραστηριότητα συχνά περνά σε δεύτερη μοίρα. Ωστόσο, δεν χρειάζονται υπερβολές και σε αυτόν τον τομέα για να επιτύχουμε την ισορροπία. Μια βόλτα, λίγο περπάτημα μέσα στη μέρα ή ακόμη και η συμμετοχή στην προετοιμασία του τραπεζιού, καθώς και ο χορός, είναι αρκετά για να ενεργοποιήσουν τον οργανισμό μας.
Η λογική τού «θα τα διορθώσω όλα μετά» συνήθως οδηγεί σε έναν κύκλο υπερβολής, αυστηρότητας και αυτοτιμωρίας. Αντίθετα, η ήπια δραστηριότητα δίχως υπερβολές κατά τη διάρκεια των ημερών αυτών συμβάλλει στη διατήρηση μιας πιο σταθερής κατάστασης.
Επιπρόσθετα, μια σημαντική παράμετρο που συχνά παραβλέπουμε αποτελεί η νοοτροπία με την οποία προσεγγίζουμε το φαγητό τις ημέρες αυτές. Το Πάσχα δεν είναι περίοδος «ελέγχου», αλλά περίοδος τήρησης των παραδόσεων, απόλαυσης, χαλάρωσης και αλληλεπίδρασης με τους αγαπημένους μας ανθρώπους.
Η υπερβολική ενοχή ή αυτοτιμωρία μπορεί να μας στερήσει τα συστατικά από την εμπειρία αυτή. Από την άλλη πλευρά, η πλήρης απουσία ορίων μπορεί να οδηγήσει συχνά σε δυσφορία ή σε δυσάρεστες συνέπειες στο μέλλον. Καταλήγουμε, λοιπόν, πως η ισορροπία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για να απολαύσουμε τις ημέρες αυτές χωρίς ενοχές ή άλλες συνέπειες. Η συνειδητή απόλαυση, το να ακούμε το σώμα μας και να αποδεχόμαστε ότι κάποιες αποκλίσεις είναι φυσιολογικές, θα ωφελήσουν σε μεγάλο βαθμό τη συνολική μας εμπειρία κατά την περίοδο των γιορτών.
Τελικά, τι έχει σημασία;
Το πασχαλινό τραπέζι δεν αποτελεί μια «δοκιμασία» που πρέπει να περάσουμε, αλλά μια συλλογή ευχάριστων εμπειριών. Εάν καταφέρουμε να διατηρήσουμε μια βασική ισορροπία, να αποφύγουμε τις υπερβολές και να εστιάσουμε στην απόλαυση με μέτρο, τότε θα έχουμε πετύχει τον στόχο μας. Διότι, τελικά, αυτό που θα χαραχθεί στην καρδιά και στη μνήμη μας αυτές τις ημέρες είναι το πώς βιώσαμε συνολικά την εορταστική περίοδο και όχι αποκλειστικά το πώς γευτήκαμε τα πασχαλινά εδέσματα. Μαζί με τις ευχές για Καλή Ανάσταση, θα ευχηθούμε η πασχαλινή εμπειρία να χαρακτηρίζεται αποκλειστικά από ευτυχείς και ευχάριστες συγκυρίες για όλους μας, μαζί με ισορροπημένες επιλογές για την εορταστική διατροφή μας.
