Αποτυχημένος ο δασμολογικός πόλεμος Τραμπ

Οι δασμοί του Τραμπ, πολλοί από τους οποίους βασίστηκαν σε αμφίβολους υπολογισμούς και στη συνέχεια μειώθηκαν ή ανακλήθηκαν, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα ελλιπούς ή και καθόλου σχεδιασμού στην πολιτική του αμερικανού προέδρου. Δεν γλίτωσαν ούτε τα απομακρυσμένα Νησιά Χερντ και ΜακΝτόναλντ, των οποίων οι μόνοι γνωστοί κάτοικοι είναι πιγκουίνοι και φώκιες.

Το σκεπτικό πίσω από τους δασμούς του Τραμπ έχει επίσης μεταβληθεί επανειλημμένα. Κατά καιρούς, έχουν δικαιολογηθεί ως μέσο εξάλειψης των διμερών εμπορικών ελλειμμάτων, τιμωρίας χωρών που θεωρείται ότι αντιμετωπίζουν άδικα τις ΗΠΑ, μείωσης του πληθωρισμού, ενίσχυσης της εθνικής ασφάλειας και αύξησης της απασχόλησης στη μεταποίηση. Ωστόσο, οι αποφάσεις του Τραμπ συχνά έρχονται σε αντίθεση με αυτούς τους διακηρυγμένους στόχους.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι ότι ο Τραμπ έχει επανειλημμένα στοχοποιήσει τις εισαγωγές από τον Καναδά, αυξάνοντας και μειώνοντας δασμούς σε προϊόντα όπως τα αυτοκίνητα και το αλουμίνιο, παρά το γεγονός ότι κατά την πρώτη του προεδρία διαπραγματεύτηκε και υπέγραψε τη Συμφωνία ΗΠΑ – Μεξικού – Καναδά (USMCA).

Δεδομένου του χαοτικού τρόπου εφαρμογής τους, δεν προκαλεί έκπληξη το ότι η δασμολογική πολιτική του Τραμπ δεν κατάφερε να επιτύχει κανέναν από τους διακηρυγμένους στόχους της. Το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ έφτασε σε ιστορικό υψηλό το 2025, η απασχόληση στη μεταποίηση μειώθηκε και ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο του 2% της Ομοσπονδιακής Τράπεζας. Οσον αφορά την εθνική ασφάλεια, λίγοι θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι οι πολιτικές του Τραμπ έχουν καταστήσει τις ΗΠΑ ασφαλέστερες.

Ταυτόχρονα, οι δασμοί του Τραμπ και η αβεβαιότητα που τους περιβάλλει έχουν προκαλέσει έντονες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία. Η πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, που απέρριψε τη χρήση του νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Εκτακτης Ανάγκης από τον Τραμπ για την προώθηση της δασμολογικής του πολιτικής, καθώς και η επακόλουθη ανακοίνωσή του ότι θα επαναφέρει έναν καθολικό δασμό 10% βάσει άλλης νομοθεσίας, έχουν εντείνει ακόμη περισσότερο την αβεβαιότητα.

Ως αποτέλεσμα, οι αμερικανοί παραγωγοί δεν μπορούν να προβλέψουν πόσο έντονος θα είναι ο ανταγωνισμός από τις εισαγωγές και σε ποια επίπεδα τιμών, ενώ οι επιχειρήσεις που βασίζονται σε εισαγόμενες πρώτες ύλες δεν γνωρίζουν τι θα πληρώσουν τελικά για αυτές. Παράλληλα, οι εξαγωγικές αμερικανικές εταιρείες δεν μπορούν να εκτιμήσουν σε ποιο βαθμό το αυξημένο κόστος εισροών θα τις θέσει σε μειονεκτική θέση έναντι των ξένων ανταγωνιστών.

Τέτοιες συνθήκες αναστέλλουν τις επενδύσεις. Οι παραγωγοί που υπό άλλες συνθήκες θα αύξαναν τη δυναμικότητά τους ενδέχεται να διστάζουν να το πράξουν, καθώς οι δασμοί που τους προστατεύουν σήμερα μπορεί να μην ισχύουν αύριο. Οι εξαγωγείς, αντιμετωπίζοντας υψηλότερο κόστος και αντίμετρα δασμών από άλλες χώρες, μπορεί να περιορίσουν τη διεθνή τους δραστηριότητα. Πολλές επιχειρήσεις δεν μπορούν καν να προσδιορίσουν ποιοι δασμολογικοί συντελεστές εφαρμόζονται στην περίπτωσή τους.

Η Αν Κρούγκερ (Anne Krueger) είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας και πρώην υποδιευθύντρια του ΔΝΤ. Σήμερα, είναι ανώτερη ερευνητική καθηγήτρια διεθνούς οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Τζον Χόπκινς και ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Διεθνούς Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Στάνφορντ.