Ο Βίκτορ Ορμπαν μάς τελείωσε – ζήτω η Ακροδεξιά! Αυτό θα μπορούσε να είναι το κυρίαρχο σύνθημα στο πολιτικό σκηνικό της Ευρώπης, με την εξήγησή του να είναι απλή: μόλις κόπασαν οι αρχικοί… αλαλαγμοί για την εκλογική ήττα του μακροβιότερου πρωθυπουργού στη σύγχρονη ιστορία της Γηραιάς Ηπείρου – αυτή την εβδομάδα παρέδωσε και επισήμως τη σκυτάλη στον διάδοχό του – που συνοδεύτηκαν από τις πρόχειρες και «ρηχές» εκτιμήσεις ότι πλέον η Ευρώπη μπορεί να προχωρήσει πιο εύκολα και γρήγορα προς τους στόχους που έχει θέσει, η πραγματικότητα ήρθε να προσγειώσει τους πάντες.
Μια απλή ματιά στις εξελίξεις σε μια σειρά από χώρες, ειδικά δε στις τέσσερις μεγαλύτερες και πιο ισχυρές – Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο –, αρκεί για να αποδείξει του λόγου το αληθές. Κι αυτό διότι το σύνολο των δημοσκοπήσεων και των περισσότερων επιμέρους εκλογικών αναμετρήσεων (τοπικών, δημοτικών και περιφερειακών) οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα: η Ακροδεξιά έχει πάρει «κεφάλι» στην Ευρώπη και επιδιώκει να πάρει τα ηνία της διακυβέρνησής της. Πρόκειται, αναμφίβολα, για μια διαδικασία η οποία έχει ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια. Οι καταιγιστικές εξελίξεις, όμως, την επιταχύνουν και προδιαγράφουν ένα μέλλον αρκετά διαφορετικό από όσα γνωρίσαμε.
Οντως, η πανδημία της Covid-19 και η κρίση που σηματοδότησε, ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συνέπειές του, καθώς και η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν και η απειλή ενός γενικευμένου ενεργειακού και οικονομικού σοκ συνθέτουν ένα σκηνικό που, όπως φαίνεται, ευνοεί την επέλαση της Ακροδεξιάς. Πολύ περισσότερο εκείνων των τμημάτων της που κατάφεραν να απεγκλωβιστούν εγκαίρως από την «παγίδα του Τραμπ», παίρνοντας αποστάσεις από την πολιτική του και πιάνοντας επαφή με το αναγεννημένο ρεύμα του αντιαμερικανισμού στην Ευρώπη.
Σε αυτό το φόντο, το 2027 είναι πιθανό να αποδειχθεί μια καθοριστική χρονιά για το πολιτικό σκηνικό της Ευρώπης. Είναι δεδομένο, εξάλλου, ότι κατά τη διάρκειά του θα διεξαχθούν εκλογές στις δύο από τις τέσσερις προαναφερθείσες χώρες – στη Γαλλία την άνοιξη και στην Ιταλία (μάλλον) το φθινόπωρο. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν αποκλείονται ανατροπές και στις άλλες δύο. Αρχικά στη Βρετανία, όπου ο Κιρ Στάρμερ μοιάζει να μετρά ημέρες ή, έστω, εβδομάδες. Στη συνέχεια δε και στη Γερμανία, όπου αν και η κυβέρνηση έχει θεωρητικά άλλα δυόμισι χρόνια ζωής, ο Φρίντριχ Μερτς δεν μοιάζει ικανός να εγγυηθεί τη μακροβιότητά της. Η ρουλέτα ετοιμάζεται να γυρίσει, λοιπόν. Και το μεγάλο ποντάρισμα έχει γίνει στην Ακροδεξιά!
Γερμανία: Η Εναλλακτική σε θέση «οδηγού»
Ο πόλεμος στο Ιράν μοιάζει να αποτέλεσε σημείο καμπής για την επιρροή της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD). Παρά το αρχικό μούδιασμα και τη συσπείρωση γύρω από τον καγκελάριο, η αμφιλεγόμενη στάση που τήρησε έναντι των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την ξεκάθαρη καταδίκη της αμερικανικής επίθεσης από το ηγετικό δίδυμο του κόμματος, τον Τίνο Χρουπάλα και την (θεωρούμενη ως ακραία φιλοαμερικανή μέχρι πρόσφατα) Αλις Βάιντελ, του έδωσαν μεγάλη ώθηση.
Πράγματι, σύμφωνα με τον μέσο όρο των πιο πρόσφατων δημοσκοπήσεων, η AfD φέρεται να συγκεντρώνει ποσοστό της τάξεως του 26,8%, έναντι 23,7% της Χριστιανοδημοκρατικής Ενωσης (CDU/CSU) του Φρ. Μερτς – με εμφανή, μάλιστα, την αυξητική τάση για την πρώτη και την περαιτέρω πτώση για τη δεύτερη. Η παραπάνω εικόνα επιβεβαιώθηκε στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις που έχουν διεξαχθεί φέτος σε ισάριθμα κρατίδια, ενώ κάτι ανάλογο αναμένεται πως θα γίνει και στις επόμενες τρεις, ως το τέλος του έτους.
Ετσι, αν και οι επόμενες εκλογές απέχουν θεωρητικά πολύ (2029), ενώ το σύνολο των κοινοβουλευτικών κομμάτων αποκλείει συνεργασία με την AfD, ο πολιτικός χρόνος που απομένει είναι πολύς και επαρκής για τη μεγάλη ανατροπή.
Γαλλία: Λεπέν και Μπαρντελά έτοιμοι για όλα
Οι δικαστές έχουν ανακοινώσει την 7η Ιουλίου ως την ημέρα που θα δημοσιοποιήσουν την ετυμηγορία τους για την έφεση που έχει ασκήσει η Μαρίν Λεπέν στην απόφαση με την οποία καταδικάζεται για διαφθορά και της στερείται το δικαίωμα συμμετοχής στις επόμενες προεδρικές εκλογές. Ακόμη κι αν αυτή απορριφθεί, πάντως, ο βέβαιος διάδοχός της, ο Ζορντάν Μπαρντελά, εμφανίζεται να έχει εξίσου πολλές, αν όχι περισσότερες πιθανότητες όχι απλώς να θριαμβεύσει στον πρώτο γύρο, αλλά να επικρατήσει των αντιπάλων του στον δεύτερο και να διαβεί την πόρτα του Μεγάρου των Ηλυσίων.
Την ίδια στιγμή, το κόμμα τους, η Εθνική Συσπείρωση, προηγείται καθαρά σε όλες τις δημοσκοπήσεις, με ποσοστά που ξεπερνούν κατά πολύ το 30%. Κι αυτό είναι επίσης σημαντικό, καθώς το σενάριο των πρόωρων βουλευτικών εκλογών λίγο μετά τις προεδρικές, δηλαδή το καλοκαίρι του 2027, δείχνει να είναι το πιο πιθανό. Ετσι, η Γαλλία κινείται σαφώς στους ρυθμούς της Ακροδεξιάς, η οποία διεμβολίζει και τα μεσαία στρώματα, ενώ εκμεταλλεύεται άριστα την κρίση ταυτότητας και ηγεσίας που μαστίζει τόσο το στρατόπεδο Μακρόν όσο και την κεντροαριστερή αντιπολίτευση.
Ιταλία: Η Μελόνι παραμένει το φαβορί
Μέχρι το δημοψήφισμα του περασμένου Μαρτίου για τη συνταγματική αναθεώρηση, η Ιταλία θεωρούνταν μια όαση πολιτικής σταθερότητας στην Ευρώπη και η πρωθυπουργός της, Τζόρτζια Μελόνι, συγκαταλεγόταν ανάμεσα στους πιο δημοφιλείς ηγέτες της Ευρώπης. Η καθαρή ήττα της, όμως, έδωσε το δικαίωμα στους δημοσκόπους να διερευνήσουν εκ νέου τις τάσεις στην ιταλική κοινωνία και στους πολιτικούς της αντιπάλους να την αμφισβητήσουν πιο έντονα, θεωρώντας πως είναι ευάλωτη. Η αλήθεια, βεβαίως, είναι κάπως διαφορετική, τουλάχιστον για την ώρα. Το 46% που συγκέντρωσε η αμφιλεγόμενη πρόταση της Μελόνι μπορεί να μην της διασφάλισε την πλειοψηφία, έδειξε όμως πως διατηρεί σημαντική επιρροή στους συμπατριώτες της. Επίσης, όλες σχεδόν οι έρευνες αποτυπώνουν το προβάδισμα του κόμματός της, Αδέλφια της Ιταλίας, και μάλιστα με ποσοστό υψηλότερο σε σύγκριση με το 26% που είχε λάβει στις εκλογές του 2022. Κι αυτό, ενώ οι βασικοί της αντίπαλοι, οι Δημοκρατικοί και το Κίνημα των 5 Αστέρων, δεν εμφανίζουν κάποια ιδιαίτερη τάση ενίσχυσης της δικής τους δύναμης.
Ετσι, το σενάριο μιας νέας κυβέρνησης συνασπισμού στην Ιταλία υπό τη Μελόνι παραμένει σήμερα το πιο ισχυρό.
Βρετανία: Από το Brexit στην Ντάουνινγκ Στριτ;
Στις βουλευτικές εκλογές που έγιναν τον Ιούλιο του 2024, το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, του ανθρώπου ο οποίος έχει ταυτίσει την πολιτική του διαδρομή με το Brexit, διαμορφώθηκε στο 14%, χαρίζοντάς του την τρίτη θέση, πίσω από τους Εργατικούς και τους Συντηρητικούς. Σήμερα, όμως, λιγότερο από δύο χρόνια μετά, τα δεδομένα έχουν αλλάξει και το πολιτικό σκηνικό της χώρας βρίσκεται μπροστά σε μια συνολική ανατροπή – ανάλογη εκείνης που συντελέστηκε στη Γαλλία πριν από περίπου μία δεκαετία, που οδήγησε Σοσιαλιστές και Ρεπουμπλικανούς σε θέση κομπάρσου.
Πράγματι, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το κόμμα του Φάρατζ έρχεται πρώτο στις προτιμήσεις των ψηφοφόρων, με ποσοστό της τάξεως του 25%, ενώ ακολουθούν οι κυβερνώντες Εργατικοί με 17% και οι Τόρις με 18% – αμφότεροι, μάλιστα, βυθισμένοι σε κρίση. Ετσι, οι πιο σοβαροί αντίπαλοι του Φάρατζ είναι άλλοι: Αφενός, οι Πράσινοι, που καταγράφουν εντυπωσιακή άνοδο, αλλά δεν πείθουν ακόμη πως είναι σε θέση να αναλάβουν ευθύνη διακυβέρνησης. Αφετέρου, η έρευνα που διεξάγεται εις βάρος του για ένα «δώρο» 5 εκατ. στερλινών που έλαβε από μεγιστάνα των κρυπτονομισμάτων.
Αν περάσει τον σκόπελο, θα στοχεύσει στην εξουσία.
