«Υπάρχουν ωραίες φωνές που δεν λένε τίποτα»

Η κορυφαία κολορατούρα μέτζο Τσετσίλια Μπάρτολι είναι ασυνήθιστα πολύπλευρη προσωπικότητα. Διαπρέπει από το 2023 ως διευθύντρια της Οπερας του Μόντε Κάρλο (στο υπέροχο θέατρο του Charles Garnier, αρχιτέκτονα και του ομώνυμου Palais Garnier της όπερας του Παρισιού) και καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ της Πεντηκοστής (Pfingstfestspile) του Ζάλτσμπουργκ, που ίδρυσε ο αείμνηστος Χέρμπερτ φον Κάραγιαν, παράλληλα με το Πασχαλινό Φεστιβάλ.

Το ολιγοήμερο αλλά, χάρη στην Μπάρτολι, πάντα πρωτότυπο φεστιβάλ, εγκαινίασε χθες (6/6) το φετινό του πρόγραμμα, του οποίου κεντρικός άξονας είναι η Βενετία, με την καυτά αναμενόμενη συμμετοχή του μοναδικού Μπάρι Κόσκι (Barrie Kosky) που σκηνοθετεί μια βραδιά με τίτλο Βιβάλντι Παστίτσιο(!) με ανακατεμένα αποσπάσματα από τα έργα του μεγάλου βενετσιάνου συνθέτη συναρμολογημένα σε ένα σύνολο που σίγουρα θα εκπλήξει και θα συναρπάσει!

H Μπάρτολι, αγαπητή στους πάντες, έλαμπε από χαρά στην τελευταία μας συνάντηση, στο Πριγκιπάτο. «Σ’ αυτό το θέατρο αισθάνομαι σπίτι μου! Διότι εδώ, πριν ακριβώς από 37 χρόνια άρχισε η διεθνής μου καριέρα, ως Ροζίνα στον Κουρέα της Σεβίλλης! Επιπλέον, πρόκειται για ιστορικό θέατρο, αφού επίσης εδώ έκανε το διεθνές ντεμπούτο του ο θρυλικός Καρούζο και λυρικοί μεταστάρ όπως ο Σαλιάπιν, ο Τζίλι και, πιο πρόσφατα, ο Ντελ Μόνακο, η Τεμπάλντι και η Φρένι. Μόνο η Κάλλας, αν και περνούσε μεγάλα διαστήματα στο Μόντε Κάρλο χάρη στον Ωνάση, δεν τραγούδησε ποτέ εδώ!».

ΜΠΑΡΟΚ ΟΡΧΗΣΤΡΑ. Επτά χρόνια πριν εγκατασταθεί στην παρούσα θέση της, η Μπάρτολι είχε ήδη αναπτύξει ιδιαίτερη σχέση με το Πριγκιπάτο όταν, το 2016, ίδρυσε με την ευλογία και χορηγία του Παλατιού την Μπαρόκ ορχήστρα Les Musiciens du Prince, με σκοπό την αναβίωση και προβολή των μεγάλων ιταλών συνθετών του 17ου αιώνα, όπως ο Παϊζιέλο, ο Τσιμαρόζα, ο Πόρπορα «που ήταν τόσο σημαντικοί ώστε να κληθούν στην Αγία Πετρούπολη από τη Μεγάλη Αικατερίνη και να δημιουργήσουν εκεί μια ιταλική ορχήστρα που συμπεριλάμβανε και μερικούς γερμανούς μουσικούς».

«Σκέφτηκα λοιπόν ότι θα ήταν υπέροχο να βρω μια σημερινή ευρωπαϊκή Αυλή που θα ενδιαφερόταν για τη δημιουργία μιας ορχήστρας οργάνων εποχής. Το Λονδίνο έχει αρκετές και το Παρίσι έχει τους Musiciens du Louvre. Αναρωτήθηκα, μήπως να δοκιμάσω το Μόντε Κάρλο; Τηλεφώνησα λοιπόν στον καλό μου φίλο και προκάτοχο Jean Louis Grinda και του είπα: “Εχω μια τρελή ιδέα! Θέλω να δημιουργήσω μια τέτοια ορχήστρα και διερωτώμαι αν υπάρχει καμιά δυνατότητα εκεί”. Μου απάντησε ότι “η ιδέα σου είναι τόσο τρελή που έχει πιθανότητες να πετύχει! Ο πρίγκιπας Αλβέρτος και η πριγκίπισσα Καρολίνα, που αγαπάει πολύ τη μουσική, μπορεί να ενδιαφερθούν. Ας ζητήσουμε μια ακρόαση και θα δούμε”. Το κάναμε και ενθουσιάστηκαν και οι δυο!»

«Ετσι αρχίσαμε να προσλαμβάνουμε αμέσως μουσικούς πολλούς από τους οποίους – Ιταλούς, Γάλλους, Γερμανούς, Ισπανούς – γνώριζα ήδη. Και δημιουργήσαμε μια πραγματικά πανευρωπαϊκή ορχήστρα, την οποία κάλεσα αμέσως στο Φεστιβάλ Πεντηκοστής του Ζάλτσμπουργκ, στο οποίο από το 2011 ήμουν καλλιτεχνική διευθύντρια. Η ορχήστρα εμφανίζεται σε πολλές πρωτεύουσες και φυσικά κάθε σεζόν στο Ζάλτσμπουργκ».

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ. Η συνεργασία της Μπάρτολι με την αυστριακή πόλη άρχισε όταν την πλησίασε ο τότε γενικός διευθυντής του Alexander Pereira, συνεργάτης από τις αρχές της καριέρας της στην Οπερα της Ζυρίχης, «και μου εμπιστεύτηκε ότι μετά τον θάνατο του Κάραγιαν το Φεστιβάλ της Πεντηκοστής δεν πήγαινε καλά. Εχοντας δοκιμάσει διάφορες φόρμουλες, που δεν τελεσφόρησαν, σκέπτονταν ότι μήπως, αν και δεν το επιθυμούσαν, θα έπρεπε να το κλείσουν».

«Τότε με ρώτησε, “τι νομίζεις; Το όνομά σου είναι μαγνήτης για το κοινό και με την εμπειρία που απέκτησες τα τελευταία πέντε χρόνια με τα δικά σου πρωτότυπα πρότζεκτ, πώς σου φαίνεται η ιδέα ν’ αναλάβεις εσύ αυτό το Φεστιβάλ;”. Κατάπληκτη σκέφθηκα, “γιατί όχι’;”. Εχοντας περάσει μια ολόκληρη ζωή σε θέατρα, ας το προσπαθήσω. Και είμαι ακόμη εδώ!».

Η Μπάρτολι χρωστάει την καλλιτεχνική αυτογνωσία και την εξαιρετική της τεχνική στη μητέρα της, τραγουδίστρια στη διάσημη ρωμαϊκή Ορχήστρα της Αγίας Καικιλίας (ενώ ο πατέρας της ήταν τραγουδιστής στη χορωδία της Οπερας της Ρώμης), που υπήρξε η πρώτη και μοναδική της δασκάλα. «Αυτή η τεχνική μού έχει εξασφαλίσει τη δυνατότητα να τραγουδώ το απαιτητικότατο μπαρόκ ρεπερτόριο ως σήμερα».

Πόσο δύσκολο είναι να συνδυάζει την καριέρα της ως τραγουδίστρια με τις θέσεις της όντας καλλιτεχνική διευθύντρια δυο σημαντικών οργανισμών; «Ο συνδυασμός είναι εξαιρετικά ευχάριστος, διότι ο προγραμματισμός μιας σεζόν είναι πολύ δημιουργική διαδικασία. Επί πολλά χρόνια επινοούσα σειρά πρωτότυπων προγραμμάτων για προσωπικά μου πρότζεκτ και τις σεζόν στο Ζάλτσμπουργκ. Αν και δεν είχα καταπιαστεί ποτέ με τον προγραμματισμό μιας ολόκληρης σεζόν ενός λυρικού θεάτρου, αυτές οι εμπειρίες ήταν ένα χρήσιμο σχολείο!».

ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΡΙΕΡΑ. Εχοντας υπόψη ότι από το 2011 είναι παντρεμένη με τον ελβετό βαρύτονο Oliver Widmer, τη ρώτησα τι μπορεί να συνεισφέρει ένας επιτυχημένος γάμος σε μια λαμπρή καριέρα. «Στην περίπτωσή μου, πολλά! Ο άνδρας μου, που είναι τραγουδιστής, πρώην μέλος της Οπερας της Ζυρίχης και γνώστης των απαιτήσεων του επαγγέλματος, μ’ έχει βοηθήσει πάρα πολύ.  Πρώτα στο Ζάλτσμπουργκ και τώρα στην Οπερα του Mόντε Κάρλο, οπού τον έχω διορίσει αναπληρωτή μου ενόσω ταξιδεύω με την ορχήστρα ή τραγουδώ. Και το κάνει με μεγάλη χαρά».

«Είμαστε ευτυχείς διότι o Jean Louis Grinda άφησε πίσω μια ομάδα ανθρώπων που εργάζονται με πάθος, αφοσίωση και όχι απλώς σαν δημόσιοι υπάλληλοι. Το πάθος είναι κλειδί σ’ αυτή τη δουλειά. Αρχίζοντας από τη φωνή, η οποία δεν φθάνει να είναι απλά ωραία,  Πρέπει να έχει και πάθος, να είναι εκφραστική. Υπάρχουν τόσες και τόσες ωραίες φωνές που όμως δεν σημαίνουν τίποτα! Το άλφα και το ωμέγα είναι η εκφραστικότητα, η ικανότητα να μεταδίδεις συναισθήματα. Και αυτό πρέπει να επεκτείνεται σε όλες τις παραστάσεις, όλους τους τομείς του υπέροχου, θαυμαστού χώρου της μουσικής, του οποίου είμαστε τυχεροί να αποτελούμε μέλη. Διότι τι είναι η ζωή μας, πέρα από μια σταγόνα στον χωροχρόνο; Και τι νόημα έχει αυτή η σταγόνα εάν δεν τη ζήσουμε με πάθος;».