Τοκετός στο σπίτι: Πόσο ασφαλής είναι;

Είναι τελικά επικίνδυνος ο τοκετός στο σπίτι; Πόσο συχνά τον επιλέγουν οι γονείς στη χώρα μας και ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται προκειμένου να διασφαλιστεί η υγεία της μητέρας και του νεογνού; Τα ερωτήματα αυτά επανέρχονται στο προσκήνιο μετά τον πρόσφατο θάνατο νεογνού, λίγες ώρες μετά τη γέννησή του σε σπίτι στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Με αφορμή το τραγικό περιστατικό, η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής εκφράζει τη βαθιά της θλίψη και τα ειλικρινή συλλυπητήριά της στην οικογένεια. Χωρίς να προδικάζει τα αίτια του συγκεκριμένου συμβάντος, τα οποία διερευνώνται από τις αρμόδιες αρχές, αναδεικνύει ένα κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας: την ασφάλεια της μητέρας και, κυρίως, του νεογέννητου κατά τον τοκετό και τις πρώτες ώρες της ζωής του.

Όπως υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση, ο τοκετός είναι μια φυσιολογική διαδικασία, δεν είναι όμως πάντοτε προβλέψιμος. «Ακόμη και σε μια εγκυμοσύνη χωρίς επιπλοκές, μπορεί να προκύψουν αιφνίδιες καταστάσεις, όπως εμβρυϊκή δυσχέρεια, περιγεννητική υποξία, αναπνευστική δυσχέρεια του νεογνού ή σοβαρές μαιευτικές επιπλοκές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα πρώτα λεπτά μπορεί να είναι καθοριστικά για την επιβίωση και τη μελλοντική νευρολογική ανάπτυξη του παιδιού».

Στο πλαίσιο αυτό, η δυνατότητα άμεσης παρέμβασης από εξειδικευμένο προσωπικό, η διαθεσιμότητα κατάλληλου εξοπλισμού αναζωογόνησης και η πρόσβαση σε οργανωμένη νεογνολογική φροντίδα αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα του τοκετού σε μαιευτήριο. Άλλωστε, η παρακολούθηση του νεογνού δεν ολοκληρώνεται με τη γέννησή του, καθώς σοβαρά προβλήματα μπορεί να εκδηλωθούν και κατά τις πρώτες ώρες της ζωής του, επισημαίνει η Ένωση.

Οι εκπρόσωποι των παιδιάτρων διευκρινίζουν, πάντως, ότι σέβονται απόλυτα το δικαίωμα κάθε γυναίκας να συμμετέχει ενεργά στις αποφάσεις που αφορούν τον τοκετό της. Όπως τονίζουν, όμως, «η επιλογή αυτή πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενική, επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση και όχι στην υποτίμηση πιθανών κινδύνων».

Παράλληλα, καλούν την Πολιτεία και τους αρμόδιους επιστημονικούς φορείς να ενισχύσουν την ενημέρωση των μελλοντικών γονέων, να διασφαλίσουν την εφαρμογή αυστηρών πρωτοκόλλων για τους προγραμματισμένους τοκετούς στο σπίτι και να προβλέπουν την έγκαιρη παιδιατρική αξιολόγηση κάθε νεογνού.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες στη χώρα μας

Η διεθνής επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει ότι ο προγραμματισμένος τοκετός στο σπίτι, όταν αφορά αυστηρά επιλεγμένες κυήσεις χαμηλού κινδύνου και πραγματοποιείται μέσα σε οργανωμένα συστήματα υγείας, μπορεί να συνοδεύεται από λιγότερες μαιευτικές παρεμβάσεις. Η ασφάλειά του, ωστόσο, εξαρτάται καθοριστικά από την επιλογή των κατάλληλων περιστατικών, την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, τη δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης επιπλοκών και την ασφαλή διακομιδή σε νοσοκομείο.

Στις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες της, η Ελληνική Μαιευτική και Γυναικολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι το μαιευτήριο ή το νοσοκομείο αποτελεί την ασφαλέστερη τοποθεσία για τον τοκετό, λόγω της παρουσίας εξειδικευμένου και εκπαιδευμένου προσωπικού, της εφαρμογής πρωτοκόλλων ασφαλείας και της διαθεσιμότητας του απαραίτητου εξοπλισμού.

Τα κριτήρια επιλογής των εγκύων

Στις επικαιροποιημένες οδηγίες της, η Εταιρεία προσδιορίζει τα κριτήρια που πρέπει να πληρούνται ώστε μια κύηση να χαρακτηριστεί χαμηλού κινδύνου και να μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο προγραμματισμένου τοκετού στο σπίτι. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Απουσία οποιασδήποτε νόσου στο ιστορικό της μητέρας.
• Απουσία παθολογικής κατάστασης κατά τη διάρκεια της κύησης.
• Απουσία προηγούμενης καισαρικής τομής.
• Μονήρης κύηση.
• Κεφαλική προβολή του εμβρύου.
• Τελειόμηνη κύηση, μετά τη συμπλήρωση των 37 εβδομάδων.
• Αυτόματη έναρξη του τοκετού, χωρίς πρόκληση.

Επιπλέον, σύμφωνα με την Οδηγία 67, απαιτείται λεπτομερής έλεγχος του χώρου από τον επαγγελματία υγείας πριν από την 36η εβδομάδα της κύησης. Ο έλεγχος αφορά την εξασφάλιση των κατάλληλων συνθηκών, τη δυνατότητα εγκατάστασης και λειτουργίας του αναγκαίου εξοπλισμού, αλλά και τη δυνατότητα άμεσης και ασφαλούς μεταφοράς της μητέρας και του νεογνού στο πλησιέστερο μαιευτήριο ή νοσοκομείο.

Παράλληλα, ο επαγγελματίας υγείας πρέπει να διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις και τον εξοπλισμό για την εξασφάλιση άσηπτων συνθηκών τοκετού, την καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση του νεογνού και την υποβοήθηση της εξόδου του εμβρύου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, επίσης, η ενημέρωση της εγκύου για τον χρόνο που θα απαιτηθεί σε περίπτωση επείγουσας μεταφοράς της σε νοσοκομείο, ανάλογα με το μαιευτήριο που εφημερεύει τη συγκεκριμένη ημέρα.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αναζητήσουν αναλυτικά τους όρους και τις προϋποθέσεις στην Οδηγία 67 της Ελληνικής Μαιευτικής και Γυναικολογικής Εταιρείας (https://hsog.gr/katefthyntiries-odigies/), που περιγράφει αναλυτικά τα κριτήρια επιλογής των εγκύων, τις απαιτήσεις για το χώρο και τον αναγκαίο εξοπλισμό, καθώς και τις προϋποθέσεις για την ασφαλή αντιμετώπιση πιθανών επιπλοκών και την έγκαιρη διακομιδή σε νοσοκομείο.