Το μοιρολόι της χρυσής βίζας

Την περασμένη Τρίτη το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης έκρινε αντίθετο με το ευρωπαϊκό δίκαιο το αμφιλεγόμενο πρόγραμμα χρυσών διαβατηρίων της Μάλτας. Ηταν μια πολυαναμενόμενη απόφαση για μια υπόθεση που εκκινήθηκε το 2020 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά της Μάλτας και της Κύπρου. Η Κύπρος απέσυρε άμεσα το δικό της πρόγραμμα ντε φάκτο εμπορευματοποίησης της ευρωπαϊκής υπηκοότητας, η Μάλτα όμως αποφάσισε να υπερασπιστεί το δικό της.
Το Δικαστήριο απεφάνθη πως το πρόγραμμα των χρυσών διαβατηρίων «ισοδυναμεί με εμπορευματοποίηση της χορήγησης της ιδιότητας του υπηκόου κράτους μέλους και, κατ’ επέκταση, της ιθαγένειας της Ενωσης, η οποία είναι ασυμβίβαστη με την αντίληψη του εν λόγω θεμελιώδους καθεστώτος που απορρέει από τις Συνθήκες της ΕΕ». Το εν λόγω ήταν το τελευταίο εναπομείναν στην ΕΕ που χορηγούσε υπηκοότητα ενός κράτους μέλους μέσω επενδύσεων επιτρέποντας στους επωφεληθέντες να κινούνται ελεύθερα σε όλη την Ενωση. Η Βουλγαρία κατήργησε επίσης το δικό της το 2022.
Η Μάλτα πρόβαλε τα οικονομικά οφέλη που εισέφερε στα ταμεία της αυτό το πρόγραμμα – υπολογίζεται πάνω από 1,4 δισ. ευρώ – με τι κόστος όμως; Αύξηση της ζήτησης και της τιμής των κατοικιών και συνακόλουθα αποκλεισμός των ντόπιων είναι το ένα. Τα προγράμματα αυτά κατηγορήθηκαν επίσης για προσέλκυση ατόμων με αδιαφανή οικονομική δραστηριότητα, αλλά και φοροφυγάδων ή ατόμων που θέλουν να «ξεπλύνουν» κεφάλαια μέσω της επένδυσης στις αγοραπωλησίες ακινήτων. Την ίδια στιγμή, η μακροπρόθεσμη συνεισφορά τους στην οικονομία είναι μηδαμινή, αφού στην πραγματικότητα δεν υποχρεούται κανείς να διαμένει μόνιμα στη χώρα. Τα κεφάλαια παραμένουν απρόσωπα και δεν εισφέρουν σε παραγωγικούς τομείς ή στην αγορά εργασίας. Αντίστοιχα και το Ηνωμένο Βασίλειο τερμάτισε το δικό του πρόγραμμα το 2022 λόγω φόβων για την εθνική του ασφάλεια.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να συντηρεί το δικό της πρόγραμμα για χρυσές βίζες, που εξασφαλίζει έναντι επενδύσεων άδεια διαμονής και όχι υπηκοότητα (συνακόλουθα εξασφαλίζει ελευθερία κίνησης στην ΕΕ για 5 χρόνια – πακέτο με την άδεια διαμονής). Πρόσφατα, αύξησε – για κάποιες περιοχές – το αντίτιμο των επενδύσεων (που ήταν μόλις 250.000 ευρώ) σε 500.000 και 800.000 ευρώ. Την ίδια στιγμή η Ισπανία απέσυρε πριν από λίγες μέρες εντελώς το δικό της αντίστοιχο, με τον Πέδρο Σάντσεθ να δηλώνει ότι «η κατοικία είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα, όχι απλώς ένα αντικείμενο κερδοσκοπίας. Γι’ αυτό σκοπεύουμε να καταργήσουμε τη χρυσή βίζα». Το ισπανικό πρόγραμμα συνέβαλε δραματικά στο στεγαστικό πρόβλημα της Ισπανίας, ειδικά σε μεγάλες πόλεις σύμφωνα με εκτιμήσεις. Εδώ δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια διάθεση στην κυβέρνηση για κατάργηση του καθ’ ημάς προγράμματος. Ας δεχτούμε ότι το real estate είναι όντως επενδύσεις. Δεν είναι κρίμα η υποδοχή αυτών των «επενδύσεων» να έχει πιο χρυσό χρώμα από το δικό μας (στεγαστικό) μέλλον;














