Η πρώτη ηθοποιός {LF}που άλλαξε το θέατρο

Πριν από το ανέβασμα του σαιξπηρικού «Οθέλλου» από τον θίασο King’ s Company στις 8 Δεκεμβρίου 1660, ένας ηθοποιός προετοίμασε το αγγλικό θεατρικό κοινό ότι για πρώτη φορά, στην τρίτη σκηνή της πρώτης πράξης του έργου, θα ανέβαινε στη σκηνή γυναίκα για να υποδυθεί τη Δυσδαιμόνα.

Το 1660 ήταν μια χρονιά ορόσημο για το βρετανικό θέατρο, σημειώνει ο ιστορικός Ιλαϊ Βίσεβιτς στο Smithsonian Magazine. Στις 29 Μαΐου, ο εξορισμένος στις Κάτω Χώρες Κάρολος Β’ επέστρεψε στο Λονδίνο και διεκδίκησε την εξουσία. Υστερα από έντεκα χρόνια δημοκρατικής διακυβέρνησης, η αποκατάσταση της μοναρχίας σήμαινε κάτι περισσότερο από τη διαπόμπευση του αποκεφαλισμένου και εκταφέντος Ολιβερ Κρόμγουελ έξω από το Γουέστμινστερ.

Αυτό σήμαινε επίσης ότι η αγγλική θεατρική σκηνή αναβίωνε και ότι οι κανόνες της ξαναγράφονταν δεκαοκτώ χρόνια από τότε που τα θέατρα έκλεισαν στη διάρκεια του αγγλικού εμφυλίου πολέμου. Ηταν μία απόφαση για να αποφευχθούν βιαιότητες μεταξύ πολιτών κι ένας συμβολισμός της πολιτικής δύναμης και της κοινωνικής σημασίας που είχαν οι θεατρικές παραστάσεις της εποχής.

Μόλις ο Κάρολος Β’ ανέλαβε την εξουσία μόνο δύο θεατρικές εταιρείες – η Duke’s και η King’s – έλαβαν τη βασιλική άδεια να ανοίξουν θέατρα στην πόλη, αναφέρει η Τζιν Μάρσντεν στο The Cambridge Companion to Shakespeare on Stage.

Οι δύο αντίπαλες θεατρικές ομάδες μοιράστηκαν μεταξύ τους το υπάρχον απόθεμα θεατρικών έργων. Από τα πιο δημοφιλή έργα του Σαίξπηρ για το κοινό των μέσων του 17ου αιώνα, το King’ s Company πήρε τον «Οθέλλο» και τον «Ιούλιο Καίσαρα» και το Duke’ s Company πήρε τον «Αμλετ».

Ωστόσο η πιο ριζοσπαστική αλλαγή ήταν η εισαγωγή των γυναικών στη σκηνή για να παίζουν γυναικείους ρόλους. Η αλλαγή αυτή ήταν τόσο συναρπαστική για το σύνολο του θεατρικού θεάματος «όσο και τα ωραία σκηνικά και τα ειδικά εφέ που παρουσίαζαν τα νέα θεατρικά θέατρα», γράφει η Τζιν Μάρσντεν.

Δύο «υποψήφιες»

Παρά τον ενθουσιασμό που προκάλεσε η πρώτη επαγγελματίας ηθοποιός στη σκηνή του θεάτρου Vere Street του Λονδίνου εκείνη την ημέρα του 1660, κανείς δεν ξέρει ποια ακριβώς υποδύθηκε τη Δυσδαιμόνα. Σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες, τη Δυσδαιμόνα υποδύθηκε η Μάργκαρετ Χιουζ, μία από τις πρώτες ηθοποιούς που προσέλαβε η King’s Company το 1660. Η άλλη πιθανότερη υποψήφια είναι η Αν Μάρσαλ, από τις κορυφαίες ηθοποιούς του King’s Company, η οποία ειδικεύτηκε στην τραγωδία, παίζοντας ρόλους παρόμοιους με τη Δυσδαιμόνα σε άλλες παραγωγές.

Σε κάθε περίπτωση, η Χιους, η Μάρσαλ, ή όποια άλλη ηθοποιός έπαιξε τη Δυσδαιμόνα, το έκανε με επιτυχία και προς μεγάλη ευχαρίστηση των θεατρόφιλων και του μονάρχη. Δύο χρόνια μετά την πρεμιέρα, ο Κάρολος Β’ εξέδωσε διπλώματα για καθέναν από τους δύο θεατρικούς θιάσους, εξασφαλίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι οι γυναίκες θα μπορούσαν να παίζουν γυναικείους ρόλους «για όσο διάστημα οι ψυχαγωγίες τους… [μπορούν] να εκτιμηθούν όχι μόνο ως ακίνδυνη απόλαυση, αλλά και ως χρήσιμες και διδακτικές αναπαραστάσεις της ανθρώπινης ζωής».