Ο Τιμπό, ο Γκριντάλ, {LF}ο Κλέμενς

Μεταφράζοντας πρόσφατα κείμενο του Πασκάλ Μπρικνέρ για την έξαρση του αντισημιτισμού στις μέρες μας, συνάντησα, όπως ήταν επόμενο, και αναφορές στον φανατικά αντισημίτη Σελίν. Καθώς προσπαθώ να επιδίδομαι συστηματικά σε ασκήσεις μνήμης (τι φοβερό να θυμάσαι τα ονόματα και των έξι συζύγων του Ερρίκου Η΄ της Αγγλίας, αλλά να μην μπορείς να θυμηθείς τον τίτλο της ταινίας που είδες… χθες), προσπάθησα να φέρω στο μυαλό μου το πραγματικό επώνυμο του Σελίν. Αδύνατον! Αναγκάστηκα έτσι να ανατρέξω στο προσφιλές μου «Petit Robert des noms propres» για να θυμηθώ ότι λεγόταν Ντετούς (Louis François Destouches).

Καθώς το ένα φέρνει το άλλο, έβαλα στόχο να θυμηθώ και άλλων γνωστών συγγραφέων και στοχαστών το αυθεντικό ονοματεπώνυμο. Με απασχόλησαν κυρίως γάλλοι συγγραφείς, αφού η συνήθεια των φιλολογικών ψευδωνύμων έχω την αίσθηση ότι στη Γαλλία κυρίως ευδοκίμησε, απ’ όπου και την «κληρονόμησαν» αρκετοί έλληνες λογοτέχνες (σε ορισμένους από αυτούς, θα αναφερθώ στο επόμενο Γλωσσίδι). Προς το παρόν, μένοντας στη Γαλλία, θα αρκεστώ σε κάποια βαριά ονόματα. Ετσι, του Μολιέρου το πραγματικό όνομα ήταν Ζαν-Μπατίστ Ποκλέν (Jean-Baptiste Poquelin), του Βολταίρου ήταν Φρανσουά Αρουέ (François Marie Arouet), του Σταντάλ ήταν Ανρί Μπελ (Henri Beyle), της Γεωργίας Σάνδη ήταν Αμαντίν Ντυπέν (Amandine Dupin), ενώ του θρυλικού προδρόμου των σουρεαλιστών που υπέγραφε ως κόμης ντε Λοτρεαμόν ήταν Ιζιντόρ Ντικάς (Isidore Ducasse).

Περνώντας όμως και στον 20ό αιώνα, το Ανατόλ Φρανς ήταν ψευδώνυμο του Ανατόλ Φρανσουά Τιμπό (Anatole François Thibault), το Γκιγιόμ Απολινέρ του Βίλχελμ Απολινάρις Κοστροβίτσκι (Wilhelm Apollinaris Kostrowitzky), ενώ το Πολ Ελιάρ του Εζέν Γκριντάλ (Eugène Grindal). Σύντομη μόνο αναφορά και σε δυο αγγλοσαξονικά ψευδώνυμα γνωστών συγγραφέων, έτσι για να σπάσει λίγο η «γαλλίλα». Της Τζορτζ Ελιοτ, λοιπόν, το πραγματικό όνομα ήταν Μαίρη Αν Εβανς (Mary Ann Evans), ενώ του Μαρκ Τουέιν ήταν Σάμιουελ Λάνγκχορν Κλέμενς (Samuel Langhorne Clemens).

Θα κλείσω αυτό το Γλωσσίδι με οφειλόμενο φόρο τιμής σε έναν σπάνιο διανοούμενο και άνθρωπο: τον Δημήτρη Τριανταφυλλίδη. Οχι, αυτό δεν ήταν ψευδώνυμο. Ηταν το πλήρες όνομα του πάντα προσιτού και πάντα τρυφερού, αγαπητού σε όλους όσοι τον ήξεραν, Μήτσου. Υπόδειγμα δημοκρατικού πολίτη με την πιο ουσιαστική έννοια του όρου, γνήσιο τέκνο του Διαφωτισμού, ο Δημήτρης Τριανταφυλλίδης υπήρξε αντιεθνικιστής, αντικληρικαλιστής, και βέβαια ανυποχώρητος πολέμιος κάθε ολοκληρωτισμού, ασχέτως χρώματος. Οσο για «τα λόγια τα ωραία, τα μεγάλα», τα κομμουνιστογενή και αριστεροφανή, ο Δημήτρης τα ήξερε καλά, από πρώτο χέρι, γι’ αυτό και δεν παρέλειπε ποτέ να τα καταδικάζει, να τα απομυθοποιεί, ακόμα και να τα λοιδορεί. Αντίο, Δημήτρη.

Επιδόρπιο

Δηλητηριώδες σχόλιο του Γιώργου Λεωτσάκου, ιερού τέρατος της μουσικοκριτικής, ο οποίος «έφυγε» κι αυτός σχετικά πρόσφατα: «Το αλγολάγνο ρεμπέτικο, με φωνές ουνισέξ που θυμίζουν ταγγισμένο ελαιόλαδο». Ακραίο μεν, τσαχπίνικο δε.