«Η ποίηση είναι το σιωπηλό αίμα {LF}στο σώμα της κοινωνίας»

Με αφορμή το 12ο Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης που θα πραγματοποιηθεί από τις 26 έως τις 30 Αυγούστου στη Λάρισα, τον Βόλο, τα Τρίκαλα και την Καρδίτσα – χάρη στην αρωγή των εκδόσεων Θράκα και την Αντιδημαρχία Πολιτισμού και Επιστημών του Δήμου Λαρισαίων – συζητούμε με συμμετέχοντες του φεστιβάλ

Ποιος είναι ο πυρήνας και ο σκοπός της εκδήλωσης;

Θάνος Γώγος, ποιητής, εκδότης του λογοτεχνικού περιοδικού και των εκδόσεων Θράκα, ιδρυτής και διευθυντής του Πανθεσσαλικού Φεστιβάλ Ποίησης:

«Το Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης ξεκίνησε πριν από 12 χρόνια ως ένα φεστιβάλ που θα έφερνε κοντά τους ποιητές με καταγωγή ή διαμονή τη Θεσσαλία και θα εκλαΐκευε την ποίηση με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (21 Μαρτίου). Οπότε αρχικός στόχος του ήταν η συνάντηση και η αλληλεπίδραση μεταξύ των ποιητών καθώς και η εξωστρέφεια. Δώδεκα χρόνια μετά βήμα-βήμα το Φεστιβάλ έφτασε πλέον να θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα διεθνή λογοτεχνικά Φεστιβάλ της χώρας και συμμετέχουν ποιητές και ποιήτριες από τη Θεσσαλία, την υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά και από όλον τον κόσμο. Παρότι το Φεστιβάλ αναπτυσσόταν κάθε χρόνο και μεγάλωνε προς κάθε κατεύθυνση, ο πυρήνας και ο σκοπός του παραμένει ο ίδιος. Για αυτό και είναι διαμορφωμένο έτσι ώστε εκτός από τις εκδηλώσεις που είναι πραγματικά μια γιορτή της ποίησης να προσφέρει τις συνθήκες για να εξασφαλίζεται και η συνάντηση και η αλληλεπίδραση. Το ότι όλοι οι ποιητές/ιες που είναι καλεσμένοι του Φεστιβάλ ταξιδεύουν από περιοχή σε περιοχή μέσα στο ίδιο πούλμαν, διαμένουν στα ίδια ξενοδοχεία και γευματίζουν στα ίδια οικογενειακά εστιατόρια, όλα αυτά δίνουν στους συμμετέχοντες τον χρόνο και τον χώρο για την επίτευξη αυτού του στόχου. Μέσα από την αλληλεπίδραση των ποιητών έχουν γεννηθεί πολλές όμορφες και πολύτιμες για τον χώρο μας λογοτεχνικές συνεργασίες».

Ποια είναι η κατάσταση της ποίησης στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια;

Θάνος Γώγος: «Γράφεται και σήμερα πολύ καλή ποίηση και στη χώρα μας και στα Βαλκάνια. Χώρες όπως η Σλοβενία και η Κροατία που έχουν διαχρονικά μεγαλύτερη βοήθεια από τους θεσμούς, έχουν και πιο έντονη παρουσία και επιρροή στο εξωτερικό. Ειδικά η Σλοβενία. Η Ελλάδα τώρα αρχίζει σιγά σιγά να επικοινωνεί όχι μεμονωμένα με το εξωτερικό. Μια μικρή χώρα/γλώσσα αν δεν έχει μεγάλη θεσμική υποστήριξη, είναι δυστυχώς καταδικασμένη στο να μένει αποκλεισμένη, γιατί η ποίηση όση ποιότητα και να έχει δεν μπορεί να μεταφραστεί, να εκδοθεί και ο συγγραφέας να ταξιδέψει στο εξωτερικό με συνθήκες ελεύθερης αγοράς. Ποτέ δεν θα διασφαλίζει το χρηματικό κέρδος για μια επιχείρηση (εκδοτικό οίκο) να επενδύσει χωρίς θεσμική βοήθεια. Το Greek Lit του ΥΠΠΟ που χρηματοδοτεί μεταφράσεις ελληνικών έργων για έκδοση στο εξωτερικό είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση και εύχομαι ο νέος φορέας του βιβλίου που θα δημιουργηθεί να ανταποκριθεί στα σοβαρά προβλήματα, τα οποία αντιμετωπίζουν οι έλληνες ποιητές που είχαν ως αποτέλεσμα την απομόνωσή τους από την παγκόσμια κοινότητα. Αυτή η απομόνωση έχει αντίκτυπο και στην παραγωγή ποίησης. Εξαιτίας της αρκετοί γράφουν και διαβάζουν ποίηση με χαλινάρια και με το βλέμμα μόνο στο παρελθόν».

Υπάρχει δυναμική ποίηση στην ελληνική περιφέρεια και πώς θα μπορούσαμε να τη βοηθήσουμε να αναπτυχθεί;

Δανάη Σιώζου, ποιήτρια, μεταφράστρια και συντονίστρια στο φεστιβάλ:

«Μερικά από τα σημαντικότερα ονόματα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας έχουν καταγωγή από την επαρχία και έχουν μεγαλώσει ή ζουν εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Η καλλιέργεια της κουλτούρας της ανάγνωσης, της αγάπης και της φροντίδας για το βιβλίο και τη λογοτεχνία στην επαρχία θα έπρεπε να αποτελεί τον πυρήνα των αντίστοιχων προγραμμάτων εκπαίδευσης, της σύγχρονης πολιτιστικής πολιτικής και της κρατικής πολιτικής για το βιβλίο».

Ποιος είναι ο ρόλος της ποίησης για την κοινωνία;

Nikola Madžirov, ποιητής, δοκιμιογράφος, μεταφραστής και προσκεκλημένος στο Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ:

«Μπορούμε να πούμε ότι η ποίηση είναι το σιωπηλό αίμα στο σώμα της κοινωνίας; Συχνά συνειδητοποιούμε την παρουσία της όταν υπάρχει μια ανοιχτή πληγή στο δέρμα της πραγματικότητας που δημιουργείται από πολέμους, πυρκαγιές, εξόδους… Ωστόσο, η ποίηση είναι επίσης ένας τρόπος αναπνοής – ο αέρας ανάμεσα σε δύο τούβλα στον τοίχο, ο αέρας ανάμεσα σε δύο φρεσκοκομμένες φέτες ψωμιού.

Ο ποιητής είναι σκεπτικός μάρτυρας κάθε αναλλοίωτης πραγματικότητας. Με κάθε πτώση των ιδεολογιών οι ποιητές που μπήκαν στα σχολικά εγχειρίδια είτε ανακηρύσσονται εχθροί του κράτους είτε κλασικοί και αυτό σημαίνει μόνο ένα – κανείς δεν τους διαβάζει πια. Δεν ονειρεύομαι έναν κόσμο που αλλάζει από την ποίηση, θα προτιμούσα να μιλήσω για κόσμους που χτίζονται από την ποίηση».

Συνοψίζοντας, το φετινό Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ θέτει ως ζήτημα το καθήκον του ποιητή: να διαβάζει τους πεθαμένους και τους ζώντες του βιωματικού παρόντος, με απώτερο σκοπό να γράψει για τους αγέννητους· με άλλα λόγια, να χτίσει νέους, μελλοντικούς κόσμους από τις στάχτες του παρελθόντος και τις πληγές του παρόντος.

Ο Γιώργος Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης είναι μεταπτυχιακός φοιτητής Φιλοσοφίας. Ο Αναστάσιος Μάριος Μιχαηλίδης είναι ποιητής και ιστορικός.