Πώς κινήθηκαν {LF}οι γκαλερί το 2023

Λίγες μέρες μόλις πριν η κορυφαία φουάρ σύγχρονης τέχνης, η Art Basel, ανοίξει τις πύλες της για να υποδεχτεί 287 γκαλερί από 40 χώρες και αποτελέσει σημείο συνάντησης για τους σπουδαιότερους συλλέκτες από όλο τον κόσμο, ο μεγαλύτερος διαδικτυακός ιστότοπος αγοράς τέχνης, το Αrtsy, εξέδωσε την ετήσια έκθεσή του με την οποία καταγράφει τις τάσεις που επικρατούν στον χώρο των γκαλερί.

Με φόντο ένα δύσκολο περιβάλλον για το εμπόριο τέχνης, όπου τα επιτόκια και ο πληθωρισμός παραμένουν υψηλά σε όλες τις προηγμένες οικονομίες, και το επιχειρηματικό κόστος αυξημένο, οι 700 συμμετέχουσες στην έρευνα γκαλερί από 68 χώρες, δηλώνουν ότι επιχειρούν διαρκώς να λάβουν μέτρα για να μειώσουν τα λειτουργικά τους έξοδα, με πολλές να επιλέγουν να συμμετάσχουν σε λιγότερες φουάρ. Υπάρχουν δε εκείνοι οι έμποροι που παραδέχονται πως προχώρησαν σε αυξήσεις των τιμών των έργων που διακινούν για να μπορέσουν να αντισταθμίσουν την αύξηση του πληθωρισμού.

Παρά τις δύσκολες αυτές συνθήκες, οι πωλήσεις παρουσιάζουν σταθερή εικόνα και οι γκαλερί δείχνουν να ανθίστανται στις τρέχουσες προκλήσεις στην αγορά τέχνης. Οι περισσότερες αίθουσες τέχνης ανέφεραν περίπου τις ίδιες ή αυξημένες πωλήσεις για το 2023 σε σύγκριση με το 2022.

Πιο αναλυτικά από την έρευνα προκύπτει ότι το  κόστος λειτουργίας μιας γκαλερί αυξήθηκε το 2023 για τη συντριπτική πλειονότητα των ερωτηθέντων. Το 42% είπε ότι το λειτουργικό κόστος είχε αυξηθεί ελαφρώς, ακολουθούμενο από το 32% που είπε ότι το κόστος είχε αυξηθεί σημαντικά, ενώ το 14% είπε ότι δεν παρατήρησε καμία αλλαγή.

Σχεδόν οι μισοί από τους ερωτηθέντες (48%) έχουν προσπαθήσει να βρουν τρόπο να μειώσουν τα έξοδά τους, με το 34% εξ αυτών να κάνουν  περικοπές στη διαφήμιση και το 19% προσωπικού.

Παρά τη διαφαινόμενη τάση των γκαλερί να προσφέρουν μεγαλύτερες εκπτώσεις για να προσελκύσουν τους συλλέκτες, η πλειονότητα των ερωτηθέντων δήλωσε ότι προχώρησε σε εκπτώσεις σε λιγότερες από τις μισές πωλήσεις. Πιο συγκεκριμένα το 22% των συμμετεχόντων στην έρευνα δήλωσε ότι έκανε υψηλότερες εκπτώσεις το 2023 από ό,τι το 2022, ενώ το 50% είπε ότι κινήθηκε στα ίδια επίπεδα με την προηγούμενη χρονιά. Το 18% δε, αναφέρει πως δεν έκανε καθόλου εκπτώσεις. Η μέση έκπτωση ήταν της τάξης 10-14% και μόλις το 2% έριξε τις τιμές κατά 30% και πλέον.

Ενδιαφέρουσα παράμετρος είναι εκείνη που θέλει τους γεννημένους μετά το 1975 να θεωρούνται ως οι στυλοβάτες των γκαλερί σε ποσοστό 48%, ενώ η επόμενη ηλικιακή κατηγορία καλλιτεχνών που θεωρείται σημαντική – με έργα υψηλής ζήτησης – είναι οι γεννημένοι μετά το 1990 σε ποσοστό 32%.

Δύο ακόμη τάσεις που καταγράφονται τέλος είναι οι εξής: πρώτον η εκπροσώπηση καλλιτεχνών από περισσότερες από μία γκαλερί, γεγονός που επιτρέπει στις μικρότερες επιχειρήσεις να προωθήσουν μέσω συνεργασιών με τις μεγαλύτερες περισσότερο τους καλλιτέχνες τους. Και δεύτερον η διαρκής άνοδος της διαδικτυακής αγοράς ως μέσο προσέλκυσης νέων συλλεκτών συγκριτικά με τις διά ζώσης επισκέψεις σε εκθέσεις.

{T20}Απολύσεις στους {LF}οίκους Sotheby’s {LF}και Christie’{T20}s

Πυρετός ανακατατάξεων έχει χτυπήσει τους δύο μεγαλύτερους οίκους δημοπρασιών παγκοσμίως – τους Sotheby’s και τους Christie’s. Ο πρώτος παράγοντας που έχει προκαλέσει ταραχή είναι οι εισπράξεις των δημοπρασιών εντός του τρέχοντος έτους, οι οποίες δεν κινήθηκαν σε υψηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα να προχωρούν σε περικοπές προσωπικού. Στον Sotheby’s, βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις για απολύσεις περίπου 50 ατόμων από τα γραφεία του Λονδίνου. Το ίδιο κλίμα, απολύσεων, και στους Christie’s με τους ιθύνοντες να δηλώνουν ότι «ελέγχουμε συνεχώς τις παγκόσμιες ανάγκες μας σε πόρους για να διασφαλίσουμε ότι παραμένουμε εμπορικά ανθεκτικοί και αυτό μπορεί να επηρεάσει κάποιες θέσεις». Ο δεύτερος παράγοντας έχει κλονίσει κυρίως τους Christie’s, καθώς η επίσημη ιστοσελίδα του οίκου έπεσε θύμα κυβερνο-επίθεσης. Και παρά το γεγονός ότι το πρόβλημα αποκαταστάθηκε, στον οίκο υπέβαλε καταγγελία ο πελάτης του, αντιπρόεδρος και γενικός διευθυντής παγκοσμίου εμβέλειας εταιρείας ιατρικού εξοπλισμού με έδρα το Ντάλας των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Ευστάθιος Μαρούλης, για την υποτιθέμενη «αδυναμία του οίκου δημοπρασιών να ασφαλίσει και να προστατεύσει τις ευαίσθητες πληροφορίες των πελατών του».

{T20}Μειώνει τον ΦΠΑ η γερμανική κυβέρνηση{T20}
Σε μια σημαντική κίνηση για τη στήριξη της αγοράς τέχνης προχώρησε η γερμανική κυβέρνηση καθώς μειώνει τον συντελεστή ΦΠΑ στις πωλήσεις έργων τέχνης από 19% σε 7%. Η πρωτοβουλία αυτή ανατρέπει μια απόφαση που ελήφθη πριν από 10 χρόνια, όταν καταργήθηκε το φορολογικό όφελος για τους εμπόρους σύμφωνα με οδηγία της ΕΕ. Επί του παρόντος, μόνο οι άμεσες πωλήσεις που πραγματοποιούνται από καλλιτέχνες είναι επιλέξιμες για τον μειωμένο συντελεστή 7%. Από τον Ιανουάριο του 2025, ο ίδιος συντελεστής θα ισχύει και για τις πωλήσεις μέσω γκαλερί. Με δεδομένο δε ότι το επιχειρηματικό κόστος αυξάνεται για τις γκαλερί βάσει των στοιχείων που προκύπτουν από σχετικές έρευνες του προηγούμενου έτους, η μείωση του συντελεστή φορολόγησης αποτελεί «ένα σημαντικό μήνυμα για το εμπόριο τέχνης και την πολιτιστική συνεισφορά των γκαλερί» σύμφωνα με το γερμανικό υπουργείο Πολιτισμού. Να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα για αγορές έργων τέχνης μέσω γκαλερί ο συντελεστής ΦΠΑ είναι στο 13%.