«Οι επιθυμίες μας πολλαπλασιάζονται αντί να ικανοποιούνται»

–         Ο μύθος της «Περσεφόνης» αφηγείται τις σχέσεις ζωής – θανάτου. Πόσο πιστεύετε ότι έχει αλλάξει η θέση του σημερινού ανθρώπου απέναντι στο πεπερασμένο;

Αξίζει να δούμε πιστεύω τη λέξη «πεπερασμένο» σαν οτιδήποτε έχει ένα όριο. Είτε πρόκειται για τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής είτε για την ευτυχία, για τον πλούτο, την υγεία, τη νεότητα, την ομορφιά και τόσα άλλα. Η αλήθεια είναι ότι η σχέση αυτή αλλάζει μέσα στις διαφορετικές κοινωνίες και εποχές. Η αρχαιότητα και πολλοί πολιτισμοί της Ανατολής, μέσα από τη Γνώση στόχο είχαν την αναίρεση του πόνου και του φόβου της φθοράς. Ο χριστιανισμός πάλι από την άλλη πλευρά, εκθειάζει συχνά τον πόνο. Η σύγχρονη εποχή όμως ζει με την άρνηση κάθε ορίου, κάθε πεπερασμένου, κάθε πόνου που τον αποφεύγει σαν μάστιγα. Μέσα στο σύγχρονο καταναλωτικό σύμπαν πολλών κοινωνιών στέλνεται το μήνυμα ότι επίκειται η εξαφάνιση όλων των συμφορών, της φτώχειας, της ασθένειας, των γηρατειών και των λιμών. Επίσης οι άνθρωποι στην εποχή μας καταναγκαστικά οφείλουν να είναι ευτυχείς, όμορφοι, γυμνασμένοι και έξυπνοι. Ακριβώς όμως επειδή αυτό που συμβαίνει είναι ο καθόλου αθώος πολλαπλασιασμός των αναγκών και επιθυμιών και όχι η ικανοποίησή τους και επειδή οτιδήποτε ανθρώπινο έχει όρια και αναπόφευκτη φθορά το αίσθημα της ματαίωσης και της δυσαρέσκειας αυξάνει συνεχώς.

–         Η καλπάζουσα τεχνολογική εξέλιξη θεωρείτε ότι έχει επιδράσει στον τρόπο σκέψης μας; Δημιουργεί μια ψευδαίσθηση παντοδυναμίας;

Πράγματι η τεχνολογία έτσι όπως μετατρέπεται σε ένα ευρύ καταναλωτικό αγαθό εκτός από την οικονομική επιβάρυνση δημιουργεί μια ψευδαίσθηση παντοδυναμίας. Σχεδόν οίησης και αλαζονείας. Χαϊδεύουμε τις οθόνες των κινητών μας με τέτοιο ναρκισσισμό και σχεδόν αισθανόμαστε μάγοι! Μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα αποκτούμε μια ψευδή αίσθηση συλλογικότητας, κοινότητας. Πολλοί νέοι δημιουργούν μια καθαρά φαντασιωτική δόξα και καριέρα μέσα από αλληλοεξυμνήσεις κλειστών ομάδων αποφεύγοντας έτσι τον πραγματικό κόπο και αγώνα, το ρίσκο της πραγματικής αποτυχίας ή επιτυχίας. Δεν χρησιμοποιούμε όμως εμείς την τεχνολογία, στην πραγματικότητα αυτή μας χρησιμοποιεί με τη σχεδόν ανεξέλεγκτη εξέλιξή της. Το ένα μοντέλο σε όλα τα είδη διαδέχεται το άλλο, υποσχόμενο εις το διηνεκές την απόλυτη τελειότητα.

–         Γιατί παραμένουμε αμετακίνητοι σε ακανθώδη και αιώνια ζητήματα ενώ γνωρίζουμε ότι η πορεία μας πάνω στη γη έχει συγκεκριμένη διαδρομή.

Γιατί οι απαντήσεις σε αυτά τα μεγάλα θέματα, ζωής – θανάτου, ευτυχίας – δυστυχίας και αξιών για τις οποίες αξίζει να ρισκάρει κανείς είναι νεκρό γράμμα αν είναι καταγεγραμμένες σε ένα σοφό βιβλίο που το διαβάζουμε. Πρέπει ο κάθε άνθρωπος να βιώσει αυτές τις αλήθειες, να τις ανακαλύψει μόνος του και να τολμήσει να δει την πραγματικότητα εξωτερική και εσωτερική. Αν και νομίζω ότι παραμένει πολύ καίριο αυτό που έγραψε ο Καρλ Γιουνγκ, ότι «οι άνθρωποι θα κάνουν τα πάντα, όσο υπερβολικό και αν φαίνεται μόνο και μόνο για να αποφύγουν να αντιμετωπίσουν την ψυχή τους».

–         Ποιο είναι εκείνο το στοιχείο που θέλατε να τονίσετε μέσα από τη σύνθεσή σας και γιατί;

Η Περσεφόνη, είναι ένα σύνθετο έργο. Στο καθαρά μουσικό μέρος, η μεγάλη γέφυρα – ένωση που δημιουργείται ανάμεσα στις μουσικές των πολιτισμών της Γης – μιας Γης που υποφέρει, διαμαρτύρεται και προειδοποιεί – με την όπερα, τις ανθρώπινες φωνές, τη σύγχρονη τεχνολογία, τη χορωδία και τα φυσικά όργανα, ήταν για μένα καρπός μιας μεγάλης προηγούμενης πορείας και έρευνας. Η μουσική αυτή γλώσσα «κλειδώνει» με τη σύνθετη θεατρική γλώσσα της Έλλης Παπακωνσταντίνου, που είχε τη σύλληψη, το λιμπρέτο και τη σκηνοθεσία μέσα από ένα κράμα κινηματογραφικής εικόνας, θεάτρου και ιδιαίτερα σωματικού θεάτρου.

Αυθόρμητα έτεινα σε μια μουσική που εκφράζει υπόγεια αυτά τα αδιόρατα όρια ανάμεσα στο γνωστό και στο άγνωστο, στη Φύση και τον Άνθρωπο και τη δυναμική του κύκλου της ζωής.

–         Η ισορροπία του σκότους και του φωτός στο έργο σας ήταν βασική σας επιδίωξη, πως το επιτύχατε;

Ήταν μια συναρπαστική εμπειρία στη διάρκεια της σύνθεσής του η συνεργασία με την Έλλη, τους σολίστ, τους μαέστρους της ορχήστρας Δημήτρη Κτιστάκη και Χριστίνας Βαρσάμη μαέστρου της εξαιρετικής χορωδίας των Αρσακείων Σχολείων.

Η δύσκολη αυτή ισορροπία ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι είχε μια μόνο οδό. Να ακολουθήσω το Αυθόρμητο και την ασυνείδητη έκφραση που τροφοδοτούνταν από τις παραμέτρους του λιμπρέτου και της σκηνοθεσίας προσθέτοντας όμως και τη δική μου αίσθηση από τον εκπληκτικό αυτό μύθο.

Το πιο πολύτιμο όμως συναίσθημα στην κατάμεστη αίθουσα «Τριάντη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών στην πρεμιέρα, δεν ήταν μόνο η εξαιρετική υποδοχή του κοινού ανταμείβοντας όλους τους συντελεστές στο τέλος, ήταν κυρίως η προσήλωση, η συγκέντρωση και η άκρατη σιωπή, σχεδόν σαν ένα Μυστήριο, που υπήρχε. Και αυτό είναι κάτι το αναντικατάστατο.

Χαίρομαι ιδιαίτερα γιατί η «Περσεφόνη», επιστρέφει στην ιερή Γη της, την Ελευσίνα για τις δυο παραστάσεις στις 24 και 25 Φεβρουαρίου σε μια πολιτιστική πρωτεύουσα που ολοκληρώνεται και που πέτυχε έναν μοναδικό άθλο ποιότητας και συμμετοχής του κόσμου υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Μιχαήλ Μαρμαρινού και των συνεργατών του.

–         Η μάχη με το τέλος είναι χαμένη. Ποια μπορεί να είναι η σημαντική νίκη για τον άνθρωπο κατά την άποψή σας και πως μπορεί να επιτευχθεί;

Μα εδώ ακριβώς είναι το μεγάλο πρόβλημα που οι άνθρωποι το θέτουμε σε λάθος βάση. Το να ορίσεις σαν αντίπαλό σου ένα φυσικό όριο είναι σαν να επιλέγεις να μπεις σε ένα μάταιο πεδίο μάχης, όπου κανείς δεν σε κάλεσε. Ο Επίκουρος έλεγε ότι «ο θάνατος δεν υφίσταται για μας».

Αυτό που έχει όμως το απόλυτο νόημα είναι η ίδια η πορεία, το ταξίδι, η ίδια η ζωή σου που σε αφορά απόλυτα σαν άτομο. Ενώ ο θάνατος είναι αναπόσπαστο τμήμα ενός τεράστιου γίγνεσθαι που σε ξεπερνάει σαν άτομο. Για μένα όμως, αυτό που δίνει ένα ιδιαίτερο νόημα στη ζωή είναι η δημιουργία και αυτή δεν αφορά μόνο την τέχνη και τους καλλιτέχνες. Η δημιουργία είναι μια σπουδαία νίκη και μπορείς να ταξιδεύεις με αυτή πολύ μακριά και με μεγάλες δυνατότητες αρμονίας και ισορροπίας. Ιδιαίτερα αν δεχθείς και τα λόγια του Επίκτητου που έλεγε «μη ζητάς αυτό που συμβαίνει, να συμβαίνει όπως το θέλεις εσύ. Αλλά να επιθυμείς να συμβαίνουν τα πράγματα έτσι καθώς συμβαίνουν και να είσαι ευτυχής».