Οι σχέσεις στην εφηβεία και στο λοκντάουν

Δυο έφηβες προερχόμενες από διαφορετικές χώρες, η μια Γαλλίδα (Λίλι Γκράσμουγκ), η άλλη Γερμανίδα (Γιοζέφα Χάινσιους), οι οποίες προσπαθούν να επικοινωνήσουν όχι μόνον λεκτικά αλλά σε κάθε τομέα, είναι τα πρόσωπα που βρίσκονται σε πρώτο πλάνο στην ταινία «Ξένη γλώσσα» («Langue etrangere»), της Κλερ Μπερζέ, που προβλήθηκε εντός διαγωνιστικού προγράμματος τη Δευτέρα. Επίκαιρη, με καλές τοποθετήσεις και εξαιρετικές ερμηνείες, η ταινία φωτίζει πτυχές του χάους της εποχής μας, μέσα στο οποία τα δύο κορίτσια μάχονται να ζήσουν. Η κάθε μία με τους δικούς της δαίμονες, τους δικούς της προβληματισμούς, τις δικές της φαντασιώσεις. Μοιρασμένη σε δύο χώρες, τη Γερμανία όπου η Γαλλίδα πηγαίνει στην αρχή και το Στρασβούργο όπου αργότερα θα πάει η Γερμανίδα, η ταινία καταλήγει σε ένα ισορροπημένο σύνολο που αγγίζει με ουσία τομείς όπως η εκπαίδευση, η οικογένεια και η σεξουαλική αναζήτηση στην εφηβεία.

«Θα έλεγα ότι είναι κυρίως μια ταινία για την επιθυμία» δήλωσε η Κλερ Μπερζέ, «αλλά δεν ήταν το μόνο που ήθελα να εξερευνήσω. Με ενδιαφέρει πάρα πολύ το ζήτημα του χάσματος των γενεών, ακόμα και στους ηθοποιούς. Με ενδιέφερε να δω ακόμα και το διαφορετικό στυλ υποκριτικής που βλέπουμε ανάμεσα στους γονείς των παιδιών που είναι έμπειροι ηθοποιοί (τις δύο μητέρες υποδύονται οι Νίνα Χος και Kιάρα Μαστρογιάνι) και τα ίδια τα παιδιά που τώρα ξεκινούν κι έχουν το μέλλον μπροστά τους».

«Ζωντανή» πέτρα

Υπάρχουν σκηνές που κυριολεκτικά σού κόβουν την ανάσα ενώ παρακολουθείς την ταινία «Αρχιτέκτων» («Architekton») του Βίκτορ Κοσακόφσκι, ένα πολύ ιδιαίτερο, φιλοσοφικό ντοκιμαντέρ πάνω στην πέτρα, μια από τις πρώτες ύλες της δουλειάς του αρχιτέκτονα. Η κάμερα του σκηνοθέτη θα μας ταξιδέψει σε κατεστραμμένα κτίρια ερημωμένων πόλεων, σε ορυχεία, σε μεγαλόπρεπα βουνά και θα κάνει την πέτρα πρωταγωνίστρια με ελάχιστα λόγια. Σε μεγάλης διάρκειας σκηνές δεν βλέπουμε παρά πέτρες να κατρακυλούν στην οθόνη και στ’ αλήθεια νιώθουμε ότι είναι ζωντανοί οργανισμοί που αναπνέουν όπως εμείς. Κάπου-κάπου ένας ηλικιωμένος αρχιτέκτονας θα είναι το μόνο πρόσωπο που θα ακούμε να μιλά, ενώ προσπαθεί να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη της πέτρας φτιάχνοντας κάτι που δεν εξηγείται ποτέ σε έναν μικρό κήπο.

Περισσότερο ένας στοχασμός πάνω στην ίδια τη φύση παρά ντοκιμαντέρ με την απόλυτη έννοια του όρου, ο «Αρχιτέκτων» καταφέρνει να σε βυθίσει στον κόσμο του, που είναι τελικά ο δικός σου.

Eμπνευση από την COVID-19

Μπορεί η περίοδος της COVID-19 να βρίσκεται πλέον στις μακρινές αναμνήσεις μας, όμως η τόσο εφιαλτική εκείνη περίοδος δεν εμπόδισε τον Ολιβιέ Ασαγιάς να δημιουργήσει μια ταινία εμπνευσμένη από αυτήν ακριβώς την κατάσταση. Για την ακρίβεια, ο γάλλος σκηνοθέτης, γνωστός από τη θεματική ποικιλία των ταινιών του («Demon lover», «Τα σύννεφα του Σιλς Μαρία», «Μετά τον Μάη» κ.ά.), άρχισε να γράφει σκέψεις στον κήπο του σπιτιού του ενώ ανάρρωνε όχι από COVID-19 αλλά από μια ασθένεια που του είχε προκαλέσει υψηλό πυρετό. «Ηταν σαν ένα μικρό βιβλίο» όπως χαρακτηριστικά είπε. Οι σκέψεις αυτού του βιβλίου με πολλές παραλλαγές και αρκετές προσθήκες έγιναν τελικά η ταινία «Ανεσταλμένος χρόνος» (Hors du temps) που παίχθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ και στην οποία παρακολουθούμε έναν  σκηνοθέτη και τον δημοσιογράφο αδερφό του (Βενσάν Μακέν, Μίσα Λεσκότ) να περνούν την περίοδο του lockdown στο σπίτι των παιδικών τους χρόνων αλλά με τις νέες τους συντρόφους.

Κάθε δωμάτιο, κάθε αντικείμενο θα τους θυμίσει την παιδική τους ηλικία και θα ξυπνήσει μέσα τους μνήμες από τους απόντες: τους γονείς τους, τους γείτονές τους… «Οταν έγραφα αυτές τις σημειώσεις έβλεπα τον κόσμο γύρω μου να γίνεται ολοένα και πιο ανησυχητικός» είπε ο Ασαγιάς. «Βίωνα ότι μια αίσθηση σχεδόν μη πραγματικότητας, ακόμα και ανησυχητικής παραξενιάς, είχε εισβάλει στην καθημερινότητά μου. Και ίσως, με αυτά τα γραπτά, που έμελλε να γίνουν η ταινία που έγιναν, αυτό που στην πραγματικότητα προσπαθούσα να κάνω ήταν να δημιουργήσω μια ασπίδα προστασίας γύρω μου. Τώρα αν κάτι τέτοιο αφορά άλλους ανθρώπους, θα φανεί όταν η ταινία παιχτεί. Καμιά φορά όμως, όσο ακριβής στις λεπτομέρειες μιας προσωπικής σου ιστορίας είσαι, τοσο πιο οικουμενικό γίνεται αυτό που λες».