ΣΕΛΙΔΟΔΕΙΚΤΗΣ

Η Μαρία Ζουντίτι ντε Καρβάλιο (Λισαβόνα, 1921-1998), μία από τις σημαντικές γυναικείες φωνές της πορτογαλικής λογοτεχνίας, συστήνεται στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό με το έργο της «Αδειες ντουλάπες» (1966), μία νουβέλα που προβάλλει τις σχέσεις των δύο φύλων καθώς και τις κοινωνικές προκαταλήψεις, οι οποίες επικρατούν κατά τη δεκαετία του ’60, στην Πορτογαλία.

Πολυτάλαντη και εργατική, ασχολήθηκε με το μυθιστόρημα, το διήγημα, τη νουβέλα, την ποίηση, τα θεατρικά έργα, τη μετάφραση και τη δημοσιογραφία, ενώ η πρώτη της ιστορία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Eva», το 1949, με τον τίτλο «O Campo de Mimosas». Η παραμονή της για μεγάλο χρονικό διάστημα στη Γαλλία και το Βέλγιο δεν την άφησαν ανεπηρέαστη από τις εκεί λογοτεχνικές τάσεις και τα ρεύματα, αν και η ίδια δεν τα ακολούθησε πιστά καθώς αφομοίωσε τον μοντερνισμό χρησιμοποιώντας τα προσωπικά της στοιχεία που προσέδωσαν στα έργα της πιο οικεία και πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά.

Στη νουβέλα «Αδειες ντουλάπες» ενώ η συγγραφέας συγκρατεί από το Νέο Μυθιστόρημα τον υποτυπώδη μύθο – η σύνθετη ιστορία είναι απούσα –, τα θέματά της δεν είναι αποστασιοποιημένα από τα καθημερινά, δεν καταργείται το ενδιαφέρον για τα ανθρώπινα, αντιθέτως παρουσιάζονται αυτά χωρίς αναλύσεις ή επεξηγήσεις. Η αφηγήτρια, που γίνεται σε ορισμένα σημεία και αυτή μέρος της αφήγησης, παραθέτει τα γεγονότα χωρίς να ακολουθείται η χρονική σειρά και η αλληλουχία των επεισοδίων, ενώ η τριτοπρόσωπη αφήγηση μετατρέπεται σε πρωτοπρόσωπη, με τις σκηνές, που είναι χαλαρά συνδεδεμένες, να ρίχνουν φως σε οικογενειακά μυστικά, σε πράξεις που προξένησαν πόνο, αλλά και σε κοινωνικά στερεότυπα.

Η αφηγήτρια είναι φίλη της Ντόρας Ροζάριο, της κεντρικής μορφής της νουβέλας, η οποία μετά τον θάνατο του άντρα της προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της και να μεγαλώσει την κόρη της Λίζα όσο καλύτερα μπορεί. Ερχεται αντιμέτωπη με την πεθερά της, με τα οικονομικά προβλήματα, αλλά και με μια αποκάλυψη που θα τη συγκλονίσει, θα διαταράξει τον μέχρι τότε τακτοποιημένο της κόσμο και τις βεβαιότητές της.

Οι ήρωες είναι αστοί, ζουν ήρεμα και χωρίς εκπλήξεις, μολονότι τα μυστικά που ενυπάρχουν ακόμα και στους πιο συνηθισμένους χαρακτήρες θα δώσουν νόημα στην αφήγηση, θα διαφοροποιήσουν το καθημερινό και το αναμενόμενο και θα το καταστήσουν ανατρεπτικό και καταλυτικό.

Η γραφή είναι λακωνική και απλή και οι κοφτοί διάλογοι, σε μερικές περιπτώσεις, αποκτούν ασάφεια και αοριστία. Ακόμα και κατά τη στιγμή της αποκορύφωσης της ιστορίας τα λόγια περιορίζονται στα πλέον αναγκαία, δεν επιχειρείται ανάλυση των συναισθημάτων ή των επιπτώσεων συγκεκριμένων επιλογών  στα πρόσωπα.

Εξαιρετική η μετάφραση, μόνο που δεν καταλαβαίνω γιατί τα ονόματα Λίζα και Ντόρα, που χρησιμοποιούνται ευρέως στη χώρα μας, δεν κλίνονται. Φαίνεται περίεργο να γράφουμε τη γενική αυτών των ονομάτων ως της Λίζα ή της Ντόρα.