Η πίσω όψη διάσημων έργων τέχνης

Την πλάτη «γυρίζουν» στους επισκέπτες οι αυτοπροσωπογραφίες του Γκόγια, του Ρέμπραντ και του Βαν Γκογκ, όπως και τo αντίγραφο της πίσω όψης του δημοφιλούς έργου του Βελάσκεθ «Λας Μενίνιας», καθώς συγκαταλέγονται ανάμεσα στα 105 σπουδαία έργα της συλλογής του Μουσείου Πράδο της Μαδρίτης και 29 από ξένα μουσεία, τα οποία συνθέτουν την έκθεση «Αντιστροφή» που εστιάζει στην πίσω πλευρά των τελάρων των έργων τέχνης.

Μέσα σε δύο βαμμένες με πολύ σκούρα χρώματα αίθουσες ώστε να ενισχύουν την αίσθηση του μυστηρίου οι επισκέπτες ανακαλύπτουν τη σέξι πλευρά μιας καλόγριας σε έναν πίνακα του 1731 του Μάρτιν βαν Μέιτενς. Στην κύρια όψη η μοναχή προσεύχεται γονατισμένη υπό το βλέμμα μιας μεγαλύτερης καλόγριας. Στην πίσω όψη του, ωστόσο, η μοναχή απεικονίζεται με το ράσο της ανεβασμένο αφήνοντας γυμνό το σώμα της.

Στην ίδια έκθεση μπορεί ο επισκέπτης να περιεργαστεί τα πέντε ξύλινα δοκάρια μεταφοράς από το αρχικό πλαίσιο της «Γκερνίκα» του Πικάσο ή σημάνσεις που μαρτυρούν ότι συγκεκριμένα έργα ανήκαν σε συλλογές που κλάπηκαν από τους Ναζί. Ενδιαφέρουσα ιστορία κρύβεται και στην πίσω όψη του έργου του 17ου αιώνα «Δήμιος με το κεφάλι του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή» του Οράτιου Τζεντιλέσκι – είναι γραμμένο το όνομα «Σρ δον Φρανθίσκο Γκαρθία Τσίκο». Η έρευνα έδειξε ότι ο Τσίκο ήταν ο διεφθαρμένος αρχηγός της αστυνομίας στη Μαδρίτη τον 19ο αιώνα που συγκέντρωσε μία από τις καλύτερες ιδιωτικές συλλογές τέχνης – 700 έργα των Ρούμπενς, Μικελάντζελο, Ντίρερ και 50 έργα του Γκόγια. Ο πλούτος του Τσίκο προκάλεσε υποψίες, συνελήφθη και η συλλογή του κατέληξε στο Πράδο το 1849, πέντε χρόνια πριν από την εκτέλεσή του.

Εμπνευση από τον Βελάσκεθ

Η ιδέα της νέας έκθεσης, σύμφωνα με τον διευθυντή του μουσείου Μιγκέλ Φαλομίρ, ανήκει στο έργο του Βελάσκεθ «Λας Μενίνιας», όπου ο ζωγράφος κοιτάζει τους θεατές πίσω από τον τεράστιο καμβά που δουλεύει. Στην έκθεση φιλοξενείται αντίγραφο της πίσω όψης του έργου, από τα ίδια υλικά με το πρωτότυπο, που καταγράφει πιστά τις ατέλειες και τα σημάδια του.

«Η έκθεση στοχεύει να μας υπενθυμίσει κάτι που νομίζω ότι ο Βελάσκεθ θα ήθελε επίσης να λάβουμε υπόψη μας αν ήταν εδώ, πως η τέχνη – και συγκεκριμένα η ζωγραφική – δεν αφορά μόνο την ίδια την εικόνα. Τα έργα τέχνης είναι τρισδιάστατα», λέει ο Φαλομίρ.