Η ακριβής αποτύπωση σκοντάφτει σε ένα περίπλοκο τοπίο με έξι αρμόδιους διαφορετικούς φορείς

Στον ιστότοπο του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΛΙΝΥΑΕ) αποτυπώνεται το περίπλοκο τοπίο που επικρατεί στην καταγραφή εργατικών ατυχημάτων. Ετσι, στη διαδικασία εμπλέκονται η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας που «καταγράφει τις αναγγελίες εργατικών ατυχημάτων που συλλέγει από τις περιφερειακές του υπηρεσίες, όπως και από την κεντρική υπηρεσία του». Ο ΕΦΚΑ που «καταγράφει όλα τα περιστατικά εργατικών ατυχημάτων, τα οποία επιδοτήθηκαν για αποχή από την εργασία τους». Η ΕΛΣΤΑΤ, η οποία «καταγράφει τα εργατικά ατυχήματα στους ασφαλισμένους του ΕΦΚΑ και τους ελεύθερους επαγγελματίες ασφαλισμένους στον τέως ΟΑΕΕ», καθώς και τα υπουργεία Εμπορικής Ναυτιλίας, Ανάπτυξης και Υποδομών και Μεταφορών.

Η ύπαρξη πολλών φορέων καταγραφής δυσχεραίνει την ακριβή αποτύπωση του προβλήματος, επισημαίνει η πρόεδρος του ΕΛΙΝΥΑΕ Ειρήνη Μπαρδάνη, τονίζοντας πάντως ότι η εμπλοκή της ΕΛΣΤΑΤ βελτίωσε αρκετά την κατάσταση τα τελευταία χρόνια. «Πιστεύουμε ότι η δημιουργία ενός ενιαίου Φορέα Ασφάλισης Επαγγελματικού Κινδύνου, ο οποίος θα καλύπτει όλους τους εργαζομένους ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, θα βοηθήσει, μεταξύ άλλων, και στην καλύτερη καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων».

Πηγές της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαιώνουν ότι η Αρχή αντλεί τα στοιχεία της Ερευνας Εργατικών Ατυχημάτων από τον ΕΦΚΑ και, σε δεύτερη φάση, από τον ΟΑΕΕ. Οι ίδιες πηγές συμφωνούν με την εκτίμηση ότι υπάρχει υποκαταγραφή των εργατικών ατυχημάτων στην Ελλάδα, κυρίως λόγω της εκτεταμένης αδήλωτης εργασίας. Σημειώνουν δε ότι στη διαδικασία καταγραφής πρέπει να εμπλακούν και άλλοι φορείς, όπως τα νοσοκομεία, πιθανώς με χρήση κοινωνικών λειτουργών, ώστε να αποτυπώνονται καλύτερα και τα ατυχήματα που αφορούν τη «μαύρη» εργασία, ενώ υπογραμμίζουν ότι όλες οι χώρες αντιμετωπίζουν προβλήματα σχετιζόμενα με την υποκαταγραφή των εργατικών ατυχημάτων.

Πράγματι, στην έκθεση της Eurostat για τα εργατικά ατυχήματα στην Ευρωπαϊκή Eνωση που δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο, στην οποία η Ελλάδα εμφανίζεται εξαιρετικά χαμηλά τόσο στα θανατηφόρα (μπροστά μόνο από την Ολλανδία) όσο και στα μη θανατηφόρα ατυχήματα (μπροστά μόνο από Ρουμανία και Βουλγαρία), υπογραμμίζεται ότι τα ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά εμφάνισης μη θανατηφόρων ατυχημάτων ενδέχεται να αντανακλούν προβλήματα υποκαταγραφής, σχετιζόμενα «με ανεπαρκώς καθιερωμένα συστήματα αναφοράς, μικρό οικονομικό κίνητρο για τα θύματα να αναφέρουν το ατύχημα, μη δεσμευτικές νομικές υποχρεώσεις για τους εργοδότες κ.λπ.». Διευκρινίζεται, πάντως, ότι τα δυστυχήματα είναι δύσκολο να υποκαταγραφούν.

Χωρίς μέθοδο

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση των «ΝΕΩΝ», η Eurostat εξηγεί ότι η υποκαταγραφή αποτελεί «ένα πολύ σύνθετο θέμα με διασταυρούμενες πτυχές» και ως εκ τούτου είναι πολύ δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί. «Επί του παρόντος δεν υπάρχει καμία μέθοδος μέτρησης του επιπέδου της υποκαταγραφής σε επίπεδο ΕΕ», ξεκαθαρίζει η ευρωπαϊκή στατιστική Aρχή, διευκρινίζοντας, πάντως, ότι «οι χώρες μπορούν να χρησιμοποιήσουν διορθωτικούς παράγοντες για την αντιμετώπιση του ζητήματος, αν αυτό κριθεί απαραίτητο». Πρόκειται για έναν συντελεστή που χρησιμοποιούν κάποια κράτη – μέλη, στα οποία δεν συγκαταλέγεται η Ελλάδα, ώστε να αποδώσουν έναν πιο ακριβή – -αν και κατ’ εκτίμηση –- αριθμό ατυχημάτων. Η Eurostat διευκρινίζει, επίσης, ότι τα στοιχεία που διαβιβάζονται από τη χώρα μας αφορούν τα εργατικά ατυχήματα μισθωτών και αυτοαπασχολουμένων. Δεν περιλαμβάνονται κατηγορίες όπως εργαζόμενοι στο πλαίσιο της οικογένειας ή φοιτητές.

Κατά τον πρόεδρο της ΟΣΕΤΕΕ Ανδρέα Στοϊμενίδη, όλα τα παραπάνω επιβεβαιώνουν την ανάγκη να υπάρξει άμεση παρέμβαση για την αντιμετώπιση των εργατικών ατυχημάτων. «Είμαστε βέβαιοι ότι πολλά εργατικά δυστυχήματα δεν τα μαθαίνει κανείς», λέει, καταγγέλλοντας ότι δεν υπάρχει διάθεση από τις Αρχές να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα στην πραγματική του διάσταση. «Περισσότερο κοιτάνε πώς θα αλλάξει η εικόνα για να μη δημιουργηθεί μια αίσθηση μεγέθυνσης του προβλήματος, παρά για το πώς θα έχουμε την πραγματική καταγραφή για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα».

Ο Χρήστος Τέλιος, από το Σωματείο Ναυπηγοξυλουργών, περιγράφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσοι επιζούν από εργατικά ατυχήματα, αλλά αναγκάζονται να μείνουν για καιρό εκτός εργασίας. «Με τα 570 ευρώ τον μήνα που μου έδινε ο ΕΦΚΑ μετά το ατύχημα δεν μπορούσα να καλύψω ούτε το ενοίκιο, πόσω μάλλον την οικογένειά μου…». «Μένεις ξεκρέμαστος», συμφωνεί και ο οικοδόμος Νίκος Κατσίφης, αναφερόμενος στα μεροκάματα που χάνονται και στην αποζημίωση του ασφαλιστικού φορέα που είναι «ψίχουλα». Οσο για την επόμενη ημέρα στη δουλειά: «Τον πρώτο καιρό φοβάσαι, δεν μπορείς να κουνηθείς. Είναι και η φύση της δουλειάς που αν μείνεις 10 μέρες στο κρεβάτι, το σώμα σου μετά δυσκολεύεται να προσαρμοστεί».

Δυόμισι χρόνια μετά το ατύχημα, ο φόβος παραμένει και για τον Χρήστο Τέλιο. «Πετάγομαι ακόμα στον ύπνο μου, είναι σαν εφιάλτης», λέει. «Εχουν αλλάξει όλα στη ζωή μου». Ο ίδιος περιμένει τώρα τη δικαστική εξέλιξη της υπόθεσής του, που καθυστερεί. Αν και, όπως λέει, οποιαδήποτε δικαστική δικαίωση «δεν θα με ξανακάνει όπως ήμουν. Η καθημερινότητά μου θα είναι βασανιστική».