«Θύματα» Ρώσων και Κινέζων

Ανοδο στις πωλήσεις έργων τέχνης παγκοσμίως με αστερίσκους και υποσημειώσεις κρύβει η ετήσια έκθεση που φέρει την υπογραφή μιας από τις κορυφαίες εικαστικές διοργανώσεις στον κόσμο, της φουάρ της Βασιλείας (Art Basel), υπό την αιγίδα της ελβετικής τράπεζας UBS. Και ναι μεν μπορεί να σημειώνεται αύξηση κατά 3% συγκριτικά με πέρυσι στη συγκεκριμένη αγορά, με τον τζίρο να αγγίζει τα 67,8 δισ. δολάρια και να ξεπερνά τα προ κορωνοϊού δεδομένα. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς, ωστόσο, υπάρχουν ενδιαφέρουσες πτυχές που μαρτυρούν πως η ανοδική πορεία δεν ακολουθείται από την αισιοδοξία που θα αναμενόταν.

Και αυτό διότι ναι μεν το πρόσημο της ανάπτυξης είναι θετικό, όμως είναι κατά πολύ χαμηλότερο από το 31% που καταγράφηκε από την ίδια έρευνα κατά το 2021, όταν η διεθνής αγορά τέχνης ανέκαμπτε μετά τη σταδιακή άρση των περιορισμών που είχαν επιβληθεί λόγω της πανδημίας.

Ενα δεύτερο σημείο που δείχνει ότι τα εκ πρώτης όψεως θετικά αποτελέσματα δεν αφορούν το σύνολο της εν λόγω αγοράς είναι πως ζήτηση και ανοδική πορεία παρατηρείται στα έργα τέχνης που πωλούνται σε ιδιαίτερα υψηλές τιμές. Αντιθέτως, το τμήμα εκείνο της αγοράς που κινείται σε χαμηλά επίπεδα τζίρου έχει συμπιεστεί σοβαρά. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με την ειδική σε θέματα πολιτιστικής οικονομίας, δρα Κλερ ΜακΑντριου, ιδρύτρια της εταιρείας ερευνητικoύ και συμβουλευτικού χαρακτήρα Arts Economics, η οποία έχει και την ευθύνη της έκθεσης, οφείλεται σε δύο κυρίως παράγοντες: Ο πρώτος είναι οι οικονομικές επιπτώσεις που έχει ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας, οι οποίες έπληξαν κυρίως τα μεσαία εισοδήματα. Ο δεύτερος είναι οι αυστηροί περιορισμοί που έθεσε η Κίνα και κατά το 2022 στο πλαίσιο της πολιτικής μηδενικής COVID-19.

Η εν λόγω έκθεση θεωρείται η πλέον έγκυρη της παγκόσμιας αγοράς τέχνης, καθώς είναι η μοναδική που συμπεριλαμβάνει τα αποτελέσματα τόσο δημοπρασιών όσο και ιδιωτικών συναλλαγών και δημοσιεύεται ανελλιπώς από το 2017. Τα αποτελέσματά της βασίστηκαν σε απαντήσεις που έδωσαν 1.300 επιχειρήσεις του κλάδου, σε σύνολο περίπου 300.000 παγκοσμίως.

Η έκθεση για το 2022 λέει ότι οι πωλήσεις μέσω εμπόρων ανήλθαν σε περίπου 37,2 δισ. δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 7% από το προηγούμενο έτος, αλλά οι δημόσιες και ιδιωτικές συναλλαγές μέσω των οίκων δημοπρασιών μειώθηκαν κατά 2%, στα 30,6 δισ. δολάρια.

Στον τομέα των εμπόρων τέχνης η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι γκαλερί με τζίρο άνω των 10 εκατ. δολαρίων σημείωσαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις πωλήσεων, που μεταφράζεται σε άνοδο της τάξης του 19%. Αντίθετα, οι μικρότερες επιχειρήσεις αντιμετώπισαν δυσκολίες, καθώς είχαν αυξημένα λειτουργικά έξοδα, συγκρατημένους πελάτες και στις περισσότερες περιπτώσεις σταθερές πωλήσεις. Κατά μέσο όρο, οι έμποροι πραγματοποίησαν κατά το 2022 το 35% των πωλήσεών τους στις 346 εκθέσεις τέχνης. Το ποσοστό για τις πωλήσεις μέσω φουάρ ήταν 42% το 2019, αλλά τότε ήταν περισσότερες και οι εκθέσεις (408). Πλέον πολλοί είναι εκείνοι που επιλέγουν το Διαδίκτυο για τις αγορές τους.

Τη μεγαλύτερη ανάκαμψη σημείωσε η αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών με άνοδο ρεκόρ 8% – 30,2 δισ. δολάρια – και παραμένουν η κυρίαρχη δύναμη στην αγορά, με το 45% της αξίας των παγκόσμιων πωλήσεων έργων τέχνης να γίνεται επί του εδάφους τους, όταν την προηγούμενη χρονιά το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 43%. Το παγκόσμιο μερίδιο της Κίνας υποχώρησε στο 17%, με τη Βρετανία να επανέρχεται στη δεύτερη θέση, με 18%. Η Γαλλία διατήρησε σταθερό μερίδιο με 7%, στην τέταρτη θέση.

Ενας «κλεφτοκοτάς» στον οίκο Bohnam’s

Αν και η ημερομηνία για την εαρινή δημοπρασία με ελληνικά έργα τέχνης από τον οίκο Bohnam’s έχει οριστεί για τις 25 Μαΐου στο Παρίσι, ο κατάλογος των έργων δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί με μία μοναδική εξαίρεση. Ενα έργο που φαίνεται πως αν δεν είναι το κορυφαίο, θα είναι από τα εμβληματικά της βραδιάς. Ο λόγος για την «Η διαπόμπευση του κλεφτοκοτά» του Νικολάου Γύζη. Το έργο διαστάσεων 1,37Χ1,06μ. το οποίο ο ζωγράφος φιλοτέχνησε το 1873 μετά την επιστροφή του στην Αθήνα από το ταξίδι του στη Μικρά Ασία. Η ελαιογραφία που ανήκει σε ιδιωτική συλλογή εκτιμάται ότι θα αλλάξει χέρια μεταξύ 300.000 και 500.000 ευρώ, αρκετά μακριά από ακριβότερο έργο του – «Η Νέα Αφιξη, η Γέννηση του Τηλέμαχου Γύζη» – που έχει διατεθεί μέσω δημοπρασίας προς 906.457 ευρώ από τους Sotheby’s, το 2006.

Η δημοπρασία του οίκου Βέργος

Εχει ξεκινήσει και η αντίστροφη μέτρηση και για την εαρινή δημοπρασία έργων τέχνης του οίκου Βέργος που θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά στις 26 Απριλίου στις 18.00. Περισσότερα από 145 έργα 68 ελλήνων καλλιτεχνών – μεταξύ των οποίων των Γιαννούλη Χαλεπά, Γιάννη Γαΐτη, Σπύρου Βασιλείου, Γιάννη Τσαρούχη, Γιάννη Μόραλη (στη φωτογραφία το «Ζευγάρι», τιμή εκτίμησης 1.500-2.000 ευρώ), Δημήτρη Μυταρά, Αλέκου Φασιανού, Γιώργου Λάππα, Οπυς Ζούνη – θα προσφερθούν με τιμές από 100 έως και 3.000 ευρώ. Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να καταθέσουν τις προσφορές τους όχι μόνο «ζωντανά» μέσω της ιστοσελίδας του οίκου, αλλά επίσης γραπτά και τηλεφωνικά. Περισσότερες πληροφορίες www.vergosauctions.com.