Σταύρος Λίτινας

Τοπίο άγνωστο. Γύρω μου σκόρπια κομμάτια ενός γυάλινου παζλ που με συνθέτει… ενός παζλ που φτιάχτηκε και χαλάστηκε πολλές φορές τμηματικά, μα δεν μου πρόσφερε ποτέ την πλήρη εικόνα του. Δεν με άφησε ποτέ να κοιταχτώ μέσα του… ακινησία, απόγνωση! Από πού έρχομαι; Πού βρίσκομαι; Πού πηγαίνω; Ο αρχέγονος πόθος που ζητά απαντήσεις ξυπνά και πάλι… Κάτι αρχίζει να κινείται, σχεδόν μαγνητικά… τα κομμάτια του παζλ παραδίδονται το ένα μετά το άλλο σε μια κίνηση, σχεδόν χορευτική. Η σύνδεσή τους στον αέρα φαντάζει πια αδύνατη. Μάταια προσπαθώ να δω, να με δω. Η όρασή μου θολώνει. Αφήνομαι να παρασυρθώ στη στροφοδίνη. Η υλική αναταραχή γιγαντώνεται, χωρίς ήχο, και μαζί της η άυλη. Συναισθήματα και εμπειρίες παρελθοντικές, σαν λουριά εξαρτώμενα απ’ το σώμα μου, φυγοκεντρίζονται, σηκώνονται στον αέρα… Ο,τι δεν αντέχει την περιστροφή αποσπάται βίαια και εκσφενδονίζεται στο κενό. Λυπάμαι γι’ αυτά που χάνω. Τα χέρια μου ανυψώνονται παρακλητικά και σταδιακά παγώνουν. Αυτή η αίσθηση του κρύου στα άκρα, καθώς το μυαλό μου παραδίδεται, με κρατά σε ένα μεταίχμιο. Ο άξονάς μου φλέγεται, μα παραμένει κατακόρυφος σαν να συντονίζεται με τον ρυθμό του κόσμου που γυρίζει… και ξάφνου, καθώς περιστρέφομαι με τα χιλιάδες γυάλινα κομμάτια γύρω μου σε μια θεαματική χοάνη, η όρασή μου καθαρίζει… το κατακερματισμένο μου είδωλο συντίθεται στον αέρα. Ενας εκκωφαντικός άφωνος θρήνος γεννιέται… Τρομάζω! Ξυπνάω…

Είναι Ιούλιος. Κάθε πρωί σηκώνομαι νωρίς γιατί επιβλέπω δύο κατοικίες που ανασκευάζω για μια φίλη. Γκρέμισμα και αναδόμηση… χιλιάδες σκέψεις! Ο άνθρωπος ανάμεσα στα θραύσματα του παρελθόντος του… χιλιάδες σπασμένα γυαλιά γύρω μου που είδαν και αντανάκλασαν κάποτε σκηνές αγάπης και πόνου, ζωής και θανάτου. Γκρεμισμένα ντουβάρια που άκουσαν τα πιο γλυκά και τα πιο πικρά λόγια κείτονται μέσα στη σκόνη… ξεκαθάρισμα πριν από την οριστική αποκομιδή. Στιγμές αποφάσεων, στιγμές αποχωρισμού, απαλλαγής, λύτρωσης. Δύσκολες στιγμές! Κάθε σημαντική αλλαγή απαιτεί να διαβούμε δρόμους άγνωστους. Οποιος επιθυμεί την πλήρωση πρέπει να αδειάσει τον εαυτό του.

Την ίδια περίοδο, τα απογεύματα, κάνω πρόβες με τους συνεργάτες μου για το ανέβασμα του σαιξπηρικού έργου «Βασιλιάς Ληρ» σε χοροθεατρική μεταγραφή. Δύσκολο εγχείρημα καθώς η γλώσσα που χρησιμοποιώ είναι αυτή του σώματος. Αφαιρώ τα λόγια του συγγραφέα και ανασυστήνω νοηματικά το έργο του. Είμαι βαθιά προβληματισμένος για την απόδοση της κορυφαίας σκηνής της θύελλας, στην οποία ο γερο-βασιλιάς, διωγμένος από τις κόρες του, έχοντας αποβάλει κάθε κοινωνική επίστρωση και όλες του τις αυταπάτες, καταφεύγει στη φύση, σε ένα τοπίο άγριας καταιγίδας, συνειδητοποιεί σταδιακά την ευαλωτότητά του και ανακαλύπτει με τρόπο οδυνηρό την τραγική του ουσία. Μια «ρεαλιστική» προσέγγιση με χρήση οπτικοακουστικών εφέ θα ήταν η εύκολη λύση, όμως θα οδηγούσε, μέσω του εντυπωσιασμού, σε αποθεατρικοποίηση του έργου.

Το όνειρό μου εκείνο το πρωινό με στοιχειώνει… το αναλύω, μα πιο πολύ το εισπράττω σαν δώρο. Παλιές σκέψεις αναδύονται και μου κατακλύζουν τη σκέψη. Αριστερόστροφη κίνηση… κίνηση ανάβασης… σαν αυτή του ελληνικού χορού. Ανάγκη του ανθρώπου να ενωθεί με το Θείο; Χοροί της Θράκης έρχονται στο μυαλό μου που με θάρρος γυρίζουν απότομα δεξιόστροφα σαν να αψηφούν τον θάνατο. Φτάνω στο εργοτάξιο και περιεργάζομαι μια βίδα. Δεξιόστροφα βυθίζεται και χάνεται, αριστερόστροφα αναδύεται. Ο Ληρ στο σημείο καμπής… η στιγμή της μετάλλαξης του ανθρώπου που οδηγείται σε διαύγεια, μετά την πρόσκρουση της σκέψης σε κάτι ανελαστικό. Απαιτείται υποταγή στην ανθρώπινη διάσταση και απαλλαγή από κάθε είδος ψευδαίσθησης. Η μόνη σοφία που μπορούμε να αποκομίσουμε, καθώς αντικρίζουμε την αλήθεια μας, είναι η ταπεινότητα…

info

Ο Σταύρος Λίτινας είναι αρχιτέκτονας, χορογράφος και σκηνοθέτης. Αυτή την περίοδο σκηνοθετεί και κρατά τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ «Βασιλιάς Ληρ» που παίζεται στο θέατρο Arroyo