Εύγε και φεύγε, Νο 2

Εύγε και φεύγε*. Αυτές οι τρεις λέξεις θα μπορούσε να είναι η σύνοψη της αποχαιρετιστήριας ανακοίνωσης του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς τον πρώην πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή, ο οποίος νωρίτερα του είχε ανακοινώσει την πρόθεσή του να μην είναι ξανά υποψήφιος στις επόμενες εκλογές. Ηταν μια αβρή χειρονομία ενός δρώντος πολιτικού απέναντι σε έναν ουσιαστικά αποσυρμένο συνάδελφό του, ο οποίος για πολλά χρόνια απλώς παρίστατο.

Δεν ήταν παθητική στάση αυτή η παράσταση του Κώστα Καραμανλή σε κάποιες, ελάχιστες συνεδρίες της Βουλής, στα «ορεινά» έδρανα και, γενικότερα, στη δημόσια ζωή. Ετσι, παθητικά, αντιλαμβανόταν την πολιτική ακόμα κι όταν κατέκτησε το αξίωμα του πρωθυπουργού. Και ως πρωθυπουργός απλώς παρίστατο. Η πρωθυπουργία του ήταν μια αλληλουχία επεισοδίων στα οποία εκείνος ήταν ωσεί παρών. Πρωταγωνιστούσε το πελατειακό κράτος.

Η πρώτη μεγάλη απόφαση της πρώτης κυβέρνησής του, με συμβολικό βάρος, ήταν ο διορισμός άχρηστων, με την έννοια ότι δεν είχαν οργανική απασχόληση στην ύπαιθρο, αγροφυλάκων (το 2007 είχαν διοριστεί συνολικά περίπου 10.000, οι περισσότεροι εκ των οποίων κατοχύρωναν δικαίωμα σύνταξης το 2008). Συμβολική αλλά και άμεσα εξαργυρώσιμη ήταν η απόφαση, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2007, να δοθούν τριχίλιαρα αδιακρίτως προς πληγέντες ή κατά δήλωσή τους πληγέντες. «Είχαμε κατέβει κάτω με τσάντες και αποζημιώναμε», περιέγραφε πρόσφατα τα συμβάντα εκείνης της εποχής ο τότε υπουργός Οικονομικών, σήμερα δήμαρχος Σπάρτης, Πέτρος Δούκας.

Συνελόντι ειπείν, δηλαδή, η περίοδος Κώστα Καραμανλή ήταν εποχή γαλαντομίας του κράτους προς πολιτικούς πελάτες, με αποτέλεσμα το τρομακτικό έλλειμμα 15,6% του ΑΕΠ που έφερε τη χώρα στον προθάλαμο της χρεοκοπίας. Αναφερόμενος σε κακές περιόδους για τη χώρα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε τις περιόδους διακυβέρνησης από τον Γιώργο Παπανδρέου και τον Αλέξη Τσίπρα. Προφανώς, δεν ξέχασε τον Κώστα Καραμανλή, όπως ορισμένοι τον επέκριναν. Απλώς, τον έκανε by pass. Αφενός, επειδή ανήκουν στην ίδια παράταξη, γεγονός που δεν του επιτρέπει την ίδια ωμότητα στις αναφορές του. Αφετέρου, διότι η σημερινή ΝΔ προσπαθεί, όχι πάντα με επιτυχία, να γίνει κάτι άλλο από εκείνο που ήταν τα χρόνια κατά τα οποία επωαζόταν η χρεοκοπία.

Πάντως, οι ευθύνες για τη χρεοκοπία δεν αποδόθηκαν με σαφήνεια στις κυβερνητικές πολιτικές του Κώστα Καραμανλή ούτε από τον Γιώργο Παπανδρέου, ο οποίος όταν κυβερνούσε ήταν γαλαντόμος με τους προηγούμενους και τους θυμήθηκε πολύ αργά, όταν η χώρα ήδη έπαιζε σε νέο έργο. Σ’ αυτό το νέο έργο, ο Κώστας Καραμανλής περιφερόταν νωχελικά, σιωπηλός, έχοντας αναθέσει μάλλον εν λευκώ την υστεροφημία του σε τυφλούς θαυμαστές του, οι οποίοι κυκλοφόρησαν και τα περίφημα σενάρια κάποιας δήθεν απόπειρας δολοφονίας του. Στο κενό της πολιτικής απουσίας του, γράφονταν σενάρια συνωμοσίας.

Ισως γι’ αυτό οι πρώτοι που έκαναν δηλώσεις μετά την ανακοίνωση της αποχώρησής του από την κοινοβουλευτική ζωή ήταν δυο λάτρεις της συνωμοσίας και κάθε είδους παραμυθιού εις βάρος της λογικής. Ο άνθρωπος που έχει αλληλογραφία με τον Ιησού, ο Βελόπουλος. Κι ο κυβερνητικός εταίρος του Αλέξη Τσίπρα, με τον οποίο πήγαιναν στα στρατιωτικά γυμνάσια και αγκαλιάζονταν περιπαθώς τα χρόνια των θριάμβων τους, ο Καμμένος. Δεν είναι ιδιαίτερα κολακευτικό να λυπούνται, επειδή αποχωρείς, δυο πολιτικοί οι οποίοι παρασιτούν στην ιδεολογία που υπηρέτησες.

*Την ίδια συγχαρητήρια παραίνεση, όπως ίσως θυμάστε, είχα απευθύνει και στον Αλέξη Τσίπρα όταν προκήρυξε τις εθνικές εκλογές που ήταν ορατό ότι θα τον απομάκρυναν από την εξουσία.

Νωχελικός πολιτισμός

Την ώρα που απονέμονται διάφορα λογοτεχνικά βραβεία από περιοδικά και ομάδες, τα κρατικά βραβεία βιβλίου της περασμένης χρονιάς, που έχουν αποφασιστεί από την ορισθείσα επιτροπή και παραδοθεί στο υπουργείο Πολιτισμού κανα δίμηνο, παραμένουν ακόμα στα συρτάρια. Ηδη αφορούσαν έργα του παρελθόντος όταν αποφασίστηκαν. Οταν ανακοινωθούν, θα είναι ακόμα πιο παλιά.

Η λογική του βραβείου, η ανάσυρσή τους και η εκ νέου πραγμάτευση των αισθητικών και των ιδεών τους υπονομεύεται από την αργοπορία. Γενικώς, στα θέματα του νεότερου πολιτισμού, το αρμόδιο υπουργείο κινείται νωχελικά και, συνήθως, ακολουθεί αντί να δημιουργεί τα γεγονότα (και δεν αναφέρομαι μόνο στην εμπλοκή με τους σπουδαστές δραματικών σχολών και τους ηθοποιούς έπειτα από τη δημοσίευση του Π.Δ. 85/2022, με το προσοντολόγιο). Λείπει το νεύρο, λείπει η παρεμβατικότητα.

Κι αυτό φαίνεται όχι μόνο στα μικρά θέματα (όπως το θέμα με τα βραβεία που προανέφερα) αλλά και στα μεγαλύτερα. Μου κάνει εντύπωση, π.χ., η διακριτικότητα απέναντι στις διοικήσεις των μεγάλων πολιτιστικών οργανισμών που εποπτεύει το υπουργείο (Μέγαρο Μουσικής, κρατικές σκηνές, Ελληνικό Φεστιβάλ κ.λπ.), η έλλειψη πίεσης αν μη τι άλλο για περισσότερο ανταγωνιστική δραστηριότητα. Η επανάπαυση στη ρουτίνα, που ως γνωστόν εχθρεύεται τις τέχνες και τον πολιτισμό.