Οταν τα τιτιβίσματα εκθέτουν… τους πολιτικούς

Το 2019 το Εφετείο της Νέας Υόρκης απεφάνθη πως ο λογαριασμός του τότε προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Twitter από τη στιγμή που χρησιμοποιείται για να κάνει αναρτήσεις σχετικές με την κυβερνητική πολιτική της χώρας, δεν θεωρείται ιδιωτικός χώρος και άρα απαγορεύεται κάποιος πολίτης να αποκλείεται (να μπλοκάρεται, κατά το κοινώς λεγόμενο) επειδή ασκεί το συνταγματικό δικαίωμα του ελεύθερου λόγου για να τον κριτικάρει. Η πολιτική και συνταγματική παράδοση των ΗΠΑ απέχει, βέβαια, από τη δική μας. Στην απόφαση εκείνη όμως είδαμε για πρώτη φορά ίσως να αποτυπώνεται και με νομική τεκμηρίωση ο ρόλος αυτών των μέσων στην πολιτική επικοινωνία. Κι ότι είναι, φυσικά, ένα φόρουμ στο οποίο οι πολιτικοί οφείλουν να είναι το ίδιο προσεκτικοί με οπουδήποτε αλλού, είτε αναρτούν πολιτικές διακηρύξεις είτε φωτογραφίες των κατοικιδίων τους.

Από ορθογραφικά και τυπογραφικά λάθη ως περιπτώσεις εξόφθαλμης άγνοιας γεωγραφίας κι ανάγνωσης στοιχείων ή ενσταντανέ που τους έφεραν σε δύσκολη θέση, οι έλληνες πολιτικοί δεν πάνε πίσω στις αστοχίες. Ενώ πολλοί δείχνουν ακόμη εντελώς ανεξοικείωτοι με τη χρήση τους. Οι περιορισμένοι χαρακτήρες ευνοούν, αρκετά, τους ατακαδόρους ενώ η ταχύτητα, η προσβασιμότητα, ο δωρεάν και προσωπικός χαρακτήρας του μέσου, έχουν εκθέσει κόσμο και κοσμάκη, με λάθη αθώα ή και άλλα, σαφώς πιο… αποκαλυπτικά του τρόπου με τον οποίο σκέφτονται κι επικοινωνούν μακριά από το λούστρο των ομιλιών και ανακοινώσεων που «χτενίζονται» από ειδικούς συνεργάτες.

Μνημειώδεις έχουν μείνει, για παράδειγμα, μερικές (συμπτωματικώς βραδινές) αναρτήσεις του Πάνου Καμμένου με σόκιν περιεχόμενο που έσπευσε να αποδώσει μετά σε κάποιο «παιδί», τα ξεσπάσματα του Παύλου Πολάκη, οι δημοσιοποιήσεις προσωπικών δεδομένων ή οι φωτογραφίες από το ψάρεμα σε περίοδο ελεγχόμενης αλιείας, η ανακοίνωση του Αλέξη Τσίπρα ότι φεύγει από τη Γαλλία για να πάει στο Στρασβούργο ή μια ολόκληρη σειρά κατεβασμένα tweet του προς τον Αχμέτ Νταβούτογλου, η αποσυρθείσα από την ενεργό πολιτική πρώην υπουργός που ανήρτησε σύνδεσμο για μια γρήγορη δίαιτα απώλειας λίπους, το tweet που αναπαρήγαγε ο Νίκος Παππάς με φράση που παρέπεμπε στο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα όταν έλαβε την παραίτηση πρώην διευθυντή της ΕΡΤ ή η ανάρτηση της Λιζ Τρας στην οποία μπέρδεψε τον Νίκο Δένδια με τον αοιδό Νίκο Βέρτη.

Παρέμβαση εισαγγελέα. Πέρα από τις γκάφες, δεν είναι λίγες οι αναρτήσεις που έχουν καταλήξει στη Δικαιοσύνη. Κι εκτός από τις προφανείς περιπτώσεις εξύβρισης, δυσφήμησης κ.λπ., υπάρχουν και οι πιο ενδιαφέρουσες. Ο Αδωνις Γεωργιάδης, για παράδειγμα, μανιώδης χρήστης των social media, ανέβασε προσφάτως στο Instagram φωτογραφίες από οικογενειακή επίσκεψη στο Αττικό Πάρκο από τις οποίες προέκυψε (χωρίς δική του υπαιτιότητα) παρέμβαση του εισαγγελέα προστασίας ζώων.

Οι αναρτήσεις στα social media ελέγχονται ενδελεχώς, επίσης, κάθε φορά που ερευνάται κάποιος για ποινικές υποθέσεις ή κάθε λογής παρατυπίες. Το πλέον πρόσφατο παράδειγμα είναι οι φωτογραφίες του κατηγορουμένου για την υπόθεση του Κολωνού με δεκάδες πολιτικά πρόσωπα σε περιόδους που, προφανώς, ούτε μπορούσαν να φανταστούν για τι πράξεις θα βρεθεί κάποτε αυτός να κατηγορείται. Ταυτόχρονα, τέτοιες τοξικές υποθέσεις γίνονται αφορμή για μάχη χαρακωμάτων μεταξύ των «ανεπίσημων» κομματικών στρατών με τους ψευδώνυμους λογαριασμούς. Που συχνά παρασέρνουν και τους επώνυμους, όπως τον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Χάρη Μαμουλάκη, που απέδωσε σε «λάθος συνεργατών» την αναπαραγωγή στο TikTok ανάρτησης με πολιτικό hashtag περί παιδεραστίας. Η τραγική ιστορία αυτή είχε, δυστυχώς, και «αντίποινα». Οταν, αργότερα, με την υπόθεση συνδέθηκε στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ, δυστυχώς ανώνυμοι, στην πλειοψηφία τους, στρατευμένοι λογαριασμοί «ανταπέδωσαν» με δικές του παλαιότερες αναρτήσεις που προέβαλλαν τις ευαισθησίες της κομματικής ηγεσίας.

Καλό θα ήταν, πάντως, οι πολιτικοί να θυμούνται πως τα κοινωνικά δίκτυα χρησιμεύουν στην πολιτική επικοινωνία, όχι απλώς ως κανάλια επικοινωνίας, αλλά και ως μέσα δημιουργίας δικτύου υποστηρικτών. Ο τρόπος, λοιπόν, που επικοινωνούν κόμματα και πολιτευτές μέσω αυτών αποκαλύπτει το πώς αντιλαμβάνονται την έννοια της πολιτικής παρέμβασης. Οι λέξεις μας και τα εργαλεία επικοινωνίας μας, άλλωστε, ακόμη κι αυτά που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τους αντιπάλους μας, εκθέτουν πρωτίστως εμάς τους ίδιους.