Το νήμα, ο πήχης και… ο λαγός

Τρίτο και τελευταίο «αθλητικό» Γλωσσίδι, αυτή τη φορά με όρους και εκφράσεις από τον χώρο του στίβου ή κλασικού αθλητισμού, κάποτε θεωρούμενου και βασιλιά των σπορ, πριν εκθρονιστεί από το ποδόσφαιρο. Κάποιες από τις μεταφορικές χρήσεις αυτών των εκφράσεων είναι παλαιότερες, ενώ άλλες έχουν σχετικά πρόσφατα ενταχθεί στον δημόσιο λόγο. Και πρώτα, οι παλαιότερες:

Στην τελική ευθεία. Με ρίζα στα τελευταία εκατό μέτρα των δρόμων ημιαντοχής και αντοχής, οπότε και κρίνεται η έκβαση μιας κούρσας. Κατ’ αναλογία, «στην τελική ευθεία» βρίσκεται ένα σχέδιο ή οτιδήποτε άλλο, όταν απομένουν λίγα μόνο βήματα για την ολοκλήρωσή του.

Στο νήμα. Αλλη έκφραση που προέρχεται από τους δρόμους. Οταν η κούρσα κρίνεται για λίγα εκατοστά, συχνά εδώ και αρκετά χρόνια και με τη βοήθεια του φώτο φίνις, όταν κάποιος κερδίζει ή χάνει με πολύ μικρή διαφορά. Κατ’ αναλογία, ακόμα και για εκλογές λέγεται ότι «κρίθηκαν στο νήμα» (λ.χ., πρόσφατα στη Σουηδία). Μιας και πιάσαμε όμως τα νήματα, υπάρχει και η έκφραση έκοψε το νήμα πρώτος, για να δηλώσει με πιο γλαφυρό τρόπο ότι κάποιος πρώτευσε, κέρδισε, είτε η διαπίστωση αφορά αγώνα δρόμου είτε ακόμα και εκλογική αναμέτρηση.

Να, όμως, και κάποιες εκφράσεις που έχουν ενταχθεί στο πολιτικό και άλλο λεξιλόγιο σχετικά πρόσφατα:

Πέρασε κάτω από τον πήχη. Με προέλευση τα άλματα εις ύψος και επί κοντώ. Για κάποιον που αποτυγχάνει στον στόχο που ο ίδιος έχει θέσει, που αποδεικνύεται λίγος, ανεπαρκής.

Βάζει πολύ ψηλά τον πήχη. Αντίστοιχης προέλευσης με τη προηγούμενη έκφραση, για κάποιον που έχει υψηλές βλέψεις ή φιλοδοξίες, που δεν αρκείται σε μια απλώς ικανοποιητική απόδοση ή στην απλή διαχείριση μιας κατάστασης.

Λειτούργησε σαν λαγός ή ανέλαβε τον ρόλο του λαγού ή τον χρησιμοποιούν σαν λαγό. Σχετικά πρόσφατη κι αυτή η έκφραση, με προέλευση από τους δρόμους μεσαίων και μεγάλων αποστάσεων. Ενας δρομέας τίθεται αρχικά επικεφαλής της κούρσας, δίνοντάς της ασυνήθιστα γρήγορο ρυθμό. Ο ίδιος αποσύρεται κάποια στιγμή εντελώς, αλλά οι συνθήκες είναι πλέον ευνοϊκές ώστε άλλοι δρομείς να επιτύχουν τους στόχους τους, ενδεχομένως και νέο ρεκόρ. Στην πολιτική για κάποιον που, αυτοβούλως ή κατά παραγγελία, λέει πρώτος κάτι δημοσίως και, ανάλογα με την υποδοχή που έχουν τα λεγόμενά του, ακολουθεί ή όχι  η εξαγγελία ενός μέτρου, μιας πολιτικής, κ.ο.κ.

Ελπίζω όσα ανέφερα να είναι αρκετά οικεία στον αναγνώστη. Κατά τα άλλα, είμαι βέβαιος ότι θα υπάρχουν και άλλες αθλητικογενείς εκφράσεις, λιγότερο γνωστές. Ή έστω, λιγότερο γνωστές σ’ εμένα. Στο κάτω κάτω, δεν είμαι, δα, και ο Καρπετόπουλος ή ο Πανούτσος.

Επιδόρπιο

Κάποτε είπαν στον Φρόιντ ότι, εκτός από τις δικές του θεωρίες, υπήρχαν και εκείνες του περίπου σύγχρονού του Καρλ Γιουνγκ, μαθητή του αρχικά. «Θυμάται κανείς ποιοι άλλοι ήταν μαζί με τον Κολόμβο όταν ανακάλυψε την Αμερική;», απάντησε εκείνος.