Ο αποχαιρετισμός ενός σπουδαίου φωτογράφου

Μπροστά από τον φακό του έχουν σταθεί από τον αργεντινό συγγραφέα Χόρχε Λουίς Μπόρχες και τον Ισπανό Μανουέλ Βάθκεθ Μπονταλμπάν έως τον βραβευμένο με Οσκαρ σκηνοθέτη Μάρτιν Σκορσέζε. Και το ενδιαφέρον του μπορεί να έχουν προσελκύσει εξίσου μια λιτανεία στην πατρίδα του τη Σικελία έως μια επίδειξη μόδας του οίκου Dolce & Gabbana. Το πορτφόλιό του, ύστερα από έξι δεκαετίες καριέρας, περιλαμβάνει περισσότερες από ένα εκατομμύριο φωτογραφίες, ενώ ο ίδιος έχει εκδώσει 70 και πλέον λευκώματα. Ο Φερντινάντο Σιάνα, όμως, ο πρώτος Ιταλός φωτογράφος που κέρδισε μια θέση στο πρακτορείο Magnum, θεωρεί ότι μετά βίας είναι 50 τα καρέ που αξίζουν. Και σε ηλικία 79 ετών αποφασίζει να αφήσει τη μηχανή του στο ράφι.

Η πρώτη του κάμερα ήταν δώρο από τον πατέρα του όταν ήταν 16 ετών. «Ηθελε να γίνω γιατρός ή μηχανικός. Ειλικρινά, δεν νομίζω ότι είχα ποτέ κλίση στη φωτογραφία, απλώς ήθελα να φύγω από τη Σικελία (σ.σ.: γεννήθηκε στην Μπαγκερία, κοντά στο Παλέρμο) και εκείνη την εποχή την αντιμετώπισα ως διαβατήριο», λέει στη βρετανική εφημερίδα «The Observer». Σε ηλικία 21 ετών, το 1965, εξέδωσε το πρώτο του λεύκωμα που είχε ως θέμα τις θρησκευτικές γιορτές στη Σικελία. «Αυτό το βιβλίο έχτισε την καριέρα μου. Σήμερα ξεφυλλίζω τις σελίδες του κι αναρωτιέμαι: Ποιος τράβηξε αυτές τις εικόνες; Ημουν πολύ νέος και αδαής. Ξέρετε, έμαθα να βγάζω φωτογραφίες με τα χρόνια – βασικά, απλώς τραβώντας τες».

Η διεθνής αναγνώριση ήρθε στα μέσα της δεκαετίας του 1980, όταν οι σχεδιαστές μόδας Dolce & Gabbana τον επέλεξαν για τις καμπάνιες τους, γεγονός που του έδωσε την οικονομική δυνατότητα να αφιερώνει χρόνο σε θέματα που τον ενδιέφεραν χωρίς να αγχώνεται για τον βιοπορισμό του, επιτρέποντάς του παράλληλα να διατηρήσει αναλλοίωτη την ταυτότητά του: να παραμείνει Σικελός στην καρδιά, όπως δηλώνει κι ο ίδιος, ανεξαρτήτως του θέματος που είχε να διαχειριστεί. «Δεν νομίζω ότι μπορώ να αλλάξω τον κόσμο με τις φωτογραφίες μου, αλλά πιστεύω ότι μια κακή εικόνα μπορεί να τον κάνει χειρότερο», λέει και εκτιμά ότι η φωτογραφία πέρασε μια ανεπανόρθωτη κρίση πριν από μερικές δεκαετίες, όταν σταματήσαμε να φτιάχνουμε οικογενειακά άλμπουμ. «Σήμερα όλοι βγάζουμε φωτογραφίες με τα κινητά μας τηλέφωνα. Μια σέλφι, όμως, δεν είναι αυτοπροσωπογραφία αλλά ένα είδος νεύρωσης. Μια στιγμιαία εικόνα που πρέπει να αντικατασταθεί αμέσως με μια άλλη. Και όλοι ξέρουμε τι συμβαίνει όταν κάτι χάνει την ταυτότητα που έχει καθορίσει την επιτυχία και την πολιτιστική του λειτουργία. Πεθαίνει», λέει ο εκτός των άλλων φανατικός θαυμαστής του Ανρί Καρτιέ Μπρεσόν. «Ολη μου τη ζωή έβγαζα φωτογραφίες. Είμαι σαν εκείνα τα σκυλάκια που περπατώντας έχουν αφήσει τις ακαθαρσίες τους στους δρόμους. Αλλά αν θέλετε πραγματικά να μάθετε την αλήθεια, τότε ναι, η λήψη φωτογραφιών μού έχει δώσει πολλή ευτυχία», καταλήγει.