103,5 εκατ. δολάρια για το Νομπέλ Ειρήνης του Μουράτοφ

Το Νομπέλ Ειρήνης που δημοπράτησε ο ρώσος δημοσιογράφος Ντμίτρι Μουράτοφ για να συγκεντρώσει χρήματα για παιδιά πρόσφυγες από την Ουκρανία πουλήθηκε για 103,5 εκατομμύρια δολάρια (σχεδόν 100 εκατ. ευρώ) καταρρίπτοντας το ρεκόρ για ένα Νομπέλ. «Ηλπιζα ότι θα υπήρχε τεράστια αλληλεγγύη», είπε ο Μουράτοφ μετά τη διαδικασία. «Αλλά δεν περίμενα ότι θα ήταν τόσο μεγάλη».

Προηγουμένως, το μεγαλύτερο ποσό που δόθηκε για την αγορά ενός μεταλλίου Νομπέλ ήταν το 2014, όταν ο Τζέιμς Γουότσον, που ανακάλυψε μαζί με συνάδελφό του τη δομή του DNA και βραβεύτηκαν με Νομπέλ το 1962, πούλησε το μετάλλιό του έναντι 4,76 εκατ. δολαρίων. Τρία χρόνια αργότερα, η οικογένεια του συμπαραλήπτη του, Φράνσις Κρικ, έλαβε 2,27 εκατομμύρια δολάρια σε δημοπρασία που διοργάνωσε η εταιρεία Heritage Auction, ο ίδιος οίκος που δημοπράτησε το μετάλλιο του Μουράτοφ τη Δευτέρα, Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων.

Ο Μουράτοφ, ο οποίος τιμήθηκε με το χρυσό μετάλλιο τον Οκτώβριο του 2021, βοήθησε στην ίδρυση της ανεξάρτητης ρωσικής εφημερίδας «Novaya Gazeta» και ήταν αρχισυντάκτης της έκδοσης όταν έκλεισε τον Μάρτιο εν μέσω καταστολής των δημοσιογράφων από το Κρεμλίνο και της δημόσιας διαφωνίας στον απόηχο της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η ιδέα του Μουράτοφ ήταν να δημοπρατήσει το βραβείο του, έχοντας ήδη ανακοινώσει ότι θα δωρίσει το χρηματικό έπαθλο των 500.000 δολαρίων σε φιλανθρωπικό σκοπό. Η ιδέα της δωρεάς, είπε, «είναι να δοθεί στα παιδιά πρόσφυγες μια ευκαιρία για ένα μέλλον».

Ο Μουράτοφ είπε ότι τα έσοδα θα διατεθούν απευθείας στη UNICEF και στις προσπάθειές της να βοηθήσει τα παιδιά που εκτοπίστηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αν τα έστελνε για να λιώσουν, τα 175 γραμμάρια χρυσού 23 καρατίων που περιέχονται στο μετάλλιο του Μουράτοφ θα άξιζαν περίπου 10.000 δολάρια. Το μετάλλιο πουλήθηκε σε άγνωστο πλειοδότη. Η δημοπρασία στη Νέα Υόρκη ήταν ζωηρή, με πολλά χειροκροτήματα. Οταν έγινε η τελική προσφορά, με δεκάδες εκατομμύρια δολάρια περισσότερα από την προηγούμενη, πολλοί στην αίθουσα εξέφρασαν την έκπληξή τους, συμπεριλαμβανομένου του Μουράτοφ.

Ερωτηθείς γιατί επέλεξε τη UNICEF ως αποδέκτη των κεφαλαίων, ο ρώσος δημοσιογράφος είπε: «Είναι κρίσιμο για εμάς ο οργανισμός αυτός να μην ανήκει σε καμία κυβέρνηση. Μπορεί να λειτουργήσει πάνω από κυβερνήσεις. Δεν υπάρχουν σύνορα για αυτό». Σε συνέντευξή του στο Associated Press πριν από τη δημοπρασία, πρόσθεσε ότι ανησυχεί ιδιαίτερα για τα παιδιά που έχουν μείνει ορφανά λόγω της σύγκρουσης στην Ουκρανία. «Θέλουμε να τους επιστρέψουμε το μέλλον τους», είπε. Τόνισε ότι είναι σημαντικό οι διεθνείς κυρώσεις που επιβλήθηκαν κατά της Ρωσίας να μην εμποδίσουν την ανθρωπιστική βοήθεια, όπως φάρμακα για σπάνιες ασθένειες και μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών, να φτάσει σε όσους έχουν ανάγκη. «Πρέπει να γίνει η αρχή, να γίνει παράδειγμα προς μίμηση, ώστε οι άνθρωποι να δημοπρατήσουν πολύτιμα υπάρχοντά τους για να βοηθήσουν τους Ουκρανούς», είπε ο Μουράτοφ σε βίντεο που κυκλοφόρησε από τη Heritage Auctions, η οποία διαχειρίστηκε την πώληση αλλά δεν παίρνει μερίδιο των εσόδων.

Ο Μουράτοφ μοιράστηκε το Νομπέλ Ειρήνης πέρυσι με τη δημοσιογράφο Μαρία Ρέσα από τις Φιλιππίνες. Οι δύο δημοσιογράφοι τιμήθηκαν για τις μάχες τους για τη διατήρηση της ελευθερίας του λόγου στις χώρες τους, παρά το γεγονός ότι δέχθηκαν επίθεση από τις κυβερνήσεις τους, ακόμη και απειλές για θάνατο.

Ο Μουράτοφ άσκησε έντονη κριτική για την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 και τον πόλεμο που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο η Μόσχα, ο οποίος προκάλεσε τη φυγή εκατομμυρίων Ουκρανών σε άλλες χώρες για ασφάλεια, δημιουργώντας τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι στη Ρωσία δέχονται ισχυρές πιέσεις από το Κρεμλίνο και ενίοτε γίνονται και στόχοι. Από τότε που ο Πούτιν ανέλαβε την εξουσία πριν από περισσότερο από δύο δεκαετίες, έχουν σκοτωθεί σχεδόν δώδεκα δημοσιογράφοι, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον τεσσάρων που είχαν εργαστεί για την εφημερίδα του Μουράτοφ. Τον Απρίλιο, ο Μουράτοφ είπε ότι δέχθηκε επίθεση με κόκκινη μπογιά ενώ επέβαινε σε ρωσικό τρένο.