«Η μοναξιά δημιούργησε τους ντετέκτιβ των κλασικών νουάρ»

Ο Ντρορ Μισάνι γεννήθηκε το 1975 στο προάστιο Χολόν του Τελ Αβίβ στο Ισραήλ και σήμερα είναι από τους πιο επιτυχημένους συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων. Η γραφή του κλασική, πλησιάζει εκείνη της Πατρίτσια Χάισμιθ ή του Πέτρου Μάρκαρη. Το «Τρεις» (μτφρ: Χρυσούλα Παπαδοπούλου, Κείμενα) είναι ένα μυθιστόρημα με ψυχολογικό βάθος, μια ενδελεχή σπουδή χαρακτήρων πάνω σε τέσσερα πρόσωπα. Τρεις γυναίκες κι έναν άντρα. Ενα φονικό βαλς απροσδόκητης έλξης και συναισθηματικής χειραγώγησης. Οση αντίφαση κι αν περιέχει το παραπάνω δίπολο, αποτελεί κύριο χαρακτηριστικό των ανθρώπων που θέλουν να είναι επιθυμητοί μέσα από το βλέμμα του άλλου. Η παγίδα του συγγραφέα στήνεται πάνω στο κατά πόσο είμαστε διαθέσιμοι τελικά να αγοράσουμε φτηνά μια πλάνη. Ο Ντρορ Μισάνι εξερευνά της προκαταλήψεις της κοινωνίας και τα εσωτερικά μας αδιέξοδα. Οταν κυκλοφόρησε, οι «Times» διάλεξαν το βιβλίο ως ένα από τα καλύτερα αστυνομικά μυθιστορήματα της χρονιάς.

ΕΡ: Ενώ ακόμη δεν έχει καταλαγιάσει η πανδημία, έρχεται η εισβολή και οι φόβοι των ανθρώπων για την καθημερινότητα αυξάνονται μαζί με τα προβλήματα. Πως ένας συγγραφέας μπορεί να λειτουργήσει σ’ ένα άμεσα μεταβαλλόμενο περιβάλλον;

ΝΜ: Ενα από τα κύρια χαρακτηριστικά της πανδημίας, ήταν όχι μόνο η αποξένωση από το γύρω περιβάλλον, αλλά για πολλούς και από τον εαυτό τους. Φανέρωσε ακόμη τη βία που κρύβουμε μέσα μας. Σε τέτοιες παρατεταμένες οριακές καταστάσεις, οι εσωτερικές πληγές βγαίνουν προς τα έξω ωμά. Η εισβολή και ο πόλεμος που μαίνεται ήδη πόσους μήνες είναι καταστροφή. Γυρίζουμε πίσω ολοταχώς, και αυτό το λέμε όλο και συχνότερα τελευταία. Δεν είμαι πολύ αισιόδοξος, γι’ αυτό και γράφω. Σκέφτομαι πως αυτές οι κρίσεις θα είναι η αλυσίδα που θα μας δένει και στη συνέχεια. Στους φοιτητές μου στο πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ τους λέω συχνά, γιατί το πιστεύω, πως λόγω των κατακλυσμιαίων γεγονότων που συμβαίνουν, υπάρχει ένας σοβαρός κίνδυνος για τον συγγραφέα: να παρασυρθεί και να αναπαραγάγει τις πολυάριθμες ειδήσεις ως έχουν. Το ζητούμενο για μένα είναι να υπάρχει στα βιβλία μια λεπτή αντανάκλαση των γεγονότων εντός μυθοπλαστικού πλαισίου. Στο «Τρεις» θίγονται ζητήματα όπως η μετανάστευση, η βία κατά των γυναικών, αλλά μ’ έναν έμμεσο τρόπο που υπογραμμίζει τα προβλήματα θέλω να πιστεύω. Μέσα από τις διακλαδώσεις των προσωπικών στιγμών, πολλές φορές αντιφατικών, των πρωταγωνιστών.      

ΕΡ: Η μεγάλη επιτυχία της ισραηλινής σειράς «Fauda» στο Νέτφλιξ επηρέασε ενδεχομένως την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή στον ευρύτερο τομέα της αστυνομικής λογοτεχνίας στη χώρα σας, όπως και τα μυθιστορήματά σας;

ΑΠ: Σαφώς και επηρέασε. Αν και τα μυθιστορήματά μου κινούνται αρκετά μακριά από τη συλλογιστική του «Fauda». Αναγνωρίζω πως η σειρά ανέπτυξε εξαιρετικά επιδραστικούς χαρακτήρες, πότε ήταν «καλοί», πότε «κακοί» – και αυτό, ξέρετε, είναι δείγμα ικανής σεναριακής δουλειάς – αλλά υπάρχει κι ένας έξτρα λόγος επιτυχίας εδώ: οι διαμάχες των συνόρων και η Γάζα παραμένουν εξαγώγιμο προϊόν για τη χώρα μου και είναι μια κατάσταση όπου Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι αναγνωρίζουν αμέσως. Αρα το κοινό στην προκειμένη περίπτωση ήταν ήδη έτοιμο. Οι ιστορίες μου, όπως και άλλων συναδέλφων, κινούνται περισσότερο στην περιφέρεια. Είναι πιο κοντά στο αστικό δράμα των πόλεων. Στα εσωτερικά αδιέξοδα των μεσαίων στρωμάτων. Οταν ξεκίνησα να γράφω, αποφάσισα πως τις ιστορίες που με ενδιαφέρουν περισσότερο δεν τις συναντάς εύκολα στην τηλεόραση ή στα ειδησεογραφικά σάιτ.

ΕΡ: Ποια στοιχεία συντάσσουν τον λογοτεχνικό σας κόσμο;

ΑΠ: Ανήκω, θέλω να πιστεύω, σε δύο διακριτά ρεύματα που δεν είχαν συναντηθεί στο παρελθόν: στη μοντέρνα ισραηλινή λογοτεχνία και στην παράδοση της παγκόσμιας αστυνομικής λογοτεχνίας από τον Πόε μέχρι τη Χάισμιθ και τους σημερινούς. Αυτές οι δύο τάσεις, αν μπορούμε να το πούμε έτσι χοντρικά, συνυπάρχουν μέσα μου. Επειδή υπήρξα για αρκετά χρόνια επιμελητής εκδόσεων και κριτικός λογοτεχνίας, διάβασα πολύ αστυνομική λογοτεχνία, είπα μέσα μου γιατί να μη στήσω το σκηνικό της δικής μου αφήγησης στην περιοχή όπου γεννήθηκα και στους δρόμους που μεγάλωσα. Αν και ξεκίνησα από ποιητής, μάλιστα είχα μεταναστεύσει στο Παρίσι για να… γράψω, έτσι ρομαντικά το σκεφτόμουν τότε, στη πορεία με κέρδισαν η κριτική, η μετάφραση, η επιμέλεια και στο τέλος η ίδια η πεζογραφία. Τα στοιχεία που με περιέχουν έχουν να κάνουν κυρίως με την εκδοτική μου ενασχόληση, όπως και τα διαβάσματά μου.

ΕΡ: Ποιες ήταν οι αφορμές πίσω από το «Τρεις»;

ΑΠ: Υστερα από τρία μυθιστορήματα ήθελα να αποδώσω την αίσθηση της βίας ή και του θανάτου κυρίως με τρόπο διαφορετικό. Μέσα από μια σχεδόν φυσική ροή γεγονότων και παράξενων συναντήσεων. Πολλά από τα σύγχρονα αστυνομικά ξεκινούν τυποποιημένα. Το σοκ που θέλουν να βγάλουν προς τα έξω μοιάζει τεχνητό. Λίγο πριν ξεκινήσω το γράψιμο, πέθανε ο πατέρας μου ξαφνικά. Ετσι μου δημιουργήθηκε η ανάγκη να μιλήσω για εκείνο που δεν είσαι προετοιμασμένος να σου συμβεί. Γι’ αυτό τον λόγο αφηγούμαι από την πλευρά των θυμάτων. Επίσης στο «Τρεις» θέλω από τον αναγνώστη να μάθει τους πρωταγωνιστές. Να εισέλθει στην καθημερινότητά τους. Να μην είναι τα θύματα χαρακτήρες-φαντάσματα. Εφτιαξα τη δομή γύρω από τρεις γυναίκες κι έναν άντρα, με σκοπό να μην καταλάβει ο αναγνώστης από την αρχή προς τα πού πηγαίνει το πράγμα. Ο θύτης, ο Γκιλ, είναι ένας άντρας σχεδόν αόρατος, συνηθισμένος. Φαινομενικά δεν έχει καμία διαταραχή. Εχει όμως ένα όπλο: την πειθώ. Φτιάχνει αμέσως γύρω από τις γυναίκες ένα τείχος εμπιστοσύνης και οικειότητας. Σε ένα υπό κατάρρευση περιβάλλον φαντάζει ως ο ιδανικότερος δότης. Μια κινούμενη παγίδα, όπου πάνω του μπορεί να προβάλλει ό,τι θέλει ο καθένας.

ΕΡ: Το βιβλίο είναι μια δυνατή σπουδή χαρακτήρων. Πώς τους σμιλέψατε;

ΑΠ: Είναι μαγικό το πώς συμβαίνει κάθε φορά. Κλέβω κομμάτια από ανθρώπους που συναντώ, δεν είναι ανάγκη να είναι φίλοι μου, και από τον εαυτό μου. Το δεύτερο είναι πολλές φορές εξοντωτικό. Παράδειγμα, η πρώτη γυναίκα, η Ορνα, είναι μια εξόχως πληγωμένη ύπαρξη. Ο σύζυγός της έχει σταματήσει να την αγαπά. Νιώθει τρομερά ελλιπής και ανάξια συναισθημάτων. Ο εσωτερικός της κόσμος τεμαχίζεται. Η άλλη, η Εμίλια, είναι μετανάστρια. Δεν ξέρει τη γλώσσα και αισθάνεται αβοήθητη. Μέσα της είναι μια έρημη χώρα. Γυναίκες που παλεύουν να υπάρξουν και να μην αφεθούν. Να φύγουν από το τέλμα που τις κυκλώνει. Από τον κλοιό της απομόνωσης που, ξέρετε, έχει πολλά επίπεδα.     

ΕΡ: Η μοναξιά είναι ένας ύπουλος εχθρός;

ΑΠ: Πιστεύω πως είναι πολύ ύπουλος αντίπαλος και στην εποχή μας ακόμη περισσότερο. Μάλιστα το να διερευνήσω τη μοναξιά ήταν και ένα από τα κίνητρα για να γράψω το μυθιστόρημα. Ποια τα όριά της και πώς ενδεχομένως εξοντώνει τον άνθρωπο. Θα μπορούσα να προσθέσω πως η μοναξιά και με την υπαρξιακή της έννοια ήταν ο λόγος που άρχισαν να σκιαγραφούνται οι εμβληματικοί ντετέκτιβ στα κλασικά αστυνομικά μυθιστορήματα. Για πολλούς ανθρώπους εκείνο που τους τρομάζει περισσότερο είναι οι ακραίες αλλαγές που συντελούνται καθημερινά. Χάνονται οι σταθερές του παρελθόντος και αρκετός κόσμος δεν μπορεί να ακολουθήσει.

ΕΡ: Πείτε μας για το πώς κατασκευάσατε τη δομή του βιβλίου. Είναι κυκλική και αναπτύσσει μια υπνωτική σχεδόν αγωνία.

ΑΠ: Πράγματι, είναι κυκλική. Σχεδιάζω πάντα τη δομή από την αρχή μέχρι το τέλος, πριν καν ξεκινήσω να γράψω. Φτιάχνω έναν χάρτη, μια λεπτομερή κάτοψη του έργου και στην πορεία απλώνεται πάνω του η όποια αρχική έμπνευση μπορεί να είχα. Διότι μόνο αυτή δεν σε φτάνει κάπου. Θα έλεγα είμαι περισσότερο κατασκευαστικός τύπος συγγραφέα. Μέσα από το πλάνο θα ξεπηδήσουν τα αισθήματα και οι φωνές των πρωταγωνιστών μου. Κατοικώ μέσα στους πρωταγωνιστές μου και προσπαθώ να φέρω τους αναγνώστες στη ζωή τους. Μέσα από το κατά πόσο καλά γίνεται, αναδύεται και η αλήθεια της αφήγησης κάθε φορά.

{1BSYG}Ντρορ Μισάνι{1BSYG}{CR}{2BTIT}«Τρεις»{2BTIT}{CR}{3BEKD}Μτφρ: Χρυσούλα {LF}Παπαδοπούλου, Εκδ.: Κείμενα{CR}Σελ.: 384, {3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 19 ευρ{4BTIM}ώ