“Η διαδικασία εξυπηρετεί… σκοτεινούς σκοπούς” και άλλα συνωμοσιολογικά

Η 22η απογραφή πληθυσμού ξεκίνησε και μαζί με αυτή άρχισαν και τα ευτράπελα, καθώς οι απογραφείς έχουν να αντιμετωπίσουν όχι μόνο την αγένεια αλλά και την αρνητική στάση κάποιων, οι οποίοι αρνούνται να απογραφούν – ακόμη και ηλεκτρονικά – πιστεύοντας πως η διαδικασία εξυπηρετεί άλλους… σκοτεινούς σκοπούς. Τις τελευταίες ημέρες τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν κατακλυστεί από σχόλια αρνητών της απογραφής. Πρόκειται για πολίτες, οι οποίοι – κατά το πρότυπο των αρνητών κορωνοϊού / εμβολίου κ.ο.κ. – δεν δέχονται να συμμετέχουν στη διαδικασία, αφού, όπως υποστηρίζουν, δεν γίνεται για στατιστικούς λόγους, προτρέποντας και άλλους να μη δώσουν κανέναν προσωπικό τους στοιχείο και να μη συμπληρώσουν τα ερωτηματολόγια.

Μάλιστα, δεν είναι λίγοι εκείνοι που συνδέσουν τη διαδικασία με το έτερο αγαπημένο ζήτημα των συνωμοσιολόγων – τον εμβολιασμό, πιστεύοντας πως η απογραφή είναι το «δόλωμα» για να εντοπιστούν οι αντιεμβολιαστές: «Καρατσεκάρισμα για ελέγχους ανεμβολίαστων ώστε κατόπιν θα αποστέλλονται κοινωνικοί λειτουργοί πιθανά δικηγόροι, αστυνομία», αναφέρει ένα από τα πολλά σχόλια στο Διαδίκτυο. Οι εκπρόσωποι της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, από την πλευρά τους, κάνουν λόγο για ακραία συμπεριφορά μιας μειοψηφίας.

ΛΑΘΗ, ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ, ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ. Κι αν νομίζει κανείς πως τέτοια ευτράπελα συμβαίνουν μόνο στη φετινή απογραφή κάνει μεγάλο λάθος. Αρκεί μια ματιά στο ειδικό λεύκωμα της ΕΛΣΤΑΤ, που είναι αφιερωμένο στις απογραφές του ελληνικού κράτους από το 1821 μέχρι σήμερα. Μέσα από τις σελίδες του θα διαπιστώσει πως όλες οι απογραφικές διαδικασίες, εκτός από τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά, είχαν και αρκετά παραλειπόμενα. Λάθη, καθυστερήσεις, δυσπιστία, παραλείψεις, ακόμα και ακραία φυσικά φαινόμενα στιγμάτισαν – ανάλογα με την περίοδο – τις προηγούμενες απογραφές.

Το 1853 πραγματοποιήθηκε η τέταρτη απογραφή του ελληνικού πληθυσμού, που κράτησε αρκετούς μήνες και μάλιστα η διάρκειά της ήταν διαφορετική για κάθε περιοχή της Ελλάδας. Ο συνολικός πληθυσμός της χώρας (1.042.527) δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το 1854, ωστόσο, ήταν κατά 7.000 υψηλότερος του πραγματικού (1.035.527), λόγω σφάλματος στην άθροιση του πληθυσμού Αιτωλίας και Ακαρνανίας.

Απογραφή διεξήχθη και τον Μάρτιο του 1861, παρ’ όλα αυτά σε ορισμένες περιοχές η έναρξή της καθυστέρησε. Για παράδειγμα, στον Δήμο Ηλιδας στην Ηλεία (περιοχή Γαστούνης), η διαδικασία ξεκίνησε στις 9 Απριλίου. Σε Αθήνα και Πειραιά, τα οικογενειακά απογραφικά δελτία διανεμήθηκαν από όργανα της τάξης και συμπληρώθηκαν από τους απογραφομένους. Καθιστώντας την, μάλλον, την πρώτη αυταπογραφή! Στην υπόλοιπη χώρα, σύμφωνα με το λεύκωμα της ΕΛΣΤΑΤ, οι απογραφικές επιτροπές περνούσαν από όλα τα σπίτια και κατέγραφαν σε ειδικά βιβλία όσους και όσα μετρούσαν. Οι επιτροπές αυτές αποτελούνταν από τον δήμαρχο ή τον δημαστυνόμο ή τον ειδικό πάρεδρο και φυσικά τον… ιερέα. Μάλιστα, όπως εξηγούν στελέχη της Αρχής, ο τοπικός ιερέας και ο δάσκαλος πραγματοποιούσαν παράλληλες απογραφές και τα αποτελέσματα παραδίδονταν στον νομάρχη, ο οποίος τα συνέκρινε και εάν έβρισκε διαφορές έδινε εντολή να ξαναγίνει η διαδικασία από την αρχή.

Τα πρώτα αριθμητικά δεδομένα του 1879, εξάλλου, δεν ανταποκρίνονταν πλήρως στον πραγματικό πληθυσμό, καθώς σε κάποιες επαρχίες οι απογραφικές επιτροπές απέγραψαν και τους απόντες, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλος αριθμός διπλοαπογραφέντων. Αυτή, μάλιστα, ήταν η… χαριστική βολή στην εμπιστοσύνη του κοινού στα αποτελέσματα της απογραφής, παρά τη μεγάλη προσπάθεια που κατέβαλε το υπουργείο Εσωτερικών να διορθώσει τα σφάλματα αυτά.

Η 10η απογραφή διεξήχθη στις 5 και 6 Οκτωβρίου 1896. Η επεξεργασία των δελτίων της, όμως, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, λόγω πυρκαγιάς, το 1897, στο κτίριο όπου φυλασσόταν. Επρόκειτο για το Μέγαρο Μελά, στη νοτιοανατολική γωνία της τότε πλατείας Λουδοβίκου (σημερινής πλατείας Δημαρχείου / Κοτζιά), στην οποία βρισκόταν επίσης το Κεντρικό Ταχυδρομείο και Τηλεγραφείο Αθηνών.

Ο ΚΑΚΟΣ ΜΑΣ Ο ΚΑΙΡΟΣ. Η επιλογή της εποχής για τη διενέργεια της δεύτερης απογραφής για τον 20ο αιώνα, το 1913, αποδείχτηκε ατυχής. Κι αυτό γιατί πλημμύρες ποταμών αλλά και χιονιοπτώσεις επέβαλαν σε λίγες κοινότητες τη διενέργειά της μία εβδομάδα αργότερα. Παράλληλα, η μετακίνηση βοσκών σε πεδιάδες και το μάζεμα της ελιάς, που εκείνη τη χρονιά είχε μεγάλη παραγωγή, εκτός από τις δυσκολίες καταγραφής όσων μετακινούνταν, προκάλεσε αλλοίωση του πληθυσμού σε ορισμένες κοινότητες.