«Πρέπει να συνεχίσουν την παράσταση χωρίς την “Αντζι” στη σκηνή»

Πασκάλ Τιμπό

Γαλλία

Ανταποκριτής της γαλλικής ραδιοφωνίας RFI

Ζακ Σιράκ, Νικολά Σαρκοζί, Φρανσουά Ολάντ, Εμανουέλ Μακρόν: με τέσσερις γάλλους προέδρους συνεργάστηκε η Ανγκελα Μέρκελ στα 16 χρόνια της θητείας της στην καγκελαρία της Γερμανίας. Η δημοτικότητά της στη Γαλλία ήταν συνήθως μεγαλύτερη από τη δημοτικότητα των προέδρων. Η καγκελάριος είναι η κατεξοχήν ενσάρκωση της Γερμανίας. Η εικόνα της Μέρκελ είναι ένα μείγμα φόβου, απόρριψης και θαυμασμού. Για τους ακροδεξιούς εξτρεμιστές η καγκελάριος παρέδωσε το 2015 τη χώρα της και την Ευρώπη στο Ισλάμ. Για άλλους, η Μέρκελ με την υποδοχή εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων έσωσε την τιμή της Ευρώπης. Στην Αριστερά κάποιοι στιγματίζουν τα κοινωνικά προβλήματα και τη φτώχεια στη Γερμανία, προηγουμένως στην ευρωκρίση στιγμάτιζαν τον εγωισμό μιας υπεροπτικής δύναμης στην Ευρώπη.

Αλλά με τη γαλλογερμανική πρωτοβουλία του 2020 για τη θέσπιση του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανασυγκρότησης και την κοινή ανάληψη χρεών στην ΕΕ διόρθωσε εν τέλει αυτή την εικόνα. Τώρα η Γαλλία πρέπει να επανασυντονιστεί με ένα νέο πρόσωπο στο Βερολίνο. Με τον Ολαφ Σολτς είτε τον Αρμιν Λάσετ στην καγκελαρία δεν αναμένεται τομή στις διμερείς γαλλογερμανικές σχέσεις και στην ευρωπαϊκή πολιτική. Ο μεγαλύτερος φόβος στο Παρίσι είναι να τραβήξουν σε μάκρος οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης στον σημαντικότερο εταίρο. Μια Γερμανία παραλυμένη από τις διαβουλεύσεις σχηματισμού κυβέρνησης θα είναι μειονέκτημα και για τη γαλλική προεδρία στην ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2022.

Μελίσα Εντι

Ηνωμένες Πολιτείες

Ανταποκρίτρια της εφημερίδας «The New York Times»

Για πολλούς μήνες οι Γερμανοί έδειχναν να έχουν δυσκολία να φανταστούν ότι θα μπορούσε να τους κυβερνά κάποιος άλλος από τη Μέρκελ. Μόλις τον Σεπτέμβριο τα κόμματα και οι υποψήφιοι μπήκαν σε έναν πραγματικό, εντατικό προεκλογικό αγώνα που, για τα αμερικανικά δεδομένα, με… φεστιβάλ ύπνου – διακρίνεται μόνο για το πόσο ανιαρός ήταν. Σαν να ξέχασαν οι Γερμανοί τι σημαίνει προεκλογικός αγώνας έπειτα από τρεις εκλογικές αναμετρήσεις, στις οποίες ζητούμενο ήταν με τι ποσοστό θα κερδίσει η Μέρκελ. Τώρα οι Γερμανοί διαπιστώνουν ότι η παράσταση πρέπει να συνεχιστεί ακόμη και χωρίς την «Αντζι» στη σκηνή. Ζητούμενο των καιρών είναι νέες ιδέες και ερεθίσματα. Στην εξωτερική πολιτική, στην ψηφιακή εποχή, είτε στον ρόλο της στην Ευρώπη, η Γερμανία χρειάζεται ανανέωση. Οι Γερμανοί δεν επιτρέπεται να κλείνουν τα μάτια σε προβλήματα όπως το διευρυνόμενο χάσμα στην Ευρώπη και στην κοινωνία, το έλλειμμα καινοτομίας και η τεχνολογική υστέρηση της εγχώριας βιομηχανίας.

Με το μέγεθος και την ισχύ της οικονομίας της, στη Γερμανία αναλογεί ένας ηγετικός ρόλος στην Ευρώπη και στον κόσμο, τον οποίο συχνά στα τελευταία 16 χρόνια δεν θέλησε να αποδεχτεί, διότι η ανάληψή του είναι συνδεδεμένη με τη λήψη δυσάρεστων αποφάσεων και την ανάληψη ευθύνης για άλλους. Η κατανόηση αυτής της αποστολής και η αποδοχή της από τον γερμανικό λαό αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες και καθοριστικές προκλήσεις για τον/την επόμενο/η καγκελάριο της Γερμανίας.

Λότα Λούντμπεργκ

Σουηδία

Συγγραφέας – ανταποκρίτρια σουηδικών ΜΜΕ

Το ενδιαφέρον της Σουηδίας για τις γερμανικές εκλογές δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερο. Αφενός, κυριαρχεί ο φόβος ότι με την αποχώρηση της Μέρκελ θα αποδυναμωθεί η Ευρώπη. Ποιος θα μπορούσε να την αντικαταστήσει με το ίδιο ειδικό βάρος που έχει η Μέρκελ με 16 χρόνια στην καγκελαρία;

Αφετέρου, οι σουηδοί Σοσιαλδημοκράτες παρακολουθούν με μεγάλη ικανοποίηση την άνοδο του SPD, έχουν αιφνιδιαστεί με την απρόσμενη πορεία του Ολαφ Σολτς. Περιμένουν τη νίκη του και ελπίζουν να περάσει και στη Σουηδία ο «αέρας Σολτς». Και οι Πράσινοι που συγκυβερνούν στη Σουηδία αλλά κινδυνεύουν να κοπούν στο πλαφόν του 4%, περιμένουν ούριο άνεμο από την άνοδο των Πρασίνων της Γερμανίας. Με την τρικομματική κυβέρνηση μετά τις εκλογές θα αποκτήσει και η Γερμανία σκανδιναβικές συνθήκες πολυκομματικών κυβερνήσεων.

Η Μέρκελ προφύλαξε την Ευρώπη από έναν πόλεμο πάνω από μία φορά. Υπερασπίστηκε σθεναρά τη δημοκρατία, την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, συγκρουόμενη με αυταρχικούς ηγέτες, Πούτιν, Τραμπ, Ερντογάν, Σι, Ορμπαν. Οταν έριξε το σύνθημα «θα τα καταφέρουμε», στη Σουηδία λέγαμε «ανοίγουμε τις καρδιές μας». Ενδιαφέρουσα παράμετρος: με τη θητεία της Μέρκελ στην καγκελαρία άλλαξε προς το θετικό και η εικόνα της Γερμανίας στη Σουηδία. Παλαιότερα το στερεότυπο για τη Γερμανία ήταν: αυτοκινητόδρομοι, ξινό λάχανο και Χίτλερ. Τώρα δίνουν τον τόνο το ποδόσφαιρο, το πολυπολιτισμικό Βερολίνο και η Ανγκελα Μέρκελ.

Γιάτσεκ Λέπιαρτς

Πολωνία

Πρώην ανταποκριτής στο Βερολίνο, συνεργάτης της Deutsche Welle στη Βαρσοβία

Για την Πολωνία, η Γερμανία είναι οικονομικά και πολιτικά χώρα – κλειδί. Από την άνοδο στην εξουσία του συντηρητικού, εθνικιστικού κόμματος PiS ενισχύθηκαν οι εντάσεις μεταξύ Βαρσοβίας και Βερολίνου. Η Γερμανία είναι για την πολωνική Δεξιά ο αποδιοπομπαίος τράγος για όλες τις διενέξεις με τις Βρυξέλλες. Η κυβέρνηση ασκεί κριτική στην Ανγκελα Μέρκελ, μολονότι έδειξε κατανόηση και συμβιβαστική διάθεση με την Πολωνία. Οι κυβερνώντες στη Βαρσοβία ανησυχούν, διότι δεν έχουν κανένα φαβορί στις εκλογές.

Οι Πράσινοι; Δεν θα είχαν αντίρρηση να γίνει καγκελάριος η Μπέρμποκ: έχει κριτική θέση για τον αγωγό Nord Stream 2 και δεν απορρίπτει τις αποζημιώσεις για τα θύματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ομως έχει καθαρή θέση σε θέματα κράτους δικαίου. Ο Λάσετ; Με την επίσκεψή του πρόσφατα στη Βαρσοβία πήρε πόντους, δείχνοντας μεγάλο σεβασμό στην πολωνική ιστορία και υποστηρίζοντας τον διάλογο μεταξύ Πολωνίας και ΕΕ. Είναι και πιστός καθολικός. Είναι όμως Χριστιανοδημοκράτης και λείπει στην Πολωνία η εμπιστοσύνη στους Χριστιανοδημοκράτες. Ο Σολτς; Οι Σοσιαλδημοκράτες, από τη δεκαετία του ’80, απορρίπτονται στην Πολωνία ως φιλορώσοι.

Ο Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, ηγέτης του PiS, και οι συνεργάτες του θα στηθούν με αγωνία μπροστά στις τηλεοράσεις για το αποτέλεσμα των εκλογών την Κυριακή. Ενα είναι βέβαιο: όποια και να είναι η έκβαση των εκλογών, για την πολωνική Δεξιά ο νέος καγκελάριος θα παραμείνει «μαύρο πρόβατο».

Ρομπ Σάβελμπεργκ

Ολλανδία

Ανταποκριτής της εφημερίδας «De Telegraaf» στο Βερολίνο

Ο προεκλογικός αγώνας στη Γερμανία δεν είναι πραγματικά «σέξι». Οι υποψήφιοι για τη διαδοχή της Ανγκελα Μέρκελ μετά τη μακρά παραμονή της στην καγκελαρία έχουν ελάχιστη γοητεία και ακτινοβολία. Προφανώς, εξαιτίας ίσως και του μοιραίου ιστορικού παρελθόντος, οι Γερμανοί αποστρέφονται έναν ηγέτη με τεστοστερόνη και πυγμή. Ωστόσο, πρόκειται για το μέλλον της μεγαλύτερης χώρας στην ΕΕ, με την ισχυρότερη οικονομία στην ευρωζώνη. Αυτή η Γερμανία κρύβει την ισχύ της, προτιμά να παίζει τον ηγετικό της ρόλο στην Ευρώπη μέσω των Βρυξελλών. Στην Ολλανδία προσδοκούν ότι η Γερμανία θα ακολουθήσει μια πορεία «όπως μέχρι τώρα». Περιμένουν ότι η ισχυρή, εξαγωγική γερμανική οικονομία θα σύρει την ευρωπαϊκή ατμομηχανή μετά την πανδημία κορωνοϊού. Ελπίζουν ότι η ανάπτυξη δεν θα ανακοπεί από πρόσθετες κρίσεις.

Αλλά πολλά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά: Τι θα συμβεί με την αποχώρηση της Μέρκελ; Θα κυβερνήσουν και οι διάδοχοί της χωρίς να εμπλακούν σε σκάνδαλα; Θα διαχειριστούν με ηρεμία και σιγουριά τις επόμενες κρίσεις; Θα παραμείνει η Γερμανία μια φιλευρωπαϊκή χώρα; Ή θα μπει σε φάση εσωστρέφειας και ενασχόλησης με τον εαυτό της; Οι απαντήσεις σε όλα αυτά θα δοθούν μετά τις εκλογές.

Γκάι Τσέιζαν

Βρετανία

Ανταποκριτής της εφημερίδας «Financial Times» στο Βερολίνο

Η εικόνα από αυτόν τον προεκλογικό αγώνα που θα μείνει χαραγμένος στη μνήμη μου είναι η φωτογραφία του Ολαφ Σολτς στο μαγκαζίνο της εφημερίδας «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ» (SZ) με τα χέρια ενωμένα στους δείκτες και αντίχειρες, το σήμα κατατεθέν της Μέρκελ. Αυτή η φωτογραφία ανέδειξε τον πυρήνα της εκλογικής αναμέτρησης. Ολοι προσπαθούν να προσεταιριστούν την πολιτική κληρονομιά της Μέρκελ, να σταθούν ισάξια δίπλα σε μια γυναίκα που κυβέρνησε καλά επί 16 χρόνια τη Γερμανία και χαίρει ακόμη δημοτικότητας, την οποία οι περισσότεροι πολιτικοί ούτε να ονειρευτούν μπορούν. Ο Αρμιν Λάσετ, υποψήφιος καγκελάριος της Χριστιανικής Ενωσης, θα μπορούσε δικαιωματικά να είναι ο κληρονόμος της Μέρκελ. Υποστήριζε σθεναρά την καγκελάριο, ακόμα και όταν δεχόταν ομαδικά πυρά στην προσφυγική κρίση, υπόσχεται τη συνέχεια μιας πολιτικής «του μέτρου και του Κέντρου». Η Αναλένα Μπέρμποκ, υποψήφια καγκελάριος των Πρασίνων, επαινεί τη Μέρκελ ως πρότυπο για τις νέες γυναίκες που θέλουν να δραστηριοποιηθούν πολιτικά.

Ο Ολαφ Σολτς, ωστόσο, κατάφερε καλύτερα από όλους να αυτοπροβληθεί ως διάδοχος της Μέρκελ. Το περιεχόμενο της πρότασής του στους ψηφοφόρους δεν ηχεί όπως της Μέρκελ – σταθερές συντάξεις, μεγαλύτερη προσφορά κοινωνικής κατοικίας, αύξηση του κατώτατου ωρομισθίου -, αυτά δεν ανήκουν στην παραδοσιακή πολιτική της Χριστιανικής Ενωσης, αλλά διαθέτει βασικά χαρακτηρολογικά στοιχεία της Μέρκελ – σταθερότητα, ψυχραιμία, ηρεμία. Και οι ψηφοφόροι το εισπράττουν.

Επισκέφτηκα πολλές προεκλογικές εκδηλώσεις του Σολτς και πάντα με αιφνιδίαζαν οι αντιδράσεις των πολιτών. Στη Βρετανία θα απαξιωνόταν ως ανιαρός, στυφός, χωρίς χάρισμα και συναίσθημα. Οι βρετανοί ψηφοφόροι θέλουν πολιτικούς με ακτινοβολία και ένα καλό αφήγημα. Αλλά οι Γερμανοί θέλουν άλλα. Θέλουν το γερμανικό καράβι σε ήρεμα νερά, θέλουν η μετάβαση από την εποχή Μέρκελ στη νέα εποχή να μην αποσταθεροποιήσει τη χώρα. Και ο Σολτς δείχνει να είναι εκείνος που το διασφαλίζει.

Το SPD κατάφερε να εμφανιστεί ως το κόμμα της συνέχειας. Μοιάζει με θαύμα, αν συνυπολογιστεί ότι επί 16 χρόνια κυβερνούσε τη Γερμανία μια συντηρητική καγκελάριος. Κι αυτό είναι αξιόλογη επιτυχία.