Το βάρος των ιστορικών αποσκευών

Αναρωτιέμαι αν όλοι αυτοί, που σήμερα δυσαρεστούνται ή σκανδαλίζονται από την παρουσία του Ελπιδοφόρου σε μια τουρκική τελετή στη Νέα Υόρκη, θα ήθελαν να δουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο να μετακομίζει κάπου στην Ελλάδα. Κάπου καλά, βεβαίως! Ας πούμε, σε ένα ωραίο σημείο στο Αγιον Ορος – αν και αυτό έχει το μειονέκτημα ότι δεν θα επιτρεπόταν η πρόσβαση στις γυναίκες. Ακόμη καλύτερα ίσως αν μετακόμιζε σε μια από αυτές τις ωραίες, παλιές βίλες που βλέπεις ακόμη να υπάρχουν στο Ψυχικό. Γιατί όχι στο Μέγαρο Μουσικής; Που έχει τόσο μεγάλους και άδειους χώρους! Ή στο Κέντρο Πολιτισμού του Νιάρχου, μαζί με τη Λυρική και τη Βιβλιοθήκη. Ξέρω κι εγώ; Οπουδήποτε βολεύονται και τους αρμόζει. (Ως προς τη βίλα στο Ψυχικό, έχω υπ’ όψιν εκείνη στην οποία διέμενε ο Χριστόδουλος. Είναι ιδιοκτησία της Αρχιεπισκοπής και, φαντάζομαι, ευχαρίστως θα την παραχωρούσε στον Πατριάρχη…)

Οι περισσότεροι από τους αγανακτούντες – συνεχίζω να φαντάζομαι – δεν θα δίσταζαν καθόλου να απαντήσουν ότι, ναι, θα ήθελαν το Πατριαρχείο εδώ. Κατά κάποιον τρόπο, δικό μας δεν είναι στο κάτω κάτω; Θα προσέθετε επιπλέον μια εκκλησιαστική γκλαμουριά, που η δική μας Εκκλησία δεν διαθέτει εκ των πραγμάτων. Θα εισήγε ενδεχομένως και μια ευπρόσδεκτη στυλιστική ανανέωση στην εγχώρια Εκκλησία, προς την κατεύθυνση της εκκοσμίκευσης: πιο κοντά γένια προς το λεγόμενο designer stubble, πιο κομψά ράσα, πιο φίνο γούστο στα κοσμήματα κ.λπ. Γιατί όχι λοιπόν; Αφού δεν μπορούμε να πάρουμε την ίδια την Πόλη (άσε που δεν συμφέρει πια, με 20 εκατομμύρια κατοίκους…), ας φέρουμε το Πατριαρχείο στην Αθήνα. Ετσι, δεν θα χρειάζεται να θυμώνουμε μάταια, αν κάποιο μεγαλοστέλεχος του Οικουμενικού Πατριαρχείου δεν συμπεριφερθεί στους Τούρκους με τον τρόπο που μας αρέσει. Θα το έχουμε υπό τον έλεγχο μας.

Σύμφωνοι, όμως αυτό το Πατριαρχείο δεν θα είναι πια το Οικουμενικό, γιατί αν το Πατριαρχείο αποκοπεί από τις ιστορικές ρίζες του απλώς παύει να υπάρχει. Αυτό που θα συνεχίσει να υπάρχει θα είναι κάτι άλλο, πιο ελλαδικό, πιο βλάχικο, δικό μας. Θα έχουμε ξεφορτωθεί έτσι ένα κομμάτι της Ιστορίας – και θα συμφωνήσω ότι το βάρος των ιστορικών αποσκευών είναι τεράστιο, ιδίως όταν δεν ξέρεις ούτε τι είναι ούτε τι να τα κάνεις όλα αυτά που κουβαλάς. Θα έχουμε όμως φορτωθεί ένα καινούργιο μεγάλο ψέμα, θα έχουμε επίσης δημιουργήσει ένα καινούργιο ιστορικό λείψανο, για να δικαιολογήσουμε την εθνική αποτυχία, όπως κάνουμε συνήθως. Θα έχουμε ανοίξει, επίσης, ένα μεγάλο διεθνές παιχνίδι: ένα νέο «Great Game», όχι για τον έλεγχο της Κεντρικής Ασίας, αλλά για τον εκκλησιαστικό έλεγχο των ορθοδόξων πληθυσμών.

Θέλουμε τον Ελληνισμό περισσότερο συμμαζεμένο, μέσα στα όρια της ελληνικής επικρατείας; Μα, ακόμη και αν το θέλουμε ή, τέλος πάντων, αν δεν μας νοιάζει, πώς παίρνεις την απόφαση να διακόψεις μια ιστορία τουλάχιστον 15 αιώνων; Πώς καταργείς το τελευταίο ζωντανό υπόλειμμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Ανατολή; Ενσυνειδήτως το τολμάς, μόνον εφόσον δεν έχεις ιδέα για την ιστορία του Πατριαρχείου και νομίζεις ότι δεν είναι κάτι περισσότερο από αυτό που βλέπεις στις ειδήσεις. Μόνο αν είσαι ανιστόρητος, δηλαδή, όπως το έθεσε ο Βαγγέλης Βενιζέλος στην εξαίρετη παρέμβασή του για το ζήτημα.

Εξαρχής, το ζήτημα ήταν εσωτερικό του Πατριαρχείου. Επρόκειτο για μια σύγκρουση ανάμεσα στη στρατηγική επιβίωσής του και στις αντιδράσεις των Ελληνοαμερικανών για τη στρατηγική αυτή. Η «οδύνη», που εξέφρασε ο Ελπιδοφόρος για τις αντιδράσεις που προκάλεσε η στάση του, επιβεβαιώνει την οξύτητα του κλίματος και το μέγεθος του ρήγματος με το λεγόμενο ποίμνιό του. Η κυβέρνηση προσπάθησε να σταθεί κάπου στη μέση, όπως καταλαβαίνω. Ο Μητσοτάκης ακύρωσε την ξενάγηση στον ναό του Αγίου Νικολάου, προφανώς για να αποφευχθούν φωτογραφίες, που θα συντηρούσαν το σκάνδαλο και θα έστρεφαν την οργή και προς τον ίδιο. Την ακύρωσε μάλιστα ευσχήμως, ώστε να είναι και τυπικός με τον Ελπιδοφόρο. Τώρα, γιατί το θέμα πήρε τέτοιες διαστάσεις στην Αθήνα είναι κάτι που δεν μπορώ να το πω με βεβαιότητα. Ισως συνδέεται με την απειρία του κυβερνητικού εκπροσώπου στα διεθνή.