Πώς θα μαζευτούν οι αυξήσεις{CR}

Στην κυβέρνηση, ακούν τους ξένους οικονομολόγους, που θεωρούν ότι θα είναι παρωδικό φαινόμενο η αύξηση των τιμών. Οτι οφείλεται στη στρέβλωση που προκάλεσε η πανδημία, με τα γνωστά προβλήματα στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, που δεν έχει επιτρέψει ακόμα να ισορροπήσει η αγορά, καλύπτοντας με επάρκεια την αυξημένη ζήτηση που προκάλεσε η καταπιεσμένη κατανάλωση της καραντίνας.

Στην κυβέρνηση, γνωρίζουν ωστόσο, ότι αν λάβουν διαστάσεις οι αυξήσεις σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, τότε πολιτικά θα είναι δύσκολο να μαζευτεί το θέμα. Κατά το κοινώς λεγόμενο, ό,τι πάει προς τα πάνω, δύσκολα υποχωρεί το ίδιο γρήγορα. Το βλέπουμε αυτό με τις συχνές αυξομειώσεις των τιμών του πετρελαίου: αυτόματα περνούν στην αντλία οι αυξήσεις, ενώ οι μειώσεις χρειάζονται πολλές εβδομάδες ή και μήνες για να τις απολαύσει ο μέσος καταναλωτής. Αρα χρειάζεται άμεση αντίδραση, με ελέγχους, προκειμένου να μετριαστούν οι αυξήσεις. Σε κάποιους τομείς όπως η ηλεκτρική ενέργεια ήδη γίνεται.

Επιπλέον στην κυβέρνηση βλέπουν ότι ο παράγοντας κλιματική αλλαγή, οι κακές καιρικές συνθήκες για μια σειρά από αγροτικά προϊόντα που προκάλεσαν σημαντική μείωση στις σοδειές, δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί πολιτικά. Βλέπετε, η κυβέρνηση και η κάθε κυβέρνηση μπορεί να πει ότι «εδώ ολόκληρη Tesla μαστίζεται από την έλλειψη μικροτσίπ» και αντίστοιχα ακριβαίνουν λόγω της έλλειψης ημιαγωγών οι τηλεοράσεις ή οι υπολογιστές. Αλλά όταν ακριβαίνουν ο καφές, το γάλα, το κρέας ή το μέχρι σήμερα «φτηνό» φυσικό αέριο και η ηλεκτρική ενέργεια, λίγα μπορείς να πεις. Πρέπει να δράσεις.

Για παράδειγμα, ο καφές είναι σαφές ότι θα ανέβει και στην Ελλάδα μόλις τελειώσουν – ίσως και νωρίτερα – τα αποθέματα που υπάρχουν στους χονδρέμπορους. Το αν θα φτάσει τα 4 ή τα 5 ευρώ σερβιριζόμενος σε κατάστημα, μικρή διαφορά κάνει. Θα είναι ακριβός ούτως ή άλλως.

Το πρόβλημα ωστόσο είναι πολύ πιο μεγάλο, με τις φυτείες καφέ στη Βραζιλία ή τους δασμούς στην πώληση καφέ που βάζει το Βιετνάμ.

Οταν η παραγωγή σιτηρών είναι μειωμένη, όπως ήταν η φετινή, τότε η έλλειψη οδηγεί σε αύξηση της τιμής, άρα και άνοδο της πρώτης μεταποίησης, στην οποία εντάσσονται είδη πρώτης ανάγκης όπως το ψωμί ή τα ζυμαρικά.

Αντίστοιχα όταν μειώνεται η παραγωγή ζωοτροφών (+45% στην Ελλάδα) ή τέλος πάντων δεν επαρκεί να καλύψει τη μεταπανδημική ζήτηση, τότε αυξάνονται και οι τιμές τους. Οι ζωοτροφές όμως επιβαρύνουν το κόστος παραγωγής και του κτηνοτρόφου. Αρα χωρίς να αυξάνεται το εισόδημα του κτηνοτρόφου, αυξάνεται η τιμή του παραγόμενου γάλακτος ή του παραγόμενου κρέατος. Στην παρούσα φάση συμβαίνουν και τα δύο.

Τα δεδομένα οπότε είναι σαφή. Οι δυνατότητες συγκεκριμένες. Από τη μια πρέπει να ελέγξεις άμεσα την αγορά, προκειμένου να αποφευχθούν τυχών «καπέλα» που θα μπουν επιπλέον των αυξήσεων. Από την άλλη, πρέπει να δεις άμεσα πώς ένα μέρος των αυξήσεων είτε θα απορροφηθεί από το κράτος, με παρεμβάσεις στο μέτωπο των έμμεσων φόρων, είτε θα μετριαστούν οι επιπτώσεις τους με την ενίσχυση των ασθενέστερων που κατά κανόνα πλήττονται και περισσότερο από τις απότομες ανατιμήσεις.

Μαθαίνω ότι στην κυβέρνηση για την ώρα έχουν καταλήξει μόνο στην ενίσχυση και μάλιστα με σημαντικό ποσό κοντά στο 1 δισ. των μικρών και μεσαίων εισοδημάτων που πλήττονται από τις αυξήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα. Οι μειώσεις αντίθετα των έμμεσων φόρων, από ό,τι καταλαβαίνω, θεωρούν ότι και είναι αμφιβόλου αποτελέσματος και στοιχίζουν πολύ.